Sáng ngày 3/6, tại phiên làm việc đầu tiên của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, ông Nguyễn Xuân Hùng - Phó chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã trình bày báo cáo về việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII. Báo cáo nhấn mạnh rằng, khi Điều lệ được Đại hội thông qua, đây sẽ là cơ sở quan trọng để tiếp tục xây dựng và phát triển tổ chức công đoàn vững mạnh về tư tưởng, chính trị và tổ chức, tạo bước ngoặt lớn, sẵn sàng thích ứng với nhiệm vụ mới trong kỷ nguyên mới, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của cán bộ công đoàn và đoàn viên cả nước.
Những điểm sửa đổi chính trong Dự thảo Điều lệ
Ông Nguyễn Xuân Hùng cho biết, Điều lệ Công đoàn Việt Nam khóa XIII được thông qua ngày 3/12/2023 tại Hà Nội, gồm 11 chương và 45 điều. Các quy định này đã cơ bản phù hợp với thời điểm triển khai Nghị quyết Đại hội XIII, góp phần đạt nhiều kết quả quan trọng trong giai đoạn 2023-2026. Tuy nhiên, để phù hợp với mô hình tổ chức theo chủ trương của Đảng và pháp luật nhà nước, Điều lệ cần được sửa đổi, bổ sung để đáp ứng yêu cầu mới.
Từ tháng 11/2025 đến tháng 4/2026, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tổ chức lấy ý kiến rộng rãi từ các cấp công đoàn, cán bộ lãnh đạo qua các thời kỳ, chuyên gia và công khai trên các phương tiện. Dự thảo Điều lệ khóa XIV đã nhận được hơn 1,5 triệu lượt ý kiến tham gia. Tiểu ban Điều lệ đã nghiên cứu, tiếp thu; Thường trực Đoàn Chủ tịch và Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn đã thảo luận tại nhiều kỳ họp. Dự thảo cũng được Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc và các ban xây dựng Đảng Trung ương cho ý kiến trước khi trình Đại hội XIV.
Thay đổi về kết cấu và nội dung
Về kết cấu, Dự thảo Điều lệ khóa XIV gồm 9 chương và 31 điều, giảm 2 chương và 14 điều so với khóa XIII. Về nội dung, nhiều điểm quan trọng được sửa đổi: Tên cơ quan lãnh đạo từ "Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam" thành "Ban Thường vụ Tổng LĐLĐ Việt Nam" để phù hợp quy định của Đảng. Lời nói đầu được bổ sung cụm từ "là đại diện duy nhất của người lao động ở cấp quốc gia trong quan hệ lao động và quan hệ quốc tế về công đoàn" và "trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam" để khẳng định vị trí thành viên của Công đoàn.
Dự thảo cũng sửa đổi các vấn đề cơ bản về đoàn viên: Điều chỉnh đối tượng tập hợp phù hợp chủ trương của Đảng và pháp luật; bổ sung quyền của đoàn viên được sử dụng ứng dụng điện tử của Công đoàn, truy cập dữ liệu số; đồng thời, đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn được xem xét miễn, giảm đoàn phí, thể hiện chức năng chăm lo lợi ích đoàn viên.
Hoàn thiện nguyên tắc tổ chức và hoạt động
Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Công đoàn Việt Nam (Điều 5) tiếp tục được sửa đổi, bổ sung phù hợp với Hiến pháp, pháp luật và quy định của Đảng, nhưng vẫn giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ. Cụ thể, bổ sung cụm từ "Công đoàn Việt Nam được thành lập trên cơ sở tự nguyện" và "hợp tác, phối hợp với người sử dụng lao động, đồng thời bảo đảm tính độc lập của tổ chức Công đoàn" vào khoản 1 Điều 5. Ngoài ra, bổ sung quy định về hiệp thương dân chủ, phối hợp thống nhất hành động với các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc, do Mặt trận chủ trì, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo của Công đoàn.
Hệ thống tổ chức công đoàn mới
Về hệ thống tổ chức (Điều 7), kết thúc mô hình LĐLĐ cấp huyện và công đoàn ngành địa phương để phù hợp với chính quyền địa phương 2 cấp. Hệ thống tổ chức nhiệm kỳ 2026-2031 gồm: Cấp Trung ương, cấp tỉnh và tương đương, cấp xã và tương đương, công đoàn cơ sở và nghiệp đoàn cơ sở.
Chương IV quy định về các cấp công đoàn có nhiều thay đổi: Sửa đổi đối tượng tập hợp, quản lý của LĐLĐ tỉnh, thành phố và công đoàn ngành Trung ương (Điều 13, 14). Cụ thể hóa Luật Công đoàn 2024 và quy định của Đảng, bổ sung 2 điều mới: Điều 17 quy định về Công đoàn tập đoàn kinh tế, tổng công ty trực thuộc Tổng LĐLĐ Việt Nam; Điều 18 quy định về Công đoàn xã, phường, đặc khu, công đoàn liên xã, phường, công đoàn khu công nghiệp, công đoàn đơn vị sự nghiệp Trung ương, công đoàn đại học quốc gia, đại học vùng, nghiệp đoàn nghề cá và các loại hình khác.
Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam diễn ra với 780 đại biểu ưu tú, đại diện cho gần 10 triệu đoàn viên, tập trung giải quyết các vấn đề cốt lõi về quyền lợi người lao động và định hướng phát triển 5 năm tới.
