Từ ngày 25 đến 27/6, Kỳ họp Hội đồng lần thứ 147/148 của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) diễn ra tại Brussels (Bỉ), quy tụ người đứng đầu 187 cơ quan hải quan thành viên. Đây là diễn đàn thường niên quan trọng nhất của tổ chức, nhằm thảo luận và quyết định các vấn đề chiến lược định hướng hoạt động của WCO trong giai đoạn tiếp theo.
Những ưu tiên mới của hải quan toàn cầu
Thông điệp xuyên suốt của kỳ họp cho thấy vai trò của cơ quan hải quan đang ngày càng được mở rộng. Nếu trước đây nhiệm vụ trọng tâm chủ yếu là tạo thuận lợi thương mại và quản lý hoạt động xuất nhập khẩu thì hiện nay, hải quan còn được xác định là lực lượng tuyến đầu trong bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng, phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia, bảo vệ xã hội và góp phần duy trì sự phát triển bền vững của thương mại toàn cầu.
Tại phiên khai mạc, Tổng Thư ký WCO Ian Saunders nhấn mạnh, trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, tội phạm xuyên quốc gia và hoạt động buôn bán bất hợp pháp tiếp tục diễn biến phức tạp, việc tăng cường hợp tác quốc tế là yêu cầu tất yếu để nâng cao hiệu quả quản lý biên giới. Theo đó, chia sẻ thông tin, đẩy mạnh phối hợp thực thi pháp luật và phát huy quan hệ đối tác giữa các cơ quan Hải quan với các tổ chức quốc tế được xác định là những yếu tố then chốt nhằm bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp.
Quan điểm này cũng nhận được sự đồng thuận của Chủ tịch Hội đồng WCO Bashir Adewale Adeniyi, Tổng Thư ký INTERPOL Valdecy Urquiza cùng Chủ tịch Hội đồng Kiểm soát Ma túy Quốc tế (INCB) Sevil Atasoy. Từ những đánh giá trên, WCO tiếp tục kêu gọi các thành viên thúc đẩy hợp tác đa phương, tăng cường chia sẻ thông tin, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời củng cố năng lực thực thi để nâng cao khả năng ứng phó trước những thách thức toàn cầu ngày càng phức tạp.
Kế hoạch Chiến lược 2025-2028 và các ưu tiên
Hội đồng cũng xem xét, thông qua nhiều báo cáo của các ủy ban chuyên môn, đồng thời thống nhất các ưu tiên trong Kế hoạch Chiến lược WCO giai đoạn 2025-2028, Kế hoạch thực hiện giai đoạn 2026-2027 cùng các nội dung về quản trị, ngân sách, tài chính và hiện đại hóa hoạt động của tổ chức. Cùng với đó, Hội đồng đã thông qua nhiều định hướng đối với các nội dung trọng tâm như thúc đẩy cân bằng giới và đa dạng, tăng cường liêm chính hải quan và triển khai Kế hoạch hành động về liêm chính nội bộ của Ban Thư ký WCO; rà soát chiến lược đối với Nhóm Tham vấn khu vực tư nhân; bảo đảm tính toàn vẹn chuỗi cung ứng và thúc đẩy sáng kiến Hải quan xanh.
Những nội dung này cho thấy WCO tiếp tục hướng tới xây dựng một nền hải quan hiện đại, minh bạch, thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Quản trị dữ liệu và chống ma túy là trọng tâm
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại kỳ họp là quản trị và chiến lược dữ liệu trong môi trường hải quan số. Các đại biểu thống nhất dữ liệu đã trở thành tài sản chiến lược của hải quan hiện đại, trong đó chất lượng, độ tin cậy và cơ chế quản trị hiệu quả quan trọng hơn khối lượng thông tin. WCO cũng nhấn mạnh yêu cầu thu hẹp khoảng cách về năng lực dữ liệu giữa các cơ quan hải quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý biên giới và ứng phó với các thách thức toàn cầu.
Bên cạnh chuyển đổi số, vai trò của cơ quan hải quan trong bảo vệ xã hội trước hoạt động vận chuyển trái phép ma túy tiếp tục được đặt ra như một ưu tiên lớn. Thông điệp từ các phiên thảo luận cho thấy hải quan không chỉ thực hiện nhiệm vụ kiểm soát biên giới mà còn là tuyến phòng thủ đầu tiên trong cuộc chiến chống ma túy xuyên quốc gia. Trước sự thay đổi không ngừng của các phương thức, thủ đoạn phạm tội, các cơ quan hải quan được khuyến nghị chuyển mạnh từ phương thức kiểm soát truyền thống sang quản lý dựa trên thông tin tình báo, ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác quốc tế nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ xã hội và giữ vững an ninh chuỗi cung ứng.
Vai trò chủ động của Hải quan Việt Nam
Tham gia các phiên làm việc của Hội đồng WCO, Hải quan Việt Nam thể hiện sự đồng thuận và ủng hộ mạnh mẽ đối với Kế hoạch Chiến lược của WCO giai đoạn 2025-2028, coi đây là định hướng then chốt nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức cũng như hỗ trợ các cơ quan hải quan thành viên thích ứng với những yêu cầu mới của thương mại và quản lý biên giới. Trên tinh thần đó, Hải quan Việt Nam tái khẳng định cam kết đồng hành cùng WCO trong triển khai các ưu tiên chiến lược, đặc biệt là thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng mô hình Hải quan thông minh dựa trên dữ liệu và tăng cường năng lực thực thi trong bối cảnh thương mại toàn cầu chịu nhiều tác động từ các yếu tố bất định.
Đại diện Hải quan Việt Nam và Hải quan Hoa Kỳ hội đàm, trao đổi về tăng cường hợp tác nghiệp vụ và triển khai cơ chế trao đổi dữ liệu điện tử giữa hai cơ quan hải quan. Đoàn Hải quan Việt Nam cũng nhấn mạnh đề xuất thu hẹp khoảng cách về mức độ sẵn sàng chuyển đổi số giữa các thành viên, hướng tới quá trình hiện đại hóa hải quan mang tính bao trùm, đồng bộ và bền vững. Đồng thời, Hải quan Việt Nam tiếp tục khẳng định sẵn sàng đóng góp thực chất vào các sáng kiến của WCO, nhất là trong các lĩnh vực dữ liệu, thương mại điện tử và ứng dụng công nghệ mới, góp phần xây dựng hệ thống hải quan hiện đại, thích ứng và kết nối toàn cầu.
Tiếp xúc song phương và ký kết Bản ghi nhớ với Hoa Kỳ
Bên lề kỳ họp, Cục trưởng Hải quan Việt Nam Nguyễn Văn Thọ đã có cuộc tiếp xã giao với Tổng Thư ký WCO Ian Saunders. Tại buổi làm việc, Hải quan Việt Nam khẳng định ủng hộ chương trình cải cách của Ban Thư ký WCO nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thành viên. Hai bên cũng trao đổi về những đóng góp ngày càng sâu rộng của Hải quan Việt Nam trong khuôn khổ hợp tác WCO, trong đó có việc đồng tổ chức Hội nghị và Triển lãm Công nghệ WCO năm 2023 tại Hà Nội; đại diện Hải quan Việt Nam đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Ủy ban Kỹ thuật Thường trực WCO trong hai nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 2024 đến năm 2026; tham gia Nhóm xây dựng Kế hoạch Chiến lược khu vực châu Á-Thái Bình Dương và điều phối một số nội dung ưu tiên của kế hoạch này. Hải quan Việt Nam cũng tiếp tục tích cực tham gia các chiến dịch kiểm soát do WCO và khu vực triển khai, nổi bật là đồng sáng kiến Chiến dịch Con Rồng Mê Kông với Hải quan Trung Quốc.
Trong khuôn khổ kỳ họp, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cũng có các cuộc làm việc với Hải quan Đức và tiếp xúc với lãnh đạo hải quan nhiều đối tác như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Hà Lan, Bỉ, Mexico, Sri Lanka, Campuchia, Thái Lan... nhằm tăng cường chia sẻ thông tin, trao đổi kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác trong hiện đại hóa hải quan.
Một dấu ấn quan trọng của đoàn công tác là lễ ký Bản ghi nhớ hợp tác về sử dụng thông tin tờ lược khai và vận chuyển hàng hóa giữa Bộ Tài chính Việt Nam và Bộ An ninh nội địa Hoa Kỳ. Văn kiện được Cục trưởng Hải quan Nguyễn Văn Thọ và Cao ủy Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ Rodney S. Scott ký kết ngày 25/6 tại trụ sở WCO theo ủy quyền của cấp có thẩm quyền hai nước. Bản ghi nhớ được đánh giá là bước tiến quan trọng, góp phần tăng cường trao đổi dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro trong kiểm soát hải quan giữa hai bên, thực hiện các yêu cầu về kiểm soát trong đó chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và thực thi quyền sở hữu trí tuệ là những ưu tiên hợp tác trong thời gian tới.
Những kết quả đạt được tại Kỳ họp Hội đồng WCO lần thứ 147/148 tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Hải quan Việt Nam trong các cơ chế hợp tác quốc tế. Đồng thời, đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành Hải quan tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số, hiện đại hóa quản lý và mở rộng hợp tác với các đối tác, đáp ứng yêu cầu quản lý biên giới và tạo thuận lợi thương mại trong bối cảnh hội nhập ngày càng sâu rộng. MINH PHƯƠNG
