Chiều 3/8, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư. Nhiều đại biểu tập trung góp ý vào các lĩnh vực nhạy cảm, đặc biệt là hóa chất, nước sạch và thiết bị bay không người lái.
Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM, đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, nêu rõ bà đang gặp nhiều vướng mắc khi thực thi. Theo bà, hóa chất dùng làm phụ gia thực phẩm được kiểm soát rất chặt chẽ, nhưng hóa chất công nghiệp có cùng công thức lại không được quản lý sát sao, dù đây cũng là mặt hàng kinh doanh có điều kiện. Bà cho biết sản xuất, kinh doanh hóa chất chắc chắn phải thuộc diện có điều kiện, song cơ quan chức năng hiện "rất bối rối" vì thiếu công cụ pháp lý.
Bà Lan dẫn chứng tại chợ Kim Biên (TP.HCM), 16 hộ kinh doanh phụ gia thực phẩm do nhiều sở ngành phối hợp quản lý chặt. Các hộ này phải mua bán đúng luật, hàng hóa nguyên đai nguyên kiện, nhãn mác đầy đủ; cơ quan chức năng thậm chí cử nhân viên cải trang để kiểm tra và xử phạt ngay nếu phát hiện sai phạm. Trong khi đó, các hộ kinh doanh phụ gia công nghiệp cùng khu vực lại nằm ngoài tầm kiểm soát.
"Nhưng cũng tại chợ Kim Biên, chúng tôi không cản được các hộ kinh doanh phụ gia công nghiệp. Chúng tôi không cấp phép, không có quyền kiểm tra, quyền xử phạt", bà Lan nói. Bà nhấn mạnh không có quốc gia nào chấp nhận tình trạng "axit vẫn mua tự do, xyanua công an phát hiện tới hàng tấn". Do đó, vấn đề không phải đưa mặt hàng nào vào hay ra khỏi danh mục, mà là làm sao để danh mục thực chất hơn về cách thức sản xuất, kinh doanh, đối tượng được phép mua bán và các thủ tục, giấy tờ đi kèm.
Siết quản lý hóa chất công nghiệp từ khâu cấp phép
Theo đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, hiện lực lượng chức năng gặp khó vì hóa chất công nghiệp không đòi hỏi điều kiện kinh doanh như phụ gia thực phẩm. Bà đề nghị cơ quan soạn thảo quy định rõ đối tượng được mua, được bán, điều kiện kho bãi, vận chuyển, và hồ sơ theo dõi để tránh lọt các hóa chất độc hại vào thực phẩm hoặc môi trường.
Ngoài ra, bà cũng đồng tình với quan điểm đẩy mạnh hậu kiểm sau cấp phép, song với những sản phẩm tác động trực tiếp đến sức khỏe người dân, việc nới lỏng cần hết sức thận trọng. Việc quản lý phải gắn với điều kiện cụ thể của từng ngành, từng địa phương, tránh tạo khoảng trống pháp lý cho các doanh nghiệp lợi dụng.
Lo ngại khi đưa nước sạch ra khỏi ngành nghề có điều kiện
Cùng phiên thảo luận, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP.HCM) bày tỏ lo ngại trước đề xuất của Chính phủ đưa kinh doanh nước sạch ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ông đồng tình với chủ trương tăng cường hậu kiểm thay vì tiền kiểm, nhưng cho rằng nước là mặt hàng liên quan trực tiếp đến sức khỏe con người.
"Nước đã uống vào người mà xảy ra sự cố thì việc hậu kiểm sẽ bị chậm một nhịp, do đó cần phải xem xét hết sức cẩn thận", ông nói.
Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan cũng thống nhất với quan điểm này. Bà nhấn mạnh không thể để tình trạng "cứ có tiền là sản xuất kinh doanh được" đối với những sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp tới người dùng như nước sinh hoạt. Việc kiểm soát điều kiện kinh doanh phải đặt sức khỏe cộng đồng lên hàng đầu, ngay cả khi muốn cải cách thủ tục hành chính.
Không nới lỏng điều kiện kinh doanh UAV và các ngành nhạy cảm
Với lĩnh vực kinh doanh tàu bay không người lái, các phương tiện không động cơ, tàu bay cánh quạt và trang thiết bị liên quan, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng việc đưa ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện là không đảm bảo an toàn. Thực tế thời gian qua, các thiết bị này đã gây ảnh hưởng đến hoạt động an toàn bay, vì vậy ban soạn thảo cần có giải trình thuyết phục hơn để đại biểu Quốc hội có thể đồng thuận bấm nút thông qua.
Cùng quan điểm, Phó đoàn đại biểu TP.HCM Võ Hoàng Ngân đề nghị cơ quan soạn thảo thận trọng với việc kiểm soát điều kiện kinh doanh ở các lĩnh vực quan trọng. Các nhóm ngành liên quan mật thiết đến an ninh quốc phòng, sức khỏe cộng đồng, tài nguyên và lợi ích cộng đồng như nước sạch, kinh doanh khí, thiết bị bay không người lái, cảng biển, vận tải biển, khoáng sản cần được đánh giá và rà soát kỹ lưỡng trước khi điều chỉnh khỏi danh mục có điều kiện.
