Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Sở Xây dựng TPHCM đã đạt được những kết quả bước đầu trong việc tinh gọn bộ máy, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao năng lực quản lý Nhà nước.
Hợp nhất và tinh gọn bộ máy
Từ tháng 3/2025, Sở Xây dựng TPHCM liên tục tái cơ cấu để phù hợp với mô hình chính quyền 2 cấp và sáp nhập đơn vị hành chính. Ngày 1/7/2025, Sở được thành lập trên cơ sở hợp nhất Sở Xây dựng của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Sau đó, một số chức năng được chuyển sang Sở Quy hoạch - Kiến trúc khi cơ quan này tái lập.
Kết quả, bộ máy tinh gọn đáng kể: từ 24 phòng chuyên môn và 52 đơn vị sự nghiệp công lập, nay còn 18 phòng (giảm 25%) và 13 đơn vị sự nghiệp cùng một tổ chức hành chính trực thuộc (giảm 73% số đơn vị sự nghiệp).
Đầu năm 2026, UBND TPHCM ban hành loạt quyết định hợp nhất các đơn vị. Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ, Trung tâm Phát triển hạ tầng kỹ thuật TP Thủ Đức, Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật TPHCM và Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu được hợp nhất thành Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật TPHCM trực thuộc Sở.
Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng được tổ chức lại trên cơ sở sáp nhập Trung tâm Kiểm định chất lượng xây dựng Bà Rịa - Vũng Tàu, đồng thời tiếp nhận chức năng từ Trung tâm Quy hoạch phát triển đô thị tỉnh Bình Dương, Trung tâm Quy hoạch xây dựng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu và Trung tâm Quản lý Hạ tầng kỹ thuật Bà Rịa - Vũng Tàu.
Trong lĩnh vực đăng kiểm, 3 trung tâm đăng kiểm xe cơ giới (50-01S, 50-02S, 50-03S) được hợp nhất thành Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới TPHCM trực thuộc Sở Xây dựng.
Nhân sự thay đổi lớn
Tính đến đầu tháng 5, Sở Xây dựng có 1.106 cán bộ, công chức. Trong chưa đầy một năm, 211 nhân sự được điều động sang cơ quan khác, trong đó 124 người chuyển sang Sở Quy hoạch - Kiến trúc. Đặc biệt, 512 công chức thuộc lực lượng kiểm tra chuyên ngành (Thanh tra Sở cũ) được biệt phái về các xã, phường và đặc khu để hỗ trợ quản lý trật tự xây dựng. Ngoài ra, 305 trường hợp được giải quyết chính sách theo các nghị định về sắp xếp bộ máy và 268 trường hợp được hỗ trợ tiền thuê nhà do ảnh hưởng từ sáp nhập.
Theo Sở Xây dựng, việc tăng cường hơn 500 công chức về cơ sở đã giúp quản lý trật tự xây dựng đi vào nền nếp, không phát sinh điểm nóng về vi phạm xây dựng.
Phân cấp và cải cách thủ tục hành chính
Một trong những trọng tâm là phân cấp, phân quyền. Sau khi Quốc hội thông qua quy định về tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, Sở Xây dựng TPHCM đã rà soát toàn bộ lĩnh vực xây dựng và hạ tầng kỹ thuật để đề xuất phân quyền cho cấp cơ sở.
Thành phố ban hành 4 quyết định phân cấp cho chính quyền địa phương về cấp phép xây dựng, quản lý trật tự xây dựng, hạ tầng kỹ thuật và bảo vệ hành lang đường sắt; đồng thời ban hành 9 quyết định ủy quyền cho Giám đốc Sở và các đơn vị liên quan.
Sở đã hoàn thành rà soát, xử lý 167 văn bản quy phạm pháp luật của TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ trước sáp nhập để bảo đảm thống nhất hệ thống pháp lý.
Cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số nổi bật: rà soát 44 thủ tục có thể thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu số, đề xuất đơn giản hóa 59 thủ tục, rà soát 16 thủ tục không phát sinh hồ sơ nhiều năm. Hiện toàn ngành quản lý 219 thủ tục, trong đó 95 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình.
Các chỉ số số hóa đạt mức cao: tỷ lệ số hóa hồ sơ đầu vào đạt 99,95%; tỷ lệ hồ sơ được số hóa trong quá trình giải quyết đạt hơn 90%; tỷ lệ cấp kết quả điện tử đạt 91%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt trên 71%. Toàn bộ thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý của Sở đều được công bố thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính.
100% văn bản được xử lý trên môi trường điện tử; 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính được ký số hoặc số hóa theo quy định.
Khó khăn và hỗ trợ cán bộ
Bên cạnh kết quả, Sở Xây dựng ghi nhận nhiều khó khăn: khối lượng công việc tăng mạnh, thiếu nhân lực do cán bộ nghỉ việc hoặc chuyển công tác. Dữ liệu tài sản công chưa đồng bộ, 32 trụ sở dôi dư chưa có phương án sử dụng. Một số địa phương lúng túng trong quản lý đường bộ do bàn giao giữa cấp huyện cũ và cấp xã mới chưa hoàn tất. Hệ thống công nghệ thông tin cần hoàn thiện để xử lý hồ sơ trực tuyến quy mô lớn.
Để hỗ trợ cán bộ, Sở tham mưu thành phố triển khai chính sách hỗ trợ nhà ở và đi lại. Hai tuyến xe buýt không trợ giá số 171 và 172 phục vụ di chuyển giữa Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ với trung tâm thành phố. Thành phố hỗ trợ tiền thuê nhà giai đoạn 2025-2027 và có kế hoạch chuyển đổi 288 căn hộ tái định cư tại chung cư Thành Thái thành nhà ở công vụ.
Theo đánh giá của Sở Xây dựng, sau gần một năm, mô hình chính quyền 2 cấp đã tinh gọn bộ máy, giảm tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động cho chính quyền cơ sở và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước. Bộ máy mới cơ bản vận hành ổn định và hoàn thành các mục tiêu trọng tâm trong giai đoạn đầu chuyển đổi.
