UBND Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành chỉ đạo quan trọng về việc hoàn thiện đề án phát triển kinh tế biển của thành phố, với mục tiêu biến nơi đây thành trung tâm kinh tế biển quốc gia. Theo đó, Sở Tài chính được giao nhiệm vụ chủ trì rà soát toàn diện và tham mưu trình cấp có thẩm quyền trong năm 2026, nhằm đảm bảo tiến độ và hiệu quả của dự án.
Bối cảnh và quá trình phát triển đề án
Đề án này vốn là một trong những dự án lớn, ban đầu do tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) chủ trì xây dựng, dựa trên Nghị quyết 24 của Bộ Chính trị về phát triển vùng Đông Nam Bộ đến năm 2030, với tầm nhìn mở rộng đến năm 2045. Mục tiêu chính là hình thành một trung tâm kinh tế biển quốc gia, nơi các ngành kinh tế biển phát triển theo hướng bền vững và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.
Trong giai đoạn từ năm 2024 đến 2025, đề án đã nhận được nhiều ý kiến đóng góp từ các bộ, ngành liên quan và từng được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trình lên Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, việc phê duyệt đã bị trì hoãn do những thay đổi lớn trong quá trình sáp nhập địa phương và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ảnh hưởng của sáp nhập địa phương
Sau khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập với tỉnh Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh, UBND TP.HCM nhận định rằng đề án cần được điều chỉnh toàn diện. Sự điều chỉnh này dựa trên phạm vi địa giới hành chính mới và định hướng phát triển mới của thành phố, nhằm phản ánh đúng thực tế và tiềm năng của khu vực.
Do đó, UBND TP.HCM đã yêu cầu Sở Tài chính khẩn trương rà soát toàn bộ quá trình xây dựng đề án. Việc rà soát phải bám sát các mục tiêu, yêu cầu đã đề ra và tiếp thu ý kiến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường để hoàn thiện đề án, với kế hoạch tham mưu trong quý 2 năm 2026.
Kế hoạch triển khai và chiến lược phát triển
Hiện tại, Thành phố Hồ Chí Minh đã đăng ký nội dung này vào chương trình công tác năm 2026 của Chính phủ, dự kiến sẽ trình bày vào tháng 10 năm 2026. Điều này cho thấy sự ưu tiên và cam kết mạnh mẽ của thành phố trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế biển.
Liên quan đến việc triển khai chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển, UBND TP.HCM đã giao nhiệm vụ cho Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tổ chức thực hiện, theo đề nghị của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Nội dung chính bao gồm:
- Tập trung thành lập ban chỉ đạo để giám sát và điều phối các hoạt động.
- Rà soát các chiến lược và quy hoạch hiện có, với trọng tâm là quy hoạch không gian biển quốc gia.
- Quy hoạch tổng thể khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ.
Tiềm năng và lợi thế của TP.HCM sau sáp nhập
Sau quá trình sáp nhập, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu khoảng 110 km bờ biển, trải dài từ Cần Giờ đến Vũng Tàu, Hồ Tràm và Côn Đảo. Điều này mở ra một không gian phát triển biển rộng lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế biển đa dạng.
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP.HCM nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định chiến lược phát triển kinh tế biển với ba lĩnh vực trọng tâm:
- Kinh tế hàng hải và logistics: Tận dụng hệ thống cảng biển hiện đại.
- Dầu khí - năng lượng - năng lượng tái tạo: Khai thác tiềm năng từ các nguồn tài nguyên biển.
- Du lịch và đô thị biển: Phát triển các dịch vụ du lịch và đô thị hóa vùng ven biển.
Thành phố Hồ Chí Minh có hệ thống cảng biển hình thành chuỗi liên hoàn với quy mô quốc gia và quốc tế. Cụm cảng nước sâu Cái Mép - Thị Vải nằm trong nhóm cảng container lớn của thế giới, kết nối trực tiếp các tuyến hàng hải xuyên Thái Bình Dương và châu Âu. Cùng với đó là các cảng quan trọng khác như Cát Lái và Hiệp Phước, cùng mạng lưới logistics hậu phương tại Bình Dương, tạo nên một hệ sinh thái vận tải và xuất nhập khẩu hoàn chỉnh.
Trên nền tảng này, TP.HCM có điều kiện phát triển đồng thời nhiều lĩnh vực, bao gồm du lịch biển quy mô lớn, dịch vụ logistics tiên tiến và trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế. Mục tiêu cuối cùng là hướng tới vai trò đầu tàu kinh tế biển của cả nước, đóng góp vào sự phát triển chung của Việt Nam.
