Iran đã tái bổ nhiệm ông Gholam-Hossein Mohseni-Ejei, 69 tuổi, giữ chức Chánh án Tòa án Tối cao thêm nhiệm kỳ 5 năm, trong bối cảnh nước này đang tổ chức lễ tang cho cố Đại giáo chủ Ali Khamenei. Quyết định được Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei xác nhận qua tin nhắn, theo kênh Aljazeera.
Bối cảnh quyền lực và lễ tang
Ông Mohseni-Ejei nằm trong số các quan chức cấp cao tham dự lễ đưa tang cố Đại giáo chủ Ali Khamenei tại Tehran, cùng với Tổng thống Masoud Pezeshkian, cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad và Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi. Đám đông tập trung dọc tuyến đường để tiễn đưa linh cữu cố Đại giáo chủ và bốn thành viên gia đình ông, những người thiệt mạng trong cuộc không kích ngày 28/2 do Mỹ và Israel tiến hành.
Mojtaba Khamenei, người kế nhiệm chức Lãnh tụ tối cao từ tháng 3, chưa xuất hiện trước công chúng kể từ đó. Việc tái bổ nhiệm ông Mohseni-Ejei được xem là ưu tiên duy trì ổn định và tính liên tục của bộ máy lãnh đạo.
Cam kết chống tham nhũng và cải cách tư pháp
Trong quyết định bổ nhiệm, Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei yêu cầu ông Mohseni-Ejei tiếp tục kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng và triển khai các biện pháp thúc đẩy cải cách tư pháp. Phát biểu trên truyền hình ngày 6/7, ông Mohseni-Ejei cam kết nỗ lực hiện thực hóa những tầm nhìn của các nhà lãnh đạo Cộng hòa Hồi giáo Iran. Ông tuyên bố sẽ xử lý kiên quyết mọi cá nhân có hành vi đầu cơ, nâng giá bất hợp lý hoặc các hành động khác ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.
Quyền hạn rộng lớn của Chánh án Tối cao
Theo Điều 158 của Hiến pháp Iran, người đứng đầu ngành tư pháp có quyền hạn đối với cơ cấu tổ chức của ngành tư pháp, các dự luật tư pháp, cũng như việc tuyển dụng, bãi nhiệm, điều chuyển, thăng chức và bổ nhiệm thẩm phán. Ông Mohseni-Ejei cũng có thể bổ nhiệm Chánh án Tòa án Tối cao và Tổng chưởng lý sau khi tham khảo ý kiến của các thẩm phán Tòa án Tối cao. Ông có quyền đề cử sáu luật gia vào Hội đồng Giám hộ - cơ quan giám sát hiến pháp gồm 12 thành viên, các đề cử này phải được Quốc hội phê chuẩn.
Do Hội đồng Giám hộ thẩm định tư cách ứng cử viên trong các cuộc bầu cử và phê chuẩn các đạo luật trước khi có hiệu lực, người đứng đầu ngành tư pháp có ảnh hưởng gián tiếp đáng kể tới tiến trình bầu cử và hoạt động lập pháp. Ngoài ra, ông Mohseni-Ejei còn có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến chính trị thông qua lá phiếu tại Hội đồng An ninh Tối cao Quốc gia, cơ quan đang dẫn đầu các cuộc đàm phán trung gian với Washington.
