Kết quả rà soát của Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Bắc Ninh giai đoạn 2021-2025 cho thấy, chương trình xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh có 185/209 xã đạt chuẩn nông thôn mới. Đây là nền tảng vững chắc để tỉnh thực hiện mục tiêu kép: Hoàn thiện nông thôn hiện đại và hỗ trợ lộ trình trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Chuyển từ xây dựng sang nâng chất lượng
Xây dựng nông thôn mới ở Bắc Ninh đang chuyển từ “xây dựng” sang “nâng chất lượng”, lấy người dân làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ hạ tầng nông thôn với tiêu chuẩn đô thị, đồng thời phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng và doanh nghiệp. Không còn cách tiếp cận một bộ tiêu chí cho mọi xã, tỉnh xây dựng quy định linh hoạt để phù hợp đặc thù đồng bằng và miền núi.
Xã Xuân Cẩm: Mục tiêu thành phường vào năm 2028
Xã Xuân Cẩm đang tập trung nỗ lực nâng cao chất lượng nông thôn mới. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Hoàng Văn Thái cho biết: “Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025-2030 đề ra mục tiêu đưa xã trở thành xã nông thôn mới hiện đại năm 2026 và trở thành phường vào năm 2028. Chúng tôi đang tập trung cao độ nguồn lực để hoàn thiện đồng bộ hạ tầng theo tiêu chí đô thị”.
Để đạt mục tiêu, địa phương ưu tiên hoàn thành các dự án chuyển tiếp và triển khai nhiều công trình trọng điểm. Năm 2026, xã dự kiến bố trí hơn 218 tỷ đồng cho các công trình thiết yếu như xây mới Trường mầm non Minh Đạo, cải tạo Trường tiểu học và trung học cơ sở Minh Đạo, xây trung tâm văn hóa, thể thao thôn Vĩnh Phú, cải tạo hệ thống giao thông, kênh mương nội đồng và mở rộng đường trục xã. Giai đoạn 2026-2030, Xuân Cẩm dự kiến triển khai 49 dự án, công trình mới với tổng nhu cầu vốn hơn 1.915 tỷ đồng. Riêng năm 2026, xã quyết tâm thực hiện 23 dự án với kinh phí khoảng 280 tỷ đồng.
Bên cạnh hạ tầng, xã chủ động thu hút đầu tư vào trung tâm thương mại, khu dịch vụ logistics, các khu đô thị và dân cư mới, đây là những động lực kinh tế giúp tiệm cận không gian sống đô thị.
Xã Ngọc Thiện: Nỗ lực sau sáp nhập
Xã Ngọc Thiện được thành lập từ việc sáp nhập năm xã cũ là Ngọc Thiện, Ngọc Châu, Song Vân, Ngọc Vân, Việt Ngọc. Trước sáp nhập, 4/5 xã đã đạt nông thôn mới nâng cao. Đến nay, 100% số trường học của xã đạt chuẩn quốc gia; đường trục thôn, liên thôn được cứng hóa, nhà văn hóa khang trang, internet phủ sóng và nhiều công trình thiết yếu được đầu tư.
Bí thư Đảng ủy xã Ngô Quốc Hưng cho biết: “Sau sáp nhập từ ngày 1/7/2025, Ngọc Thiện tiếp tục đẩy mạnh cuộc vận động, phấn đấu xây dựng xã nông thôn mới hiện đại và hướng tới trở thành phường sớm nhất có thể”.
Ông Nguyễn Văn Cường, chủ trang trại chăn nuôi tại xã Ngọc Thiện cho biết: “Chúng tôi đang nỗ lực áp dụng khoa học-kỹ thuật để xử lý chất thải chăn nuôi theo đúng quy trình, góp phần giúp xã bảo đảm về tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới; đồng thời chúng tôi còn hướng đến sản xuất những sản phẩm sạch, có truy xuất nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn thực phẩm, góp phần xây dựng nông thôn mới an ninh, an toàn về mọi mặt”.
Định hướng nông thôn mới hiện đại gắn với đô thị loại I
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Dương Thanh Tùng nhấn mạnh: Bắc Ninh tập trung triển khai nông thôn mới theo hướng nâng cao, kiểu mẫu, hiện đại gắn với tiêu chuẩn đô thị loại I. Tỉnh xây dựng dự thảo quy định cho hai mô hình xã. Theo đó, xã nông thôn mới cần đáp ứng 47 chỉ tiêu thuộc 10 nhóm tiêu chí, gồm: Quy hoạch; hạ tầng kinh tế-xã hội; phát triển kinh tế nông thôn; đào tạo nguồn nhân lực nông thôn; văn hóa, giáo dục, y tế; giảm nghèo và an sinh xã hội; khoa học-công nghệ và chuyển đổi số; môi trường và cảnh quan nông thôn; xây dựng hệ thống chính trị và hành chính công; tiếp cận pháp luật và an ninh, quốc phòng.
Đối với xã nông thôn mới hiện đại, bên cạnh việc hoàn thiện khung nông thôn mới chuẩn, mô hình này đòi hỏi các tiêu chuẩn cao hơn về hạ tầng số, ứng dụng năng lượng tái tạo, phát triển nông nghiệp thông minh và đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nhằm bảo đảm môi trường sống an toàn, giàu bản sắc văn hóa.
Mục tiêu đến năm 2030
Giai đoạn 2026-2030, Bắc Ninh phấn đấu có 69,7% số xã đạt chuẩn nông thôn mới. Trong đó có khoảng 10% đạt chuẩn hiện đại, thu nhập bình quân người dân nông thôn tăng 2,5-3 lần so với năm 2020, giảm nghèo bền vững từ 1-1,5%/năm và cơ bản không còn hộ nghèo vào năm 2030. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu có từ 10-15 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
Xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, tỉnh tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách, đẩy mạnh kinh tế nông thôn xanh, chuyển đổi số, huy động nguồn lực xã hội hóa và phát huy vai trò chủ thể của người dân, doanh nghiệp. Với định hướng rõ ràng, Bắc Ninh sau sáp nhập không chỉ mạnh về công nghiệp mà còn hướng tới xây dựng nông thôn giàu đẹp, bản sắc, bền vững. Mục tiêu là người dân được sống trong môi trường tốt hơn, thu nhập cao hơn và tiếp cận dịch vụ hiện đại, tiện nghi. Đây chính là thước đo bền vững nhất của chương trình nông thôn mới trong giai đoạn phát triển mới, làm nền tảng vững chắc cho sự phát triển hài hòa của tỉnh Bắc Ninh mới.
