Báo cáo vệ tinh phơi bày hoạt động gia tăng của hạm đội dân binh Trung Quốc ở Biển Đông
Một báo cáo mới được công bố bởi Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á (AMTI) vào ngày 23 tháng 2 đã cung cấp cái nhìn chi tiết về sự hiện diện ngày càng tăng của lực lượng tàu dân binh Trung Quốc tại vùng biển tranh chấp. Trong nhiều năm qua, đội tàu này đã trở thành một công cụ nòng cốt trong chiến lược "vùng xám" của Bắc Kinh nhằm khẳng định quyền kiểm soát trên Biển Đông.
Lực lượng hùng hậu khó theo dõi
Theo phân tích của AMTI, mặc dù sở hữu đội tàu dân binh lớn nhất hoạt động tại Biển Đông, việc giám sát chính xác các hoạt động của họ gặp nhiều thách thức. Nguyên nhân chính đến từ việc đa số các tàu này không thể nhận diện thông qua hệ thống nhận dạng tự động (AIS). Để vượt qua trở ngại này, AMTI đã sử dụng hình ảnh vệ tinh để theo dõi xuyên suốt năm 2025, tập trung vào khu vực quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền không thể tranh cãi của Việt Nam nhưng đang bị chiếm đóng trái phép bởi nhiều bên.
Hầu hết các tàu được quan sát thuộc về cái gọi là "Hạm đội tàu cá Nam Sa" – một tên gọi phi pháp mà Trung Quốc đặt cho Trường Sa. Nghiên cứu tập trung vào những tàu có chiều dài từ 45 đến 65 mét, kích thước phổ biến nhất cho tàu dân binh, thay vì tiêu chuẩn 35 mét thông thường. Dữ liệu được thu thập trung bình 4 lần mỗi tháng tại mỗi khu vực và phân tích thông qua các thuật toán để so sánh số ngày giữa các lần quan sát.
Số lượng đạt mức cao kỷ lục
Kết quả phân tích cho thấy, trong năm 2025, trung bình có 241 tàu dân binh Trung Quốc hiện diện mỗi ngày tại các thực thể thuộc quần đảo Trường Sa. Con số này đánh dấu sự gia tăng nhẹ so với mức trung bình 232 tàu vào năm 2024 và là mức cao nhất được ghi nhận kể từ khi AMTI bắt đầu theo dõi. Hoạt động có xu hướng thấp nhất từ tháng 1 đến giữa tháng 2, sau đó tăng dần sau Tết Nguyên đán, với hai đợt tăng đáng chú ý vào tháng 6 và cuối tháng 11, phù hợp với diễn biến những năm trước.
Hai khu vực bãi Vành Khăn và đá Ba Đầu chiếm gần 50% tổng số tàu hoạt động, trở thành tâm điểm của sự hiện diện này. Đặc biệt, tại bãi Vành Khăn, đã có nhiều thời điểm số lượng tàu vượt quá 200 chiếc cùng lúc, cho thấy mức độ tập trung đáng báo động.
Không chỉ dừng lại ở tàu dân binh
Tuy nhiên, bức tranh không chỉ giới hạn ở lực lượng dân binh. Tại một số thực thể như bãi cạn Scarborough, sự hiện diện của tàu dân binh tương đối thấp, nhưng lại được bù đắp bởi số lượng tàu hải cảnh Trung Quốc (CCG) cao kỷ lục. Điều này có thể phản ánh chiến lược sử dụng một hạm đội dân binh chuyên nghiệp hơn, có khả năng hỗ trợ CCG tại các điểm nóng tranh chấp, trong khi đội tàu "Nam Sa" tập trung ở Vành Khăn và Ba Đầu.
Bối cảnh Biển Đông thời gian qua tuy không bùng phát thành điểm nóng công khai, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều căng thẳng ngầm, đặc biệt là giữa Trung Quốc và Philippines. Trong bối cảnh đó, Bắc Kinh không ngừng tăng cường các hoạt động, bao gồm cả tập trận quân sự quy mô lớn với sự tham gia của tàu đổ bộ Type 075, tàu sân bay và nhiều loại máy bay chiến đấu, diễn ra song song với các cuộc tập trận của Mỹ, Úc và Philippines.
Sự cố "chuyển vùng" trên sóng di động
Một diễn biến đáng chú ý khác xảy ra vào ngày 23 tháng 2, khi máy bay tuần duyên Philippines chở các quan chức đến Trường Sa. Ngay khi hạ cánh, điện thoại của họ tự động hiện thông báo "Chào mừng đến với Trung Quốc", dẫn đến làn sóng chỉ trích mạnh mẽ từ Manila. Sự kiện này làm dấy lên lo ngại về các hành động phi quân sự nhằm khẳng định yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc trong khu vực.
Nhìn chung, báo cáo của AMTI không chỉ cung cấp bằng chứng vệ tinh về sự gia tăng hiện diện của tàu dân binh, mà còn phản ánh một chiến lược tổng thể đa diện của Trung Quốc nhằm củng cố ảnh hưởng tại Biển Đông, đe dọa đến hòa bình và ổn định trong khu vực.
