Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang nghiên cứu đổi mới quy trình xét công nhận và bổ nhiệm chức danh Giáo sư (GS), Phó Giáo sư (PGS) theo hướng phân cấp cho các cơ sở giáo dục đại học. Thông tin được Tiến sĩ Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục, trao đổi với báo Dân trí chiều 24/6.
Chuyển từ xét tập trung sang tự chủ có giám sát
Theo ông Đức, việc này nhằm cụ thể hóa các quy định tại Luật Giáo dục đại học, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Điểm điều chỉnh quan trọng là bổ nhiệm GS, PGS gắn với vị trí việc làm và định hướng phát triển của cơ sở giáo dục đại học. Quy trình chuyển từ cơ chế xét công nhận tập trung sang cơ chế để các trường trực tiếp tuyển chọn, bổ nhiệm và quản lý đội ngũ học thuật trình độ cao.
“Đây không đơn thuần là thay đổi về quy trình nhân sự, mà còn phản ánh sự chuyển đổi sâu hơn trong tư duy quản trị đại học, từ quản lý hành chính sang quản trị chất lượng, từ công nhận danh vị sang xác lập trách nhiệm học thuật, từ kiểm soát tập trung sang tự chủ có giám sát”, ông Đức nhấn mạnh.
Ba cấp xét duyệt hiện tại sẽ được thay thế
Hiện nay, việc xét công nhận GS, PGS thực hiện qua 3 cấp: cơ sở giáo dục đại học thành lập hội đồng cơ sở xem xét, đánh giá, chọn ứng viên đủ tiêu chuẩn, đề xuất lên Hội đồng ngành/liên ngành thẩm định; sau đó Hội đồng ngành/liên ngành trình Hội đồng Giáo sư Nhà nước xem xét, công nhận đạt chuẩn. Cơ sở giáo dục đại học căn cứ nhu cầu để bổ nhiệm.
Với đề xuất mới, Bộ GD&ĐT dự kiến giao cho cơ sở giáo dục đại học chịu trách nhiệm toàn bộ quá trình xét, bổ nhiệm GS, PGS. Bộ sẽ phân cấp mạnh mẽ gắn liền với trách nhiệm giải trình, đề cao vai trò của người đứng đầu trường. Bộ không can thiệp sâu vào khâu đánh giá chuyên môn hay trực tiếp phê duyệt, rà soát từng hồ sơ. Thay vào đó, Bộ giám sát quy trình nhằm kiểm tra tính chính xác, minh bạch và giải quyết các phản ánh, khiếu nại nếu có.
Định hướng tự chủ và hội nhập quốc tế
Theo ông Đức, thay đổi này là bước triển khai cụ thể chỉ đạo của Đảng và Nhà nước trong Nghị quyết 71 của Trung ương về đột phá phát triển giáo dục, đồng thời phù hợp với xu thế tự chủ đại học ngày càng cao và hội nhập với chuẩn mực quốc tế.
Năm 2025, Hội đồng Giáo sư nhà nước đã ký Quyết định 79/QĐ-HĐGSNN công nhận đạt tiêu chuẩn cho 900 ứng viên, trong đó có 71 ứng viên giáo sư và 829 ứng viên phó giáo sư.
