Mô hình chính quyền 3 cấp (trung ương, tỉnh, huyện) đã được triển khai nhiều năm qua, nhưng thực tiễn tại các địa phương cho thấy còn nhiều bất cập cần khắc phục. Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, nhiều địa phương kiến nghị cần phân cấp mạnh mẽ hơn, rõ ràng hơn về thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền.
Thực trạng mô hình chính quyền 3 cấp
Hiện nay, mô hình chính quyền 3 cấp bao gồm: cấp trung ương, cấp tỉnh (thành phố trực thuộc trung ương) và cấp huyện (quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh). Tuy nhiên, trên thực tế, còn tồn tại sự chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các cấp, đặc biệt là giữa cấp tỉnh và cấp huyện. Nhiều địa phương phản ánh tình trạng "cấp trên ôm đồm, cấp dưới ỷ lại", dẫn đến hiệu quả quản lý chưa cao.
Ông Nguyễn Văn A, Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh B, cho biết: "Thực tế cho thấy, một số nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của cấp huyện nhưng do năng lực cán bộ hạn chế, cơ sở vật chất yếu kém nên chưa thể thực hiện tốt, buộc cấp tỉnh phải can thiệp. Điều này làm giảm tính chủ động của cấp dưới."
Những bất cập cần khắc phục
Một trong những bất cập lớn nhất là sự thiếu đồng bộ trong phân cấp quản lý. Theo thống kê của Bộ Nội vụ, có tới 60% số tỉnh, thành phố cho rằng việc phân cấp chưa rõ ràng, dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Ngoài ra, cơ chế phối hợp giữa các cấp còn lỏng lẻo, thiếu chế tài xử lý khi xảy ra sai phạm.
Bà Trần Thị C, Phó Chủ tịch UBND huyện D, chia sẻ: "Chúng tôi thường xuyên gặp khó khăn khi thực hiện các dự án đầu tư công vì phải chờ ý kiến của cấp tỉnh. Thủ tục hành chính rườm rà, kéo dài thời gian, ảnh hưởng đến tiến độ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương."
Giải pháp hoàn thiện mô hình
Để khắc phục những bất cập trên, các chuyên gia đề xuất cần rà soát, sửa đổi Luật Tổ chức chính quyền địa phương theo hướng phân cấp mạnh mẽ hơn, gắn với trách nhiệm cụ thể. Cụ thể, cần xác định rõ những nhiệm vụ nào thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã, tránh chồng chéo. Đồng thời, tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ cấp huyện, cấp xã thông qua đào tạo, bồi dưỡng.
Theo PGS.TS Lê Văn E, chuyên gia về hành chính công: "Mô hình 3 cấp là phù hợp với Việt Nam, nhưng cần điều chỉnh để phát huy tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. Việc thí điểm mô hình chính quyền đô thị tại một số thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM đã cho thấy hiệu quả bước đầu, cần nhân rộng."
Kiến nghị từ thực tiễn địa phương
Nhiều địa phương kiến nghị Trung ương cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về phân cấp quản lý, tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền các cấp một cách thường xuyên, minh bạch.
Ông Nguyễn Văn A nhấn mạnh: "Chúng tôi mong muốn Chính phủ sớm tổng kết thực tiễn và có những điều chỉnh kịp thời để mô hình chính quyền 3 cấp thực sự phát huy hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới."
