UBND TPHCM vừa ban hành phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư và kết thúc mô hình tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư dưới khu phố, ấp, khu dân cư trên địa bàn.
Mục tiêu giảm đầu mối quản lý
Theo UBND TPHCM, việc triển khai phương án là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách trong năm 2026. Thành phố đặt mục tiêu tổ chức lại khu phố, ấp, thôn, khu dân cư theo quy mô phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, giảm đầu mối quản lý, giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách và tiết kiệm chi ngân sách.
Phương án của TPHCM hướng tới việc hình thành các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Việc sắp xếp cũng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của chính quyền cơ sở.
Tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình
Theo phương án, khu phố, ấp, thôn, khu dân cư sau khi sắp xếp phải bảo đảm tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình theo quy định. Đối với các xã định hướng thành lập phường, việc tính toán quy mô phải đáp ứng tiêu chuẩn khu phố của đơn vị hành chính đô thị.
TPHCM khuyến khích các địa phương tổ chức lại khu phố có từ 700 hộ gia đình trở lên; ấp, thôn, khu dân cư có từ 500 hộ gia đình trở lên. Đối với những đơn vị có quy mô lớn, địa phương cần xây dựng giải pháp phù hợp để bảo đảm hoạt động tự quản của cộng đồng và yêu cầu quản lý của chính quyền cấp xã.
Việc sắp xếp không làm thay đổi địa giới hành chính cấp xã. Tên gọi khu phố, ấp, thôn, khu dân cư chỉ được điều chỉnh khi trùng tên trong cùng một đơn vị hành chính hoặc theo nguyện vọng của người dân.
Quy trình lấy ý kiến và sáp nhập
Một trong những điều kiện thực hiện là kết quả lấy ý kiến người dân phải đạt từ 50% tổng số hộ gia đình tại từng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư tán thành. Việc tổ chức lại được thực hiện thông qua sáp nhập 2 hoặc nhiều khu phố, ấp, thôn, khu dân cư liền kề để hình thành đơn vị mới đạt tiêu chuẩn quy mô hộ gia đình hoặc phù hợp điều kiện thực tế của địa phương.
Các địa phương cũng có thể điều chỉnh một phần ranh giới giữa các khu dân cư liền kề nhằm bảo đảm quy mô hộ dân, tăng tính liên kết cộng đồng và thuận lợi cho công tác quản lý.
Đối với các khu phố, ấp, thôn, khu dân cư đã đáp ứng tiêu chuẩn hoặc thuộc diện đặc thù không phải sắp xếp theo quy định, địa phương giữ nguyên hiện trạng. Việc đổi tên được thực hiện trong trường hợp sáp nhập hoặc cần bảo đảm tính thống nhất trên cùng địa bàn.
Kết thúc mô hình tổ nhân dân tự quản
Cùng với việc tổ chức lại khu dân cư, TPHCM sẽ kết thúc hoạt động của tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư tại các địa phương còn duy trì mô hình này. Thành phố đồng thời rà soát, bố trí nhân sự phù hợp và thực hiện tri ân đội ngũ tổ trưởng, tổ phó đã tham gia hỗ trợ chính quyền cơ sở trong thời gian qua.
Kết quả dự kiến
Sau khi hoàn thành phương án, số lượng khu phố, ấp, thôn, khu dân cư trên địa bàn dự kiến giảm từ 5.947 xuống còn 3.944 đơn vị, tương đương giảm 2.003 đơn vị. Thành phố cũng chấm dứt hoạt động của 10.795 tổ nhân dân tự quản, tổ dân cư.
