Ngày 7/7, Đoàn công tác của Bộ Dân tộc và Tôn giáo do ông Đặng Tiến Hùng, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi làm trưởng đoàn, đã kiểm tra thực tế việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 (Chương trình MTQG 1719) tại xã Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An. Đoàn cũng nắm tình hình triển khai Hợp phần II của Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: 2026-2030 (Chương trình MTQG 417).
Hiệu quả bước đầu từ các dự án
Đoàn đã khảo sát nhiều công trình được đầu tư từ nguồn vốn Chương trình MTQG, bao gồm Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp, Trung tâm Y tế Quỳ Hợp, tuyến đường giao thông bản Quệ - Châu Quê, kênh Bản Hốc và mô hình hỗ trợ bò sinh sản cho hộ nghèo bản Đình Trung.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp, các hạng mục được đầu tư và đưa vào sử dụng trong năm 2025 đã cải thiện đáng kể điều kiện học tập và sinh hoạt cho học sinh. Nhà học được mở rộng từ 6 lên 18 phòng học, khu nội trú mới được xây dựng cùng căng tin, kho gạo, nhà trực quản lý học sinh, sân nội trú. Tuyến đường bản Quệ trước đây là đường đất lầy lội nay đã được bê tông hóa. Ông Lương Xuyến, Người có uy tín của bản, cho biết: "Người dân được tham gia bàn bạc ngay từ khi triển khai dự án. Con đường hoàn thành không chỉ giúp đi lại thuận lợi, mà còn tạo điều kiện vận chuyển nông sản, đáp ứng mong mỏi nhiều năm của bà con."
Mô hình hỗ trợ sinh kế bằng bò giống cũng mang lại hiệu quả bước đầu. Bà Sầm Thị Hạnh (75 tuổi) ở bản Đình Trung chia sẻ, từ 1 con bò được Nhà nước hỗ trợ, đến nay gia đình đã có thêm 1 bê con.
Nhiều tồn tại, bất cập tại các công trình
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình kiểm tra thực địa cho thấy nhiều tồn tại cần khắc phục. Dự án xây dựng các hạng mục tại Trung tâm Y tế Quỳ Hợp gồm khoa khám chữa bệnh, khoa xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, cải tạo khu Nội - Nhi lây, hệ thống phòng cháy chữa cháy, tiến độ chung mới đạt khoảng 51%. Theo đại diện liên danh nhà thầu, dự án gặp khó khăn do biến động giá vật liệu xây dựng, ảnh hưởng thời tiết, và quá trình chuyển giao chủ đầu tư sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khiến việc bàn giao hồ sơ, nguồn vốn kéo dài.
Đoàn công tác cũng phát hiện bất cập tại các công trình đã hoàn thành hoặc đang sử dụng. Khu nội trú Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Quỳ Hợp xuất hiện nứt tường, một số giường tầng bị gỉ sét, trần nhựa nhà ăn bị rơi. Tại Trung tâm Y tế Quỳ Hợp, hạng mục cải tạo nhà Nội - Nhi lây được báo cáo hoàn thành nhưng hệ thống chống sét vẫn chưa thi công xong. Đối với tuyến đường giao thông bản Quệ - Châu Quê, hồ sơ quản lý công trình còn thiếu.
Thách thức và định hướng cho giai đoạn 2026-2030
Xã Quỳ Hợp được thành lập trên cơ sở sắp xếp 4 đơn vị hành chính cũ, hiện có hơn 36.400 dân, trong đó đồng bào DTTS chiếm gần 39%, chủ yếu là dân tộc Thái và Thổ. Nhờ nguồn lực từ các Chương trình MTQG, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu được đầu tư, người dân được hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, tiếp cận tín dụng ưu đãi. Tuy nhiên, địa phương vẫn còn nhiều khó khăn: địa hình rộng, chia cắt; kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ; sản xuất nhỏ lẻ; tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo ở mức cao 15,39%; nhiều mục tiêu của Chương trình 1719 giai đoạn trước như giảm nghèo, nâng tỷ lệ sử dụng nước hợp vệ sinh, đào tạo nghề, đưa các thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn dự kiến chưa thể hoàn thành.
Kết luận buổi làm việc, ông Đặng Tiến Hùng đề nghị địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ các dự án, xử lý những hạng mục xuống cấp, xây dựng đầy đủ danh mục đầu tư giai đoạn 2026-2030 và phát huy vai trò của Ban giám sát cộng đồng. Đoàn yêu cầu xã Quỳ Hợp sớm xây dựng phương án bảo đảm nước sinh hoạt hợp vệ sinh, rà soát nhu cầu đầu tư đúng trọng tâm, tránh dàn trải, khắc phục các hạng mục để đảm bảo chất lượng công trình và hiệu quả sử dụng vốn.
Chủ tịch UBND xã Quỳ Hợp Quán Vi Giang tiếp thu ý kiến và khẳng định địa phương sẽ khẩn trương bổ sung hồ sơ, thành lập ban giám sát cộng đồng, tăng cường kiểm tra, nâng cao năng lực quản lý đầu tư cấp cơ sở. Ông Nguyễn Đăng Tĩnh, Phụ trách phòng Kế hoạch tổng hợp (Sở Dân tộc và Tôn giáo), giải thích rằng khó khăn về tiến độ xuất phát từ quá trình chuyển giao chủ đầu tư sau mô hình chính quyền hai cấp, dẫn đến điều chỉnh kế hoạch vốn và thủ tục đầu tư kéo dài. Đây là những vướng mắc cần tháo gỡ để Chương trình MTQG 417 đạt tiến độ và hiệu quả cao hơn.
