Thực trạng mức hưởng lương hưu tại Việt Nam
Theo số liệu thống kê mới nhất từ Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam, phần lớn người đang hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng có mức hưởng dưới mức bình quân, phổ biến từ 3 triệu đến dưới 10 triệu đồng mỗi tháng. Cụ thể, cả nước hiện có khoảng 3,4 triệu người hưởng các chế độ này. Trong số đó, chỉ có hơn 11.500 người (chiếm khoảng 0,3% tổng số) nhận trên 20 triệu đồng/tháng; gần 418.500 người có mức hưởng từ 10 triệu đến dưới 20 triệu; hơn 1 triệu người nhận từ 6 triệu đến dưới 10 triệu; khoảng 1,35 triệu người hưởng từ 3 triệu đến dưới 6 triệu. Đáng chú ý, gần 564.000 người nhận dưới 3 triệu đồng/tháng, trong đó gần 419.400 người có mức hưởng thấp hơn 2,34 triệu đồng – tương đương mức lương cơ sở hiện hành. Như vậy, có thể thấy nhóm người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng chủ yếu tập trung ở mức từ 3 triệu đến dưới 10 triệu đồng/tháng, chiếm gần 80% tổng số.
Điều chỉnh lương hưu gần đây
Lần điều chỉnh lương hưu gần nhất được thực hiện từ ngày 1/7/2024 theo Nghị định 75, với mức tăng 15%, góp phần cải thiện đời sống của người hưởng. Việc tăng thêm cho nhóm nghỉ hưu trước năm 1995 cũng giúp thu hẹp khoảng cách chênh lệch với nhóm nghỉ hưu sau thời điểm này.
Quy định mới về điều kiện hưởng lương hưu từ năm 2025
Theo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, lao động làm việc trong điều kiện bình thường được hưởng lương hưu khi đóng từ đủ 15 năm BHXH bắt buộc và đủ tuổi nghỉ hưu. Năm 2025, tuổi nghỉ hưu với nam là 61 tuổi 3 tháng, nữ là 56 tuổi 8 tháng, và sẽ tăng theo lộ trình cho đến khi nam đạt 62 tuổi vào năm 2028, nữ 60 tuổi vào năm 2035. Thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu đã được rút ngắn 5 năm so với quy định hiện hành.
Các trường hợp nghỉ hưu sớm
Đối với người bị suy giảm khả năng lao động; làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc làm việc ở vùng đặc biệt khó khăn, được nghỉ hưu sớm hơn nhưng không quá 5 năm so với quy định. Điều kiện là có tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên khi làm các công việc trên, hoặc công tác ở vùng đặc biệt khó khăn kể cả nơi có phụ cấp khu vực 0,7 trở lên trước ngày 1/1/2021.
Tuổi nghỉ hưu thấp hơn tối đa 5 năm cũng áp dụng với ba nhóm đóng BHXH bắt buộc từ đủ 15 năm trở lên, bao gồm: sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân; hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội; hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ công an; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí; dân quân thường trực, trừ trường hợp quy định khác tại các luật chuyên ngành.
Người thuộc ba nhóm này được nghỉ hưu sớm tối đa 10 tuổi so với quy định nếu làm việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, công tác tại vùng đặc biệt khó khăn, nơi phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trước ngày 1/1/2021; hoặc người nhiễm HIV/AIDS do tai nạn khi làm nhiệm vụ. Tuổi nghỉ hưu sớm tối đa 10 năm cũng áp dụng với lao động khai thác than trong hầm lò, hoặc nhiễm HIV/AIDS do tai nạn khi làm nhiệm vụ mà đóng từ đủ 15 năm BHXH trở lên.
Người suy giảm khả năng lao động đóng BHXH bắt buộc từ đủ 20 năm trở lên được hưởng lương hưu mức thấp hơn nếu thuộc một trong các trường hợp: thấp hơn tối đa 5 tuổi so với quy định và suy giảm khả năng lao động từ 61% đến dưới 81%; thấp hơn tối đa 10 tuổi và suy giảm 81% trở lên; hoặc làm nghề nặng nhọc, độc hại từ đủ 15 năm trở lên và suy giảm 61% trở lên.
