Ngày 24/6/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Thanh Bình ký văn bản gửi Chính phủ và Thủ tướng, đề nghị chấp thuận chủ trương chuyển Vườn quốc gia Cúc Phương từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường về UBND tỉnh Ninh Bình quản lý.
Lý do chuyển giao quản lý
Theo UBND tỉnh Ninh Bình, việc chuyển giao nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước về lâm nghiệp, tài nguyên và môi trường; phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy; đồng thời tạo điều kiện phát huy hiệu quả các giá trị sinh thái, cảnh quan và di sản của Vườn quốc gia Cúc Phương gắn với chiến lược phát triển du lịch bền vững của địa phương.
Vườn quốc gia Cúc Phương nằm trên địa bàn 3 tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa và Phú Thọ. Tuy nhiên, phần lớn diện tích tự nhiên, hệ sinh thái đặc trưng, các giá trị nổi bật về đa dạng sinh học, hệ thống hạ tầng quản lý, nghiên cứu khoa học và hoạt động du lịch sinh thái đều tập trung tại Ninh Bình. Trong tổng diện tích 22.409ha, Ninh Bình chiếm 11.440ha (hơn 51%), Thanh Hóa 4.999ha (22,3%), Phú Thọ 5.970ha (26,6%).
Lợi ích từ việc thống nhất đầu mối
Đề xuất nêu rõ, giao UBND tỉnh Ninh Bình làm cơ quan quản lý trực tiếp sẽ tạo đầu mối thống nhất trong chỉ đạo, điều hành; giảm tầng nấc trung gian; nâng cao tính chủ động, trách nhiệm của địa phương trong bảo vệ rừng, bảo tồn thiên nhiên và khai thác bền vững các giá trị của vườn quốc gia. Điều này cũng giúp rút ngắn quy trình xử lý các vấn đề về đất đai, xây dựng trái phép, xâm hại tài nguyên rừng và các vi phạm pháp luật khác, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.
Việc chuyển giao tạo điều kiện lồng ghép công tác bảo tồn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, du lịch sinh thái, du lịch di sản, kinh tế xanh và không gian phát triển từ vùng núi đến vùng biển của tỉnh, bao gồm các khu vực Cồn Nổi, Giao Ninh và vùng ven biển phía Đông Nam.
Định hướng phát triển đô thị di sản
Trong định hướng xây dựng Ninh Bình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030 với đặc trưng đô thị di sản thiên niên kỷ, đô thị sinh thái và thành phố sáng tạo, Vườn quốc gia Cúc Phương được xác định là hạt nhân của không gian sinh thái - văn hóa - du lịch. Không chỉ sở hữu hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới trên núi đá vôi có giá trị hàng đầu Việt Nam, Cúc Phương còn kết nối các hệ sinh thái rừng, đất ngập nước, núi đá vôi và vùng biển, hình thành chuỗi liên kết sinh thái đặc sắc phục vụ phát triển bền vững.
Cúc Phương còn là vùng đất có giá trị lịch sử và khảo cổ nổi bật. Khu vực phía Đông Nam dãy núi Tam Điệp lưu giữ nhiều dấu tích cư trú của người tiền sử cách đây 7.000 đến 12.000 năm. Nhiều hiện vật quý giá như mộ táng, rìu đá, mũi tên đá, công cụ bằng xương và vỏ sò đã được phát hiện trong các hang động.
Bối cảnh và phạm vi chuyển giao
Văn bản của UBND tỉnh Ninh Bình nhấn mạnh, việc chuyển giao phù hợp với chủ trương trung ương về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và giảm chồng chéo. Việc chuyển giao chỉ liên quan đến mô hình tổ chức quản lý, không làm thay đổi địa giới hành chính hiện có; các tỉnh liên quan vẫn thực hiện quản lý nhà nước theo địa giới và phối hợp chặt chẽ trong bảo vệ, phát triển rừng.
Vườn quốc gia Cúc Phương được thành lập năm 1960, là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam. Vườn nằm trên ranh giới 3 khu vực Đông Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ, thuộc 3 tỉnh Ninh Bình, Phú Thọ và Thanh Hóa. Đây là khu bảo tồn thiên nhiên, khu rừng đặc dụng với hệ động thực vật phong phú, đặc trưng rừng mưa nhiệt đới. Cúc Phương cũng là trung tâm du lịch, được World Travel Awards bầu chọn là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á trong 6 năm liên tiếp 2019-2024.
