Ngày 17/6/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 51-KL/TW về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới, xác định sở hữu trí tuệ không còn là lĩnh vực quản lý hành chính thông thường mà là nguồn lực quốc gia, yếu tố cốt lõi để tự chủ chiến lược và nâng cao năng lực cạnh tranh thương mại quốc tế, gắn với an ninh và uy tín quốc gia.
Quyết tâm chính trị từ cấp cao nhất
Trước đó, ngày 30/1/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Chỉ thị số 02/CT-TTg về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đề ra 14 nhóm nhiệm vụ, giải pháp với phân công cụ thể cho từng bộ, ngành, địa phương và hiệp hội, yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, tăng cường phối hợp liên ngành. Ngày 5/5/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Công điện hỏa tốc số 38/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ trưởng, chủ tịch UBND tỉnh, thành phố và đề nghị bí thư tỉnh ủy, thành ủy trực tiếp chỉ đạo đợt ra quân toàn quốc từ 7/5 đến 30/5/2026, với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Mục tiêu định lượng: số vụ việc phát hiện, xử lý phải tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ năm 2025, áp dụng cho tất cả các khâu từ thanh tra, xử lý hành chính đến điều tra, truy tố, xét xử hình sự. Các tỉnh, thành phố phải thành lập ngay tổ công tác liên ngành do chủ tịch UBND làm tổ trưởng.
Kết quả thực thi vượt mục tiêu
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đến ngày 19/6/2026, các lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện 3.323 vụ việc có dấu hiệu vi phạm, xử lý hành chính 12.769 vụ, tăng cường áp dụng biện pháp tố tụng hình sự với nhiều vụ án nghiêm trọng. Số vụ xử lý vi phạm hành chính gấp 3,1 lần mức trung bình một tháng của năm 2025; số vụ khởi tố hình sự đã vượt tổng số vụ khởi tố của cả năm 2025. Các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành vượt yêu cầu tăng tối thiểu 20% số vụ xử lý so với cùng kỳ năm 2025.
Kết luận 51-KL/TW: Chuyển mình từ quản lý sang kiến tạo
Kết luận số 51-KL/TW yêu cầu chuyển mạnh tư duy quản lý hành chính sang kiến tạo hệ sinh thái sở hữu trí tuệ, đưa nội dung này thành cấu phần trong chiến lược phát triển quốc gia, chiến lược khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Một điểm nhấn quan trọng là yêu cầu xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội, kiên quyết phê phán và xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm từ sử dụng phần mềm vi phạm bản quyền, sao chép, đạo văn trong học thuật đến vi phạm quyền tác giả, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp. Sở hữu trí tuệ được đặt trong khung văn hóa ứng xử toàn xã hội, là chuẩn mực đạo đức kinh doanh và liêm chính học thuật.
Nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan
Bộ Chính trị giao nhiệm vụ: Hoàn thiện thể chế sở hữu trí tuệ hiện đại, đồng bộ, thích ứng kinh tế số, xử lý các vấn đề từ trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tài sản số, công nghệ sinh học, bán dẫn; nghiên cứu hình thành cơ chế tài phán chuyên sâu; phát triển thị trường quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu; bố trí đủ nguồn lực cho cơ quan bảo hộ, thực thi và tăng năng lực cho tòa chuyên trách. Đảng ủy Quốc hội rà soát, hoàn thiện pháp luật; Đảng ủy Chính phủ xây dựng kế hoạch triển khai; Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tuyên truyền và yêu cầu báo cáo định kỳ sáu tháng lên Bộ Chính trị.
Chuyên gia đánh giá bước chuyển tư duy chính sách
Chuyên gia về sở hữu trí tuệ Lê Quang Vinh, Công ty sở hữu trí tuệ Bross & Partners, nhận định Kết luận số 51-KL/TW là bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đặt sở hữu trí tuệ vào đúng vị trí nguồn lực quốc gia, nâng từ lĩnh vực quản lý chuyên ngành thành nhiệm vụ liên ngành. Nếu thực hiện tốt, sở hữu trí tuệ sẽ không chỉ bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn tạo động lực để Việt Nam sáng tạo nhiều hơn, cạnh tranh công bằng hơn, phát triển bền vững hơn.
Nền tảng cho thực thi hiệu quả
Ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, quyết tâm chính trị mạnh mẽ từ cấp cao nhất cùng kết quả hành động cụ thể là lời khẳng định Việt Nam đang nghiêm túc xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, tôn trọng sáng tạo. Tại hội nghị sơ kết thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg đầu tháng 6/2026, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương không dừng lại ở kết quả bước đầu mà phải mở ngay đợt cao điểm mới, tập trung vào môi trường số và thương mại điện tử. Mỗi bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả”, mục tiêu nâng tổng số vụ phát hiện, xử lý vi phạm năm 2026 tăng ít nhất 20% so với năm 2025 trên tất cả các khâu. Cơ quan chức năng đang hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền sở hữu trí tuệ; nghiên cứu sửa đổi quy định xử lý vi phạm hành chính và Bộ luật Hình sự để mở rộng phạm vi điều chỉnh và tăng tính răn đe. Việc tăng cường năng lực cho tòa chuyên trách, nghiên cứu cơ chế tài phán chuyên sâu theo Kết luận 51-KL/TW là nhiệm vụ dài hạn có ý nghĩa nền tảng.
