Ngày 28/7, Bộ Ngoại giao và Bộ Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ (HHS) đồng công bố chính sách mới ngừng cấp kinh phí liên bang cho các thí nghiệm gain-of-function (nghiên cứu tăng cường chức năng) tại Mỹ và một số quốc gia khác, theo AFP. Động thái này thực hiện sắc lệnh hành pháp mà Tổng thống Donald Trump ký tháng 5/2025, nhằm ngăn ngừa các rủi ro từ nghiên cứu có thể tạo ra tác nhân gây bệnh nguy hiểm.
Chính sách mới: Cấm tài trợ và thiết lập quy trình đánh giá độc lập
HHS ra tuyên bố: "Chính sách mới cấm sử dụng ngân sách liên bang để hỗ trợ các nghiên cứu tăng cường chức năng nguy hiểm được tiến hành tại Mỹ hoặc ở nước ngoài; thiết lập quy trình đánh giá độc lập nghiêm ngặt đối với một số nghiên cứu khoa học sự sống có rủi ro cao; đồng thời hạn chế tài trợ liên bang cho các nghiên cứu được thực hiện tại những quốc gia hoặc tổ chức không đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về an toàn sinh học, an ninh sinh học và cơ chế giám sát".
Bộ Ngoại giao Mỹ gọi đây là "cách tiếp cận đặt nước Mỹ lên trên hết đối với nghiên cứu khoa học". Trước đó, Tổng thống Trump nhiều lần ủng hộ giả thuyết SARS-CoV-2 rò rỉ từ Viện Virus học Vũ Hán (Trung Quốc) thông qua nghiên cứu gain-of-function, trái ngược với quan điểm lây truyền tự nhiên từ chợ hải sản Vũ Hán. Trung Quốc bác bỏ cáo buộc rò rỉ phòng thí nghiệm.
Ý kiến từ giới chức y tế và nhà lập pháp
Giám đốc Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH) Jay Bhattacharya viết trên The Wall Street Journal: chính sách duy trì lợi ích khoa học nhưng xác định lĩnh vực rủi ro cao, bao gồm ngăn ngừa rò rỉ phòng thí nghiệm vô ý hoặc cố ý, và áp dụng hình phạt với hành vi nghiên cứu thiếu trách nhiệm.
Tiến sĩ Anthony Fauci, cựu quan chức hàng đầu về bệnh truyền nhiễm, nhiều lần khẳng định Mỹ không tài trợ nghiên cứu gain-of-function tại Trung Quốc. Tuy nhiên, nhật ký cá nhân của ông vừa được các nhà lập pháp công bố cho thấy bất đồng về nguồn gốc Covid-19 ngay từ đầu. Ông dự kiến điều trần trước Thượng viện Mỹ ngày 29/7.
