Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có những phát biểu trái chiều về tầm quan trọng của cuộc xung đột Mỹ-Iran trong cuộc gặp sắp tới với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong khi đó, nội các Mỹ khẳng định cuộc họp sẽ tập trung vào vấn đề thương mại.
Chuyến công du Bắc Kinh
Vào thứ Ba (ngày 12/5/2026), Tổng thống Trump bắt đầu chuyến công du tới Bắc Kinh để gặp Chủ tịch Tập Cận Bình lần đầu tiên trong 6 tháng. Cuộc gặp diễn ra vào thứ Năm (14/5) và thứ Sáu (15/5) tới.
Các quan chức Mỹ đã khẳng định rằng vấn đề Iran không phải là chủ đề chính. Ông Trump cũng tuyên bố sẽ không yêu cầu Trung Quốc hỗ trợ kết thúc xung đột, bất chấp các nỗ lực đàm phán đang sụp đổ và Iran siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz.
Quan điểm của Trung Quốc
Bắc Kinh từ lâu phản đối xung đột nhưng tránh can thiệp trực tiếp. Dù Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent kêu gọi Trung Quốc dùng ảnh hưởng để mở lại eo biển Hormuz, ông Trump trong cuộc họp báo cho biết: "Chúng tôi sẽ thảo luận lâu dài về vấn đề Iran. Tôi nghĩ ông Tập đã có cử chỉ tích cực." Tuy nhiên, sau đó ông nói: "Chúng tôi có nhiều điều cần thảo luận. Tôi không cho rằng Iran là một trong số đó, vì chúng tôi hoàn toàn kiểm soát được. Chúng tôi sẽ đạt mục tiêu bằng hòa bình hoặc vũ lực."
Bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz
Đàm phán Mỹ-Iran bế tắc, Tehran củng cố kiểm soát eo biển Hormuz bằng thỏa thuận với Iraq và Pakistan để vận chuyển dầu. Nhiều quốc gia khác cũng cân nhắc thỏa thuận tương tự, có thể dẫn đến bình thường hóa quyền kiểm soát của Iran vô thời hạn.
Chính quyền Trump thông báo Mỹ và Trung Quốc nhất trí không quốc gia nào được phép đánh phí tàu thuyền qua eo biển. Trung Quốc chưa phản đối thông tin này.
Kỳ vọng quốc tế
Nhiều nước hy vọng ông Trump thúc giục Trung Quốc thuyết phục Iran đạt thỏa thuận với Washington. Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và phong tỏa eo biển, trong khi Iran yêu cầu bồi thường chiến tranh, chấm dứt phong tỏa và chiến sự tại Liban. Đề xuất của Iran bị ông Trump bác bỏ.
Cuộc gặp thượng đỉnh
Đây là lần đầu tiên hai nhà lãnh đạo gặp nhau kể từ APEC tại Busan (tháng 10/2025). Ông Trump có chuyến công du thứ hai tới Trung Quốc, lần đầu trong nhiệm kỳ thứ hai. Chủ tịch Tập dự kiến thăm Mỹ cuối năm 2026.
Chính quyền Mỹ khẳng định thương mại là chủ đề chính. Hai bên mong muốn tránh chiến tranh thương mại như đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.
Phân tích và triển vọng
Các nhà phân tích cho rằng cuộc gặp khó có đột phá, nhưng thể hiện ý định cải thiện ổn định và tránh xung đột kinh tế mới. Chuyến thăm được theo dõi sát sao để xác định liệu hai nước có thể thiết lập khuôn khổ quan hệ mới sau nhiều năm đối đầu.
Các nhà quan sát nhận định kết quả cuộc gặp nhiều khả năng mang tính tượng trưng, thảo luận hạn chế, thay vì tái định hình quan hệ song phương.
Nguyễn Quang Minh (Theo: Reuters, Al Jazeera, Nam Hoa Tảo Báo)
