Nghị định số 200/2026/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 31/12/2026, có hiệu lực từ 1/1/2027, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong hoạt động chào bán trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Văn bản này thay thế Nghị định 153/2020/NĐ-CP và Nghị định 65/2022/NĐ-CP, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao tính minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Đối tượng áp dụng và điều kiện chào bán
Theo Nghị định 200/2026, doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ phải đáp ứng các điều kiện chặt chẽ hơn. Cụ thể, doanh nghiệp phải có thời gian hoạt động tối thiểu 2 năm kể từ ngày thành lập, có kết quả hoạt động kinh doanh có lãi trong năm liền kề trước năm phát hành và không có lỗ lũy kế tại thời điểm phát hành. Đồng thời, doanh nghiệp phải có phương án phát hành được Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị thông qua, và phải được tổ chức tín dụng hoặc công ty chứng khoán tư vấn về hồ sơ phát hành.
Quy định về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp
Nghị định mới siết chặt điều kiện xác định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Theo đó, nhà đầu tư cá nhân phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán hoặc tương đương, hoặc có danh mục đầu tư chứng khoán niêm yết tối thiểu 2 tỷ đồng trong 6 tháng liên tục trước thời điểm mua trái phiếu. Nhà đầu tư tổ chức phải có vốn chủ sở hữu tối thiểu 100 tỷ đồng và có hoạt động đầu tư chứng khoán là ngành nghề kinh doanh chính. Quy định này nhằm hạn chế nhà đầu tư không chuyên tham gia thị trường trái phiếu riêng lẻ, giảm thiểu rủi ro.
Yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm và tài sản bảo đảm
Một điểm mới đáng chú ý là yêu cầu bắt buộc về xếp hạng tín nhiệm đối với doanh nghiệp phát hành. Theo Điều 12 Nghị định 200/2026, doanh nghiệp phải có kết quả xếp hạng tín nhiệm từ tổ chức xếp hạng tín nhiệm hợp pháp, với mức xếp hạng tối thiểu từ BB+ trở lên đối với trái phiếu không có tài sản bảo đảm. Trường hợp trái phiếu có tài sản bảo đảm, mức xếp hạng tối thiểu là B+. Ngoài ra, tài sản bảo đảm phải được định giá bởi tổ chức có thẩm quyền và giá trị tài sản bảo đảm phải tối thiểu bằng 100% mệnh giá trái phiếu phát hành.
Công bố thông tin và giám sát
Nghị định tăng cường nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành. Doanh nghiệp phải công bố bản cáo bạch tóm tắt trên trang thông tin điện tử của mình và của Sở Giao dịch Chứng khoán ít nhất 15 ngày trước ngày phát hành. Đồng thời, doanh nghiệp phải báo cáo định kỳ hàng quý và hàng năm về tình hình sử dụng vốn từ phát hành trái phiếu, gửi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán. Vi phạm nghĩa vụ công bố thông tin có thể bị phạt tiền lên đến 500 triệu đồng, theo Nghị định 156/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.
Hiệu lực và lộ trình áp dụng
Nghị định 200/2026 có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, áp dụng cho các đợt chào bán trái phiếu riêng lẻ sau ngày này. Các đợt chào bán đã được phê duyệt trước ngày 1/1/2027 được tiếp tục thực hiện theo quy định cũ. Theo đánh giá của ông Nguyễn Văn A, chuyên gia kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân, "Nghị định 200/2026 sẽ tạo ra bước ngoặt cho thị trường trái phiếu doanh nghiệp, giúp thị trường phát triển lành mạnh và bền vững hơn, bảo vệ nhà đầu tư và tăng cường niềm tin của công chúng."
Tác động đến thị trường trái phiếu
Các chuyên gia dự báo, Nghị định 200/2026 sẽ làm giảm số lượng doanh nghiệp đủ điều kiện phát hành trái phiếu riêng lẻ, nhưng đồng thời nâng cao chất lượng trái phiếu. Theo thống kê của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, năm 2026 có khoảng 150 doanh nghiệp phát hành trái phiếu riêng lẻ với tổng giá trị 350.000 tỷ đồng. Với quy định mới, ước tính chỉ còn 70-80 doanh nghiệp đáp ứng điều kiện, giảm gần 50% số lượng phát hành. Tuy nhiên, chất lượng trái phiếu sẽ được cải thiện, giảm rủi ro vỡ nợ và tăng tính minh bạch.
