Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã cơ bản vận hành ổn định, giảm đầu mối trung gian và phân định rõ vai trò, chức năng, nhiệm vụ giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng, một trong những thay đổi quan trọng nhất là phân định rõ hơn trách nhiệm giữa các cấp: cấp tỉnh tập trung chiến lược, quy hoạch, phân bổ nguồn lực; cấp xã trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách và cung ứng dịch vụ công.
Phân cấp 2.541 nhiệm vụ giữa các cấp
Theo thống kê, có 2.541 nhiệm vụ, thẩm quyền đã được phân cấp, phân quyền hoặc phân định lại. Trong đó, 949 nhiệm vụ được Trung ương phân cấp cho địa phương (cấp tỉnh 870 nhiệm vụ, cấp xã 79 nhiệm vụ); 1.164 nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp huyện trước đây được chuyển giao: 188 nhiệm vụ cho cấp tỉnh, 859 nhiệm vụ cho cấp xã, 117 nhiệm vụ bãi bỏ hoặc chuyển chủ thể khác. Việc phân cấp chi tiết đã mang lại tín hiệu tích cực, thể hiện qua các chỉ số cải cách hành chính và giải quyết thủ tục hành chính ngày càng hiệu quả.
Cần Thơ: Quản trị theo mục tiêu, tiết kiệm 483 triệu đồng
Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho biết, thành phố hình thành trên cơ sở hợp nhất ba địa phương, quy mô lớn khiến khối lượng công việc tăng nhiều lần. Để giải quyết, Cần Thơ chuyển sang quản trị theo mục tiêu, tiến độ, sản phẩm và hiệu quả thực chất, cắt giảm tầng nấc trung gian, tăng chỉ đạo trực tiếp. Thành phố thành lập 15 đoàn giám sát đối với 109 tổ chức đảng trực thuộc. Kết quả quý I/2026, tăng trưởng kinh tế đạt 7,02%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn tại trung tâm hành chính công các cấp đạt 99,83%; tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt 95%, tiết kiệm hơn 483 triệu đồng chi phí tuân thủ.
Bắc Ninh: Phân cấp giúp xã chủ động, tiếp cận nguồn lực bình đẳng
Tại tỉnh Bắc Ninh, nhờ phân cấp, ủy quyền nhiều hơn, cấp xã chủ động giải quyết công việc tại chỗ, giảm phụ thuộc cấp trên. Các chương trình phát triển kinh tế-xã hội, dự án hạ tầng, chuyển đổi số và an sinh xã hội được phân bổ tập trung, tránh tình trạng "mạnh ai nấy làm", giúp các xã, phường tiếp cận nguồn lực nhanh chóng và bình đẳng hơn.
Chuyển đổi số: Kết nối dữ liệu còn chênh lệch
Cổng dịch vụ công quốc gia đã kết nối với hệ thống giải quyết thủ tục của 34 tỉnh, thành phố, với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VNeID) được triển khai hiệu quả. Nhiều địa phương ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trợ lý ảo, trạm công dân số. Tuy nhiên, mức độ phát triển hạ tầng số, khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu còn chênh lệch đáng kể. Một số cơ sở dữ liệu chuyên ngành chưa được cập nhật, chưa tích hợp hoàn toàn về kho dữ liệu số cấp tỉnh; chất lượng dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu về tính chính xác, đồng bộ.
Khó khăn khi triển khai hệ thống tập trung
Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Văn Phương cho biết, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung của các bộ, ngành góp phần quan trọng thúc đẩy phân cấp, chuyển đổi số. Tuy nhiên, do hệ thống mới, phạm vi rộng, khối lượng hồ sơ lớn, yêu cầu liên thông nhiều cấp, nhiều ngành, nên vẫn còn vướng mắc. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống bộ, ngành với địa phương và Cổng dịch vụ công quốc gia chưa thực sự đồng bộ. Một số thời điểm phát sinh lỗi kỹ thuật, tốc độ xử lý chậm, liên thông dữ liệu chưa ổn định.
Từ ngày 1/1/2026, khi triển khai hệ thống tập trung trên địa bàn tỉnh, cán bộ và người dân phải làm việc trên nhiều nền tảng khác nhau với giao diện, quy trình chưa thống nhất. Việc cấp tài khoản, phân quyền xử lý, phân luồng hồ sơ cần điều chỉnh phù hợp thực tiễn địa phương. Một số quy trình điện tử chưa phản ánh đầy đủ các trường hợp phát sinh. Dịch vụ công trực tuyến gặp khó do quy trình xử lý chưa đồng nhất; tích hợp thanh toán trực tuyến, số hóa hồ sơ, lưu trữ và tái sử dụng dữ liệu điện tử cần nâng cấp. Một số thủ tục liên thông giữa cơ sở dữ liệu chuyên ngành phát sinh lỗi kỹ thuật, buộc cán bộ phải kiểm tra, đối chiếu thêm.
Hệ thống cũ chưa thích ứng với mô hình mới
Thực tiễn cho thấy một số hệ thống được xây dựng trên quy trình quản lý trước đây, trong khi mô hình chính quyền hai cấp đặt ra yêu cầu mới về tổ chức thực hiện, phân cấp, ủy quyền và xử lý hồ sơ liên thông. Ở các lĩnh vực như đất đai, đầu tư, xây dựng hoặc thủ tục liên ngành, việc cập nhật, chuẩn hóa quy trình điện tử cần thêm thời gian. Ngoài ra, công tác theo dõi, tổng hợp, thống kê và đánh giá tiến độ giải quyết hồ sơ hiện được thực hiện trên nhiều hệ thống khác nhau, ảnh hưởng đến khai thác dữ liệu phục vụ quản lý, chỉ đạo điều hành.
Kiến nghị hoàn thiện hệ thống và hỗ trợ kỹ thuật
Ông Nguyễn Văn Phương đề nghị các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành và hệ thống địa phương; sớm hoàn thiện chức năng số hóa hồ sơ, thanh toán trực tuyến, lưu trữ dữ liệu điện tử, thống kê, báo cáo và giám sát tiến độ. Cần có cơ chế hỗ trợ kỹ thuật kịp thời, thống nhất quy trình nghiệp vụ, bảo đảm hệ thống vận hành ổn định, thông suốt, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại.
Trong bối cảnh quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số, việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa Trung ương và địa phương sẽ đẩy mạnh số hóa hồ sơ, cấu trúc lại quy trình giải quyết thủ tục hành chính, chuyển từ quản lý giấy tờ sang quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng, nâng cao năng lực dự báo, giám sát, điều hành và ra quyết định. (Còn nữa)
