Ngày 15.5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025). Sự kiện đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc đánh giá môi trường kinh doanh và hệ sinh thái phát triển doanh nghiệp tại Việt Nam.
PCI 2.0: Đánh giá toàn diện hệ sinh thái phát triển
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh rằng báo cáo năm nay được công bố trong bối cảnh Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số từ năm 2026. Ông cho biết triết lý lập pháp đang chuyển dịch theo hướng kiến tạo phát triển, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm, với phương châm luật pháp mở đường cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng, thay vì tư duy không quản được thì cấm.
Một điểm nhấn quan trọng là sự ra mắt của PCI 2.0 – phiên bản nâng cấp toàn diện của Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh. Theo ông Hồ Sỹ Hùng, PCI 2.0 được thiết kế để đo lường chất lượng điều hành trong không gian hành chính mới với 34 tỉnh, thành phố. Phạm vi đánh giá được mở rộng từ môi trường kinh doanh sang hệ sinh thái phát triển kinh tế tư nhân toàn diện. Bộ chỉ số tập trung vào các tiêu chí cốt lõi như tính minh bạch, chi phí không chính thức và sự kiến tạo của chính quyền địa phương. Kết quả cho thấy các tỉnh như Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh dẫn đầu về chất lượng điều hành.
Song hành với PCI, Chỉ số hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) lần đầu tiên được giới thiệu, cho thấy TP.HCM, Hà Nội và Quảng Ninh là những địa phương dẫn đầu về hiệu quả phát triển thực tế và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp. Chủ tịch VCCI nhấn mạnh: Một môi trường kinh doanh tốt không chỉ đo bằng tốc độ cấp phép, mà phải được đo bằng khả năng doanh nghiệp sống sót, sinh lời và vươn lên trong chuỗi giá trị.
Doanh nghiệp tư nhân phục hồi chậm, còn nhiều thách thức
Ông Đậu Anh Tuấn – Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI – cho biết trong bối cảnh năm bản lề 2025 với nhiều thay đổi về hạ tầng hành chính, bức tranh kinh tế hiện lên với cả hy vọng lẫn những nút thắt cần tháo gỡ. Một phát hiện quan trọng là lực lượng doanh nghiệp tư nhân tuy đông nhưng chưa thực sự mạnh. Khu vực này chiếm 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, với hơn 1 triệu doanh nghiệp. Tuy nhiên, hơn 80% doanh nghiệp có quy mô dưới 50 lao động và hơn 70% có vốn điều lệ dưới 10 tỉ đồng. Điều này khiến khả năng chống chịu trước các cú sốc thị trường trở nên mong manh.
Nhiệt kế kinh doanh năm 2025 cho thấy chỉ 30,9% doanh nghiệp dự kiến tăng quy mô, trong khi 54,8% chọn giữ nguyên để thăm dò. Ba khó khăn lớn nhất là rào cản về thị trường đầu ra, khó khăn tiếp cận tài chính do thiếu tài sản thế chấp và tính dự báo thấp của môi trường chính sách pháp luật. Báo cáo cũng cảnh báo về hai mắt xích yếu là đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị. Chỉ 8,8% doanh nghiệp thực hiện đổi mới sản phẩm, và 92,6% vận hành theo mô hình chủ sở hữu kiêm quản lý gia đình, thiếu chuyên nghiệp hóa.
Khu vực hộ kinh doanh: Lưới đệm an sinh nhưng đang gặp khó
Báo cáo dành sự quan tâm sâu sắc cho khu vực hộ kinh doanh với 6,1 triệu hộ, tạo sinh kế cho khoảng 10 triệu lao động. Tuy nhiên, 81,5% hộ kinh doanh cho biết bị sụt giảm doanh thu và 73,7% chỉ còn mức lãi rất nhỏ, đủ duy trì cuộc sống tối thiểu. Động lực để chuyển đổi thành doanh nghiệp rất thấp do lo ngại về nghĩa vụ thuế, thủ tục kế toán phức tạp và các đợt thanh tra kiểm tra.
Doanh nghiệp cần môi trường ổn định, minh bạch
Ông Nguyễn Duy Hưng – Thành viên Hội đồng quản trị Công ty Tân Hiệp Phát – cho rằng để kinh tế tư nhân phát triển bền vững, chỉ sức sống tự thân là chưa đủ. Doanh nghiệp cần một môi trường ổn định, dễ dự đoán, minh bạch và công bằng; quyền kinh doanh và quyền tài sản được bảo vệ; thủ tục hành chính đơn giản; và hệ thống thực thi chính sách hiệu quả từ Trung ương đến địa phương. Ông nhấn mạnh doanh nghiệp tư nhân phải tự lực, minh bạch hơn, quản trị tốt hơn, đầu tư dài hạn và phát triển bền vững.
Với hơn 30 năm phát triển, Tân Hiệp Phát là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất trong Top 5 công ty nước giải khát hàng đầu. Doanh nghiệp kiên định theo đuổi đầu tư công nghệ hiện đại, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Việc đồng hành cùng VCCI trong Chương trình Báo cáo Kinh tế tư nhân và PCI thể hiện trách nhiệm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, hiệu quả.
Chủ tịch VCCI ghi nhận và đánh giá cao sự đồng hành của Tân Hiệp Phát với vai trò đối tác sáng lập, đồng hành chiến lược. Sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân trong nghiên cứu chính sách quốc gia thể hiện tinh thần chủ động, trách nhiệm và khát vọng kiến tạo môi trường kinh doanh hiện đại, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.
