Sáng 11.7, tại khu vực khai quật trong công viên Lê Thị Riêng (P.Hòa Hưng, TP.HCM), đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, trực tiếp kiểm tra hiện trường, thắp hương tưởng niệm và động viên cán bộ, chiến sĩ đang tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Đại tướng đánh giá cao nỗ lực của các lực lượng trong thực hiện 'Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ'.
Kết quả khai quật: 49 hài cốt và 1 bộ tập thể
Chiều 11.7, Bộ Tư lệnh TP.HCM cho biết lực lượng chức năng đã quy tập thêm 20 hài cốt liệt sĩ, 7 bộ di vật và phát hiện 1 bộ tập thể, nâng tổng số hài cốt tìm thấy tại công viên Lê Thị Riêng lên 49. Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa nhấn mạnh trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân và cả hệ thống chính trị, song các đội tìm kiếm chuyên trách là lực lượng nòng cốt. 'Đảng, Nhà nước, quân đội, nhân dân và đặc biệt là thân nhân liệt sĩ đang gửi gắm niềm tin vào những cán bộ, chiến sĩ trực tiếp làm nhiệm vụ', ông nói.
Hành trình kéo dài gần 60 năm: Từ ảnh cũ đến ra đa xuyên đất
Kết quả tại công viên Lê Thị Riêng là thành quả của một hành trình nhiều năm. Từ năm 1995, TP.HCM tiếp nhận thông tin nhân chứng về các rãnh mộ tập thể tại Nghĩa địa Đô Thành cũ. Sau nhiều lần giải tỏa, cải tạo, khu vực thay đổi hoàn toàn. Khoảng cuối năm 2017, đầu năm 2018, nhóm nghiên cứu của kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng tìm thấy một bức ảnh cũ không chú thích ghi lại hố chôn tập thể. Sau đó, một bức ảnh khác xuất hiện với dấu vết tương đồng. Chi tiết tháp nước ở hậu cảnh trở thành 'chìa khóa' để rà soát ảnh vệ tinh, Google Earth và tư liệu cũ, xác định tháp nước tại khu vực cư xá Bắc Hải, từ đó phục dựng không gian Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, nay là công viên Lê Thị Riêng.
Bức ảnh AP và công nghệ hiện đại
Một bước ngoặt khác đến từ bức ảnh màu của Hãng thông tấn AP, chụp ngày 12.2.1968, cho thấy các thi thể được đưa về chôn trong 3 rãnh mộ. Các lớp ảnh tư liệu, bản đồ trước 1975, không ảnh quân sự, dữ liệu giải tỏa nghĩa trang và lời kể nhân chứng dần giao nhau. Từ ngày 15.6, Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp các đơn vị sử dụng ra đa xuyên đất để khảo sát. Ngày 6.7, lực lượng chức năng triển khai tìm kiếm. Tính đến ngày 10.7, thêm 13 hài cốt và 8 bộ di vật được phát hiện, trong đó có 2 chiếc nhẫn vàng, một cây bút, lọ dầu gió cùng một số đồ dùng cá nhân. Đến hết ngày 10.7, tổng số hài cốt là 29.
Rãnh mộ dài 50 m và hai rãnh song song
Quá trình khai quật cho thấy hài cốt được chôn xếp lớp. Rãnh mộ thứ nhất dài khoảng 50 m, rộng 3 m và sâu khoảng 3,5 m. Từ tư liệu ảnh AP, lực lượng nhận định có thể còn hai rãnh mộ khác nằm song song, so le. Toàn bộ hài cốt được làm sạch, lưu mẫu sinh phẩm, đặt vào tiểu quách và đưa về nhà quàn; di vật được ghi nhận vị trí, bảo quản để đối chiếu.
Mở rộng tìm kiếm tại sân bay Tân Sơn Nhất
Song song với khai quật tại công viên Lê Thị Riêng, Bộ Tư lệnh TP.HCM đang thu thập tư liệu, xác minh địa điểm chôn cất các liệt sĩ hy sinh trong trận đánh sân bay Tân Sơn Nhất đêm 30, rạng sáng 31.1.1968. Theo tài liệu trong nước và quốc tế, sau trận đánh có hai rãnh mộ tập thể tại khu vực đầu tây sân bay. Bộ Tư lệnh kêu gọi cựu chiến binh, cựu quân nhân Mỹ và đồng minh, người dân địa phương, thân nhân liệt sĩ, nhà nghiên cứu cung cấp thông tin.
Phó thủ tướng dự lễ an táng 63 hài cốt tại Đồng Nai
Cùng ngày 11.7, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng dự lễ viếng, truy điệu, an táng 63 hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Bình Phước (xã Đồng Tâm), nhân kỷ niệm 79 năm Ngày thương binh liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2026). Trong số đó, 62 hài cốt được quy tập tại Campuchia, 1 hài cốt trong nước; chỉ 2 mẫu sinh phẩm đủ điều kiện xác định ADN. Từ năm 2002 - 2026, Đội K72 đã cất bốc được 4.009 bộ hài cốt liệt sĩ hy sinh qua các thời kỳ trong và ngoài nước.
Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa nhận định nhiệm vụ tìm kiếm phía trước còn dài và gian nan, nhưng với trách nhiệm, kinh nghiệm và trái tim người lính, cuộc tìm kiếm sẽ tiếp tục cho đến khi những thông tin cuối cùng được làm sáng tỏ.
