Ngày 15/3, tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh yêu cầu các địa phương, trong đó có Lào Cai, phải ưu tiên đầu tư cho sinh kế, tránh tình trạng “hạ tầng hoá” – tập trung quá nhiều vào xây dựng cơ sở hạ tầng mà xao nhãng mục tiêu tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.
Lào Cai tập trung sinh kế, giảm đầu tư hạ tầng
Phó Thủ tướng yêu cầu Lào Cai và các tỉnh khác rà soát, điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư công, đảm bảo nguồn lực tập trung vào các dự án sinh kế, đào tạo nghề, hỗ trợ sản xuất, thay vì chạy theo các công trình hạ tầng quy mô lớn. Theo báo cáo của UBND tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2021-2025, tỉnh được giao hơn 9.000 tỷ đồng từ các CTMTQG, trong đó trên 60% dành cho đầu tư phát triển hạ tầng. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo giảm chậm, chỉ đạt 4,5%/năm, thấp hơn mục tiêu 5-6%.
Ông Trịnh Xuân Trường, Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, thừa nhận: “Việc đầu tư hạ tầng dàn trải, thiếu trọng tâm, chưa gắn kết chặt chẽ với tạo sinh kế cho người dân là nguyên nhân chính khiến hiệu quả giảm nghèo chưa cao”. Tỉnh cam kết sẽ chuyển hướng mạnh mẽ sang các dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, nhân rộng mô hình giảm nghèo bền vững.
Chương trình mục tiêu quốc gia: giảm nghèo bền vững là ưu tiên
Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: “Chương trình mục tiêu quốc gia không phải là chương trình xây dựng hạ tầng. Mục tiêu cuối cùng là giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân”. Ông yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện cơ chế, chính sách, phân cấp mạnh mẽ cho cấp xã, huyện trong quyết định danh mục đầu tư, đảm bảo phù hợp nhu cầu thực tế.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết, tổng nguồn vốn các CTMTQG giai đoạn 2021-2025 là hơn 138.000 tỷ đồng, trong đó vốn đầu tư phát triển chiếm 70%. Tuy nhiên, giải ngân đến cuối năm 2024 mới đạt 55%, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Nguyên nhân chính là do vướng mắc trong thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng, và năng lực quản lý dự án ở cấp cơ sở còn hạn chế.
Lào Cai điều chỉnh kế hoạch, tập trung nguồn lực cho sinh kế
Trước chỉ đạo của Thủ tướng, Lào Cai đã xây dựng kế hoạch điều chỉnh vốn, giảm tỷ trọng đầu tư hạ tầng xuống còn 50%, tăng vốn cho các dự án sinh kế lên 30% (hiện chỉ 15%). Cụ thể, tỉnh sẽ tập trung hỗ trợ phát triển chăn nuôi đại gia súc, trồng cây ăn quả đặc sản (lê, mận, chè Shan tuyết), du lịch cộng đồng gắn với bản sắc dân tộc thiểu số. Dự kiến, mỗi xã sẽ được xây dựng ít nhất một mô hình sinh kế mẫu, có sự tham gia của doanh nghiệp và hợp tác xã.
Bà Nguyễn Thị Hà, Phó Chủ tịch UBND huyện Bắc Hà, chia sẻ: “Chúng tôi đã rút kinh nghiệm từ các dự án hạ tầng kém hiệu quả. Năm 2025, huyện sẽ triển khai 5 dự án hỗ trợ sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị, kỳ vọng tạo sinh kế bền vững cho 500 hộ nghèo”. Theo kế hoạch, Lào Cai phấn đấu đến năm 2025 giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 10% (năm 2024 là 15,2%).
Thủ tướng chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ
Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng tham dự hội nghị, yêu cầu các bộ ngành sớm sửa đổi thông tư, nghị định về quản lý CTMTQG theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, ủy quyền. Đồng thời, Thủ tướng giao Bộ Tài chính bố trí đủ vốn đối ứng cho các địa phương, tránh tình trạng dự án phải dừng thi công do thiếu vốn.
Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: “Các địa phương, trong đó có Lào Cai, phải coi sinh kế là trọng tâm, hạ tầng chỉ là phương tiện. Nếu cứ chạy theo hạ tầng, chúng ta sẽ lãng phí nguồn lực và không đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững”. Lào Cai cam kết sẽ quyết liệt thực hiện, đưa các CTMTQG thực sự đi vào cuộc sống, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
