Thôn Lùng Cúng: Thiếu Đường, Thiếu Điện, Người Dân Mòn Mỏi Chờ Đổi Thay
Thôn Lùng Cúng, trước ngày 1.7.2025 thuộc xã Nậm Có, huyện Mù Căng Chải, tỉnh Yên Bái. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính năm 2025, thôn này chính thức thuộc xã Nậm Có, tỉnh Lào Cai. Từ trên cao, Lùng Cúng hiện lên với vẻ đẹp hoang sơ nhưng cũng ẩn chứa nhiều khó khăn.
Ông Chang A Cớ, Trưởng thôn Lùng Cúng, cho biết thôn có 219 hộ với 1.340 nhân khẩu, đều là người dân tộc Mông. Thu nhập chủ yếu dựa vào trồng thảo quả, táo mèo (sơn tra) và chăn nuôi gia cầm, dẫn đến 50% hộ dân thuộc diện nghèo hoặc cận nghèo. Tình trạng này một phần lớn do thiếu hạ tầng cơ bản.
Nhiều Năm Kiến Nghị Làm Đường Giao Thông
"Lý do quan trọng nhất là bao năm nay không có đường giao thông thuận tiện, để bà con mang nông sản, gia súc, gia cầm ra trung tâm xã hoặc ven đường 32 để bán", Trưởng thôn Chang A Cớ khẳng định. Ông giải thích rõ: "Từ trung tâm xã Nậm Có vào đến thôn là 25 km đường núi, không được đổ bê tông cấp phối. Thời tiết thuận lợi chỉ chạy được xe máy. Vào mùa mưa đường trơn trượt, xe máy quấn xích cũng không đi nổi. Việc đi lại ra vào thôn, chỉ có thể đi bộ, qua những khu vực sạt lở".
Trong khi đó, Bí thư Chi bộ thôn Chang A Hành lắc đầu: "Rất nhiều người dân trong bản, khi ốm nặng đã phải khiêng cáng đi bộ nửa ngày liền ra quốc lộ 32 sau đó mới thuê được xe, chuyển xuống bệnh viện trung tâm. Mấy chục năm qua, người dân và cán bộ thôn liên tục kêu ca, đề nghị trong các cuộc họp với xã, huyện Mù Căng Chải (cũ) về việc mở đường bê tông cho xe cộ đi lại thuận tiện, nhưng đều không có kết quả".
"Các đoàn của huyện, xã (cũ) đã rất nhiều lần vào khảo sát nhưng đến nay việc bà con mong mỏi có con đường thì vẫn đang chờ", Trưởng thôn Chang A Cớ nói thêm.
Mòn Mỏi Chờ Điện Lưới
Ngoài chuyện không có đường giao thông nông thôn cơ bản, Lùng Cúng còn là một trong số ít các thôn bản hiếm hoi ở vùng biên giới phía bắc chưa kéo được điện lưới quốc gia. Hiện tại, nguồn điện phục vụ thắp sáng ban đêm và đáp ứng một số nhu cầu sinh hoạt tối thiểu ở một số hộ dân trong thôn, chủ yếu lấy từ các máy điện chạy bằng sức nước, lắp đặt dưới suối. Một số gia đình có điều kiện thì chấp nhận mua máy phát cỡ nhỏ chạy bằng xăng dầu. Số còn lại, chấp nhận cảnh không ánh sáng ban đêm hoặc thắp đèn dầu.
Ông Chang A Hành, Bí thư Chi bộ thôn Lùng Cúng, cho biết: Sau 18 năm liên tục đề nghị, mãi đến khi Yên Bái sáp nhập vào thành tỉnh Lào Cai, ngành chức năng cấp trên mới chính thức về khảo sát, họp với các hộ dân và chính thức khởi kéo điện lưới vào thôn trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Ngành điện lực Lào Cai cũng hứa với dân: 3 tháng sau khi khởi công sẽ hoàn tất.
Sóng Điện Thoại Viettel Mang Lại Hy Vọng
Riêng việc thông tin liên lạc, Trưởng thôn Chang A Cớ kể: "Cuối 2025, sau rất nhiều năm đề nghị lắp đặt cột thu phát sóng để người dân có sóng điện thoại liên lạc, nhưng không được. Do người dân đề nghị quyết liệt nên tỉnh Lào Cai đã triển khai lắp đặt 1 cột thu phát sóng điện thoại Viettel tại thôn Lùng Cúng, từ ngày 20.1.2026".
Đến thời điểm này, sóng điện thoại Viettel đã phủ khắp thôn. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố, nên chất lượng có lúc có nơi còn kém, nhất là việc sử dụng 4G truy cập internet.
"Việc có sóng điện thoại ở thôn Lùng Cúng, là công rất lớn của chi bộ 21 đảng viên và 15 cựu chiến binh - cựu quân nhân, trong việc kiến nghị mấy chục năm nay", Bí thư Chi bộ thôn Chang A Hành khẳng định.
Du Lịch Bắt Đầu Phát Triển
Cũng chính vì có sóng điện thoại Viettel, nên dịp Tết Bính Ngọ 2026 vừa qua, hàng ngàn du khách khắp cả nước biết đến "xứ sở hoa đào Lùng Cúng" và vượt đường xa lên thăm. Anh Giàng A Sang (cán bộ Đoàn xã Nậm Có) sinh sống ở thôn Lùng Cúng kể: "Năm nào, hoa đào cũng nở khắp thôn, nhưng do xa xôi cách trở nên không ai biết. Khi có sóng điện thoại, tôi tham gia livestream trên mạng xã hội, giới thiệu về những vườn hoa đào đỏ rực cho nhiều người biết".
Thông tin này được một số thành viên trong các nhóm du lịch trên Facebook biết đến và lan truyền nhanh chóng, khiến một số nhiếp ảnh gia tìm đến ghi hình và tiếp tục lan tỏa.
"Trước và sau Tết Bính Ngọ, lượng khách đến thôn Lùng Cúng khoảng 5.000 người. Mỗi chuyến xe ôm chở khách từ Tú Lệ ra vào bản có giá từ 800.000 đến 1 triệu đồng, tạo nguồn thu nhập đột biến cho các thanh niên trong thôn. Một số gia đình cũng nhanh nhạy mở dịch vụ lưu trú, ăn nghỉ tạm thời. Các gia đình có vườn hoa đẹp, điểm check-in thì thu phí ra vào chụp ảnh", Trưởng thôn Chang A Cớ chia sẻ thông tin và nói thêm: "Đó là chưa kể đến các dịch vụ lưu trú, đi lại, ăn uống ở ngoài khu vực Tú Lệ".
Nguyện Vọng Của Người Dân
Nguyện vọng của 1.340 người Mông thôn Lùng Cúng hiện nay là Trung ương, tỉnh Lào Cai hoàn tất việc kéo điện lưới và làm đường giao thông vào bản. Có như vậy, Lùng Cúng mới không bị lãng quên và có thể phát triển bền vững từ tiềm năng du lịch và nông nghiệp. Dù còn nhiều thách thức, sự kiên trì của cộng đồng và những bước tiến nhỏ như sóng điện thoại đang mang lại hy vọng cho tương lai.
