Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết hiện còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn cần nghiên cứu để tiếp tục sắp xếp và hoàn thành dứt điểm trong năm 2026.
Kết quả sau một năm vận hành chính quyền 3 cấp
Tại Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp sáng 1/7, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã thông tin về nhiều kết quả nổi bật sau 1 năm vận hành mô hình chính quyền 3 cấp. Theo Phó Thủ tướng, việc sắp xếp đã mở ra một không gian phát triển mới, tầm nhìn chiến lược, tư duy kiến tạo phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời tạo bước chuyển quan trọng về nhận thức, phương thức lãnh đạo, quản trị, cơ chế vận hành và năng lực tổ chức thực hiện.
Phó Thủ tướng cũng điểm tên nhiều địa phương đạt thành tựu ấn tượng trong sắp xếp đơn vị hành chính, như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Tây Ninh…
Ba nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ
Để hệ thống hành chính Nhà nước tiếp tục tinh gọn, thực sự hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết Chính phủ tập trung ưu tiên vào 3 nhiệm vụ trọng tâm.
Một là, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. “Một năm qua, công tác xây dựng thể chế gắn với cải cách thủ tục hành chính được coi là đột phá quan trọng với khối lượng công việc đồ sộ chưa từng có của Chính phủ, tạo nền tảng và không gian phát triển cho hệ thống hành chính Nhà nước vận hành thông suốt, phục vụ người dân, doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng nhận định. Theo Phó Thủ tướng, đến nay, Chính phủ đã hoàn thiện khoảng 1.300 văn bản quy phạm pháp luật; cắt giảm, đơn giản hóa gần 40% thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Tỷ lệ thủ tục hành chính do Chính phủ và bộ, ngành Trung ương giải quyết chỉ còn 27,4% - đạt và vượt chỉ tiêu đề ra.
Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục xây dựng, hoàn thiện đồng bộ thể chế gắn với cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, để thể chế thực sự trở thành động lực, nguồn lực, lợi thế cạnh tranh quốc gia, kiến tạo phát triển; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, ổn định. Chính phủ đồng thời đặt mục tiêu sửa đổi, bổ sung xong 49 luật được ủy quyền lập pháp trong năm 2027 và tập trung giải quyết 21 vướng mắc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.
Để tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ tiếp tục tạo không gian phát triển bằng thể chế, chính sách, phân định mạch lạc; tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền. Chính phủ cũng sẽ chuyển mạnh từ giao nhiệm vụ sang giao kết quả; chuyển từ phân công chung bộ, ngành, địa phương sang trách nhiệm cá nhân người đứng đầu; chuyển mạnh sang giám sát bằng dữ liệu, kết quả và hiệu quả thực hiện…
Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với chuyển đổi số
Nhiệm vụ trọng tâm thứ hai là đổi mới phương thức quản trị quốc gia trên cơ sở đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền gắn với chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ số, chính quyền số. Phó Thủ tướng thông tin sau 1 năm thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, chính quyền địa phương cấp tỉnh đã thực hiện tới 1.382 nhiệm vụ được phân cấp phân quyền từ Trung ương và 79 nhiệm vụ từ địa phương; cấp xã đang thực hiện 938 nhiệm vụ - một khối lượng rất lớn.
Vì vậy, điều cần thiết, theo Phó Thủ tướng, là hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực. Mặt khác, Phó Thủ tướng nhấn mạnh rõ tinh thần phân định rõ thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương theo hướng Chính phủ tập trung quản lý vĩ mô, hoàn thiện thể chế, hoạch định chiến lược, điều phối nguồn lực và kiểm soát rủi ro quốc gia. Địa phương chủ động thực hiện và chịu trách nhiệm. “Chính phủ không làm thay địa phương. Nhà nước không làm thay thị trường, không làm thay xã hội mà tạo khuôn khổ pháp lý, mở rộng không gian điều phối và huy động nguồn lực xã hội”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu lấy chuyển đổi số làm công cụ đổi mới căn bản phương thức quản trị.
Hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng chính quyền cấp xã
Nhiệm vụ thứ ba Phó Thủ tướng đề cập là hoàn thiện không gian phát triển và nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp xã. Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu từng địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá tổng thể không gian phát triển sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển, hình thành và phát triển đơn vị hành chính cấp xã đặc biệt (hoặc đặc khu kinh tế cấp xã) mang tính hạt nhân, cực tăng trưởng của tỉnh và liên kết vùng.
Cùng với việc tập trung xử lý các địa bàn chia cắt quá nhỏ về không gian đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định. Phó Thủ tướng cho biết hiện nay còn 705 đơn vị hành chính cấp xã chưa đạt tiêu chuẩn theo quy định, nhưng bà lưu ý khi tiếp tục sắp xếp phải bám sát tiêu chuẩn về đặc thù văn hóa, truyền thống lịch sử, dân tộc, tôn giáo, địa lý… Sau hội nghị này, Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể và hoàn thành dứt điểm năm 2026, theo lời Phó Thủ tướng.
Cùng với đó, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ nghiên cứu, phối hợp Ban Tổ chức Trung ương và địa phương xây dựng khung tiêu chí, tiêu chuẩn phòng chuyên môn cấp xã để đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét. Việc này, theo Phó Thủ tướng, phải bảo đảm hợp lý, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đồng thời cần triển khai quyết liệt việc tiếp tục sắp xếp các tổ chức hành chính thuộc UBND cấp tỉnh, cấp xã và sắp xếp đơn vị sự nghiệp công lập, thúc đẩy tự chủ và xã hội hóa với tinh thần “việc gì xã hội làm tốt thì quan tâm, thúc đẩy xã hội làm, tạo khuôn khổ pháp lý tốt nhất cho xã hội”.
Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp xã ngang tầm nhiệm vụ
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã ngang tầm nhiệm vụ. Cấp ủy chính quyền địa phương cần lựa chọn đội ngũ lãnh đạo, nhất là bí thư, chủ tịch cấp xã đủ phẩm chất, năng lực; nâng cao chất lượng, đủ cơ cấu, vị trí việc làm của đội ngũ gắn với đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng quản trị, nhất là với vị trí việc làm chuyên sâu. “Hiệu quả của mô hình chính quyền địa phương hai cấp phụ thuộc trước hết vào chất lượng chính quyền cấp xã, đội ngũ cán bộ và năng lực quản trị số dựa trên dữ liệu. Nếu làm tốt 3 yếu tố này chắc chắn chính quyền địa phương 2 cấp sẽ vận hành tốt hơn”, Phó Thủ tướng khẳng định.
