Giữa cù lao Châu Trúc (còn gọi là đầm Trà Ổ, xã Phù Mỹ Bắc, Gia Lai), ông Võ Tuấn Tú (63 tuổi) đã dành gần 30 năm để biến đam mê nuôi cá chình thành một mô hình kinh tế hiệu quả. Loài cá này có tập tính sinh sản đặc biệt khi cá mẹ đẻ trứng ở biển sâu, cá con sau khi nở trôi dạt vào bờ biển, cửa sông và vùng nước ngọt để sinh trưởng.
Mô hình nuôi cá chình khép kín
Hiện tại, ông Tú sở hữu trang trại rộng hơn 10.000m2 với 4 ao đất, duy trì khoảng 10.000 con cá chình bông. Loài cá này cần 2-3 năm để đạt trọng lượng 1,5-3kg. Mỗi năm, ông cung cấp ra thị trường 4-5 tấn chình thương phẩm với giá bán 500.000-600.000 đồng/kg.
Không chỉ dừng lại ở cá thương phẩm, ông Tú còn đầu tư hệ thống bể tuần hoàn để ươm giống, cung ứng 3-4 tấn chình giống ra thị trường mỗi năm. Tổng doanh thu từ mô hình này đạt nhiều tỷ đồng, mang lại lợi nhuận 400-500 triệu đồng mỗi năm.
Những năm tháng thất bại
Ít ai biết rằng, để có được thành quả như ngày hôm nay, ông Tú đã trải qua nhiều năm thất bại. Năm 1997, ông cùng cộng sự tham gia dự án nghiên cứu cá chình tại đầm Trà Ổ, khảo sát nguồn lợi thủy sản. Thời điểm đó, cá chình từng là loài đặc trưng của đầm, đang dần khan hiếm do biến đổi môi trường và khai thác quá mức.
Năm 2000, khi dự án kết thúc, ông Tú quyết định ở lại cù lao để chinh phục loài cá này. Những năm đầu, ông thu gom cá giống tự nhiên về nuôi thử nghiệm, nhưng dịch bệnh, hạn hán và mưa lũ đã gây thiệt hại nặng nề. "Để có được thành công hôm nay, tôi đã nhiều lần thất bại, có năm thiệt hại đến tiền tỷ", ông Tú chia sẻ.
Bước ngoặt năm 2010
Không nản lòng, ông tìm đến các chuyên gia thủy sản, tham gia nhiều lớp tập huấn để học hỏi kỹ thuật. Từ thực tế nuôi chình, ông dần xây dựng được quy trình nuôi phù hợp với điều kiện đầm Trà Ổ. Bước ngoặt đến vào năm 2010 khi ông thuần dưỡng thành công cá chình trong ao nuôi, từ đó mô hình ngày càng phát triển và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định.
Điểm đặc biệt trong mô hình của ông Tú là việc áp dụng công nghệ vi sinh để xử lý môi trường nước và phòng bệnh cho cá. Các chế phẩm sinh học được tạo từ nguyên liệu tự nhiên như mật mía, chuối chín, sữa chua lên men giúp ổn định hệ sinh thái ao nuôi, hạn chế dịch bệnh và giảm chi phí sản xuất.
Mở rộng và chia sẻ kinh nghiệm
Ngoài cá chình bông, ông còn nuôi cá chình mun và chủ động nguồn giống thông qua hệ thống ươm nuôi riêng. Nhiều năm qua, ông không chỉ làm giàu cho bản thân mà còn cung cấp con giống, chia sẻ kỹ thuật cho nhiều hộ dân quanh đầm Trà Ổ, góp phần mở rộng nghề nuôi chình tại địa phương, tạo việc làm cho nhiều lao động.
Năm 2018, ông Tú được vinh danh là Nông dân Việt Nam xuất sắc và nhận bằng khen của Thủ tướng nhờ những đóng góp trong lao động sản xuất. Sản phẩm cá chình của trang trại đạt tiêu chuẩn VietGAP và OCOP 3 sao.
Đánh giá từ chuyên gia
Tiến sĩ Trần Văn Vinh, Phó Chi cục trưởng Chi cục thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, nhận định: "Việc ông Tú thuần dưỡng và nuôi thành công cá chình bông không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn mở ra hướng khai thác, phát triển bền vững nguồn lợi tự nhiên ở đầm Trà Ổ. Đây là loài thủy sản có giá trị cao nhưng đòi hỏi kiểm soát chặt môi trường nước, thức ăn và dịch bệnh".
