Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo triển khai hai nghị quyết quan trọng về kinh tế và văn hóa
Sáng ngày 25 tháng 2, Bộ Chính trị và Ban Bí thư đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nhằm nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước cùng với Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam. Sự kiện có sự tham dự của Tổng Bí thư Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng và Nhà nước.
Kinh tế nhà nước phải chiếm lĩnh cao điểm chiến lược
Trong bài phát biểu chỉ đạo, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh rằng hai nghị quyết 79 và 80 là những quyết sách lớn bổ sung quan trọng, được hình thành dựa trên tổng kết thực tiễn sâu sắc và phát triển tư duy lý luận. Mục tiêu là giải quyết đồng thời hai yêu cầu nền tảng: tăng cường nội lực vật chất và củng cố nội lực tinh thần, khẳng định quyết tâm xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ gắn với hội nhập quốc tế và xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Về Nghị quyết 79, Tổng Bí thư nêu rõ kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh những cao điểm chiến lược chỉ huy của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo và trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới. Để đạt được điều này, khu vực kinh tế nhà nước cần được cơ cấu lại mạnh mẽ, tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt, địa bàn trọng yếu có tính chiến lược và sức lan tỏa cao. Vai trò chủ đạo phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, hiệu quả và đóng góp thực chất cho ổn định vĩ mô, an ninh kinh tế cũng như phát triển trung và dài hạn.
Tổng Bí thư phân tích: "Lĩnh vực nào nhà nước cần nắm giữ để bảo đảm chủ quyền và ổn định thì phải nắm cho chắc, làm cho tinh, cho mạnh. Lĩnh vực nào Nhà nước chỉ nên giữ vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng, mở đường thì phải thiết kế cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia, cùng cạnh tranh và cùng phát triển. Lĩnh vực nào Nhà nước không cần thiết làm hoặc làm không hiệu quả thì phải kiên quyết sắp xếp lại theo nguyên tắc thị trường, minh bạch, chống 'lợi ích nhóm', chống 'sân sau', chống 'thao túng', chống 'trục lợi' chính sách".
Năm điểm tựa lớn cho kinh tế nhà nước
Tổng Bí thư nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải có những đóng góp đột phá vào năng lực tự chủ quốc gia, đảm bảo duy trì ổn định và can thiệp kịp thời khi xuất hiện rủi ro hệ thống. Trong giai đoạn mới, kinh tế nhà nước phải được cụ thể hóa thành năm điểm tựa lớn:
- Điểm tựa về an ninh và chủ quyền kinh tế: Nắm giữ và làm chủ các huyết mạch quốc gia như năng lượng, hạ tầng chiến lược, tài chính, tín dụng, logistics then chốt, dữ liệu và nền tảng số thiết yếu.
- Điểm tựa về điều tiết ổn định và sức chống chịu: Đóng vai trò ổn định thị trường thiết yếu, đảm bảo cung ứng dịch vụ công, duy trì năng lực dự phòng ứng phó với rủi ro hệ thống.
- Điểm tựa dẫn dắt cho khu vực tư nhân: Trở thành bệ đỡ, mở đường tiếp sức để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu vào chuỗi giá trị, phát triển công nghệ hỗ trợ và nâng tỷ lệ nội địa hóa.
- Điểm tựa về dẫn dắt đổi mới sáng tạo và công nghệ lõi: Vai trò chủ đạo phải được đo bằng khả năng làm chủ công nghệ, chuẩn hóa quốc tế, vận hành dữ liệu và đảm bảo an ninh mạng.
- Điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ: Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi kỷ luật, minh bạch, có trách nhiệm giải trình cao nhất, tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực cạnh tranh và tinh thần phụng sự.
Tổng Bí thư nêu rõ: "Năm 'điểm tựa' trên phải được chuyển hóa thành chương trình hành động cụ thể, có mục tiêu, có thước đo, có thời hạn, có cơ chế kiểm tra và có chế tài rõ ràng. Nếu không, vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước sẽ chỉ dừng ở khẩu hiệu, còn đất nước thì phải trả giá bằng lãng phí nguồn lực, bằng suy giảm sức cạnh tranh và bằng sự xói mòn niềm tin xã hội".
Lập lại trật tự về hạch toán kinh tế
Tổng Bí thư chỉ ra ba vấn đề Nhà nước đang tập trung giải quyết: quy hoạch, tiêu chuẩn chất lượng và hạch toán kinh tế. Ông nhấn mạnh cần có quy hoạch phát triển kinh tế xã hội cụ thể để tránh làm dàn trải, đồng thời phải có tiêu chuẩn và chất lượng rõ ràng trong các dự án.
Đặc biệt, Tổng Bí thư nêu bật vấn đề hạch toán kinh tế, cho rằng nhiều doanh nghiệp nhà nước lâu nay không quan tâm đến việc này mà chỉ chú trọng giải ngân. Ông phân tích: "Chúng tôi hỏi, doanh nghiệp này nhận 10.000 tỷ đồng thì bao lâu sẽ hoàn lại vốn cho nhà nước? Nếu 10 năm chưa xây dựng thì vốn đó đã hết rồi, không còn ý nghĩa nữa. Đó chính là lãng phí".
Ông cũng lấy ví dụ về dự án sân bay Long Thành với vốn đầu tư khoảng 16 tỷ USD, nhấn mạnh cần tính toán rõ ràng về thời gian thu hồi vốn và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế quốc gia. Tổng Bí thư kết luận: "Mọi công trình, dự án; một con đường, một sân bay... đều phải có hạch toán. Phải lập lại trật tự về việc này".
Văn hóa quyết định khả năng đi xa của đất nước
Về Nghị quyết 80, Tổng Bí thư nhắc lại lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi". Ông khẳng định văn hóa phải đứng ở vị trí dẫn đường, là nền tảng định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia. Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì "văn hóa quyết định khả năng đi xa".
Tổng Bí thư chỉ ra thách thức lớn nhất đối với văn hóa hiện nay là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả và sự tấn công của các yếu tố độc hại trong không gian mạng. Ông cảnh báo: "Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến".
Năm nhiệm vụ trọng tâm để chấn hưng văn hóa
Tổng Bí thư đề ra năm nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai đồng bộ:
- Xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia: Hệ giá trị phải kết tinh truyền thống và khát vọng hiện đại, nhấn mạnh các phẩm chất cốt lõi như yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo và khát vọng vươn lên.
- Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh: Tạo tổng hòa chuẩn mực ứng xử, tôn trọng pháp luật, sự thật, nhân phẩm con người, lao động và sự cống hiến, đặc biệt trong không gian mạng.
- Đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người: Nhà trường, gia đình và cộng đồng phải cùng phối hợp để dạy làm người, hình thành nhân cách và khuyến khích cống hiến.
- Phát triển công nghiệp văn hóa: Biến văn hóa thành nền tảng tinh thần, nguồn lực kinh tế và sức mạnh mềm của quốc gia.
- Xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị: Văn hóa trong Đảng và bộ máy công quyền phải gương mẫu, nói đi đôi với làm, trọng danh dự, kỷ luật và tận tụy phục vụ nhân dân.
Tổng Bí thư kết luận: "Tôi đề nghị mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải xác định rõ thực trạng văn hóa của mình để tập trung giải quyết. Tránh làm dàn trải, tránh hình thức, tránh 'làm cho có, làm cho xong'. Đặc biệt, phải coi nêu gương là phương thức lãnh đạo có sức thuyết phục cao nhất trong xây dựng văn hóa".
