Mô hình hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp (mô hình "3 nhà") đang được xem là giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ, đồng thời hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW. Theo Tiến sĩ Trần Nam Tú, Cục trưởng Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo), đây là mô hình hợp tác cùng đầu tư và nghiên cứu, phát triển, giúp các cơ sở giáo dục đại học định hướng hoạt động theo nhu cầu doanh nghiệp và thị trường.
Vai trò dẫn dắt của Nhà nước
Mô hình "3 nhà" được triển khai với vai trò dẫn dắt của Nhà nước thông qua các chiến lược quốc gia, khu công nghệ cao và hệ thống chính sách đồng bộ. Sự gắn kết chặt chẽ này thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quy mô lớn, có khả năng cạnh tranh cao. Các mô hình cụ thể bao gồm: Nhà nước tài trợ học phí, học bổng để đào tạo nhân lực và thu hút nhân tài; Nhà nước hoặc doanh nghiệp đặt hàng nghiên cứu công nghệ, phát triển sản phẩm, xây dựng tiêu chuẩn và dữ liệu khoa học; Nhà nước đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp cùng đầu tư phòng thí nghiệm trong trường đại học để đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Triển khai trong đào tạo nguồn nhân lực
Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trì, phối hợp các bộ, ngành trình ban hành nhiều luật và nghị định quan trọng, tạo hành lang pháp lý cho mô hình hợp tác "3 nhà". Nhiều cơ sở giáo dục đại học đã tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập, đào tạo theo đặt hàng và mời chuyên gia doanh nghiệp tham gia giảng dạy. Năm học 2024-2025, nhóm ngành công nghệ - kỹ thuật có hơn 685.800 sinh viên, chiếm hơn 33% quy mô đào tạo đại học, cùng 21.600 học viên cao học và 3.500 nghiên cứu sinh, cho thấy xu hướng phát triển mạnh của đào tạo nguồn nhân lực khoa học, công nghệ.
Giải pháp đồng bộ từ ba chủ thể
Để mối liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp ngày càng chặt chẽ và hiệu quả, các nhà khoa học, đại diện doanh nghiệp và nhà trường cho rằng cần triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp trong Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW. Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đẩy mạnh cơ chế đặt hàng nghiên cứu, đào tạo nhân lực theo nhu cầu phát triển của đất nước và thị trường lao động. Các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu chú trọng đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường nghiên cứu ứng dụng, gắn hoạt động khoa học với yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và nền kinh tế. Về phía doanh nghiệp, ưu tiên phát huy vai trò trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, đặt hàng nghiên cứu và tiếp nhận chuyển giao công nghệ. Sự phối hợp chặt chẽ giữa ba chủ thể sẽ góp phần hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
