Đỉnh K'Xôn cao ngất, chìm trong mây trắng và sương mù buốt giá, quanh năm được rừng già ôm ấp. Xưa, chẳng mấy ai dám đặt chân lên ngọn núi thiêng ấy, nhưng chiến tranh đã đổi thay tất cả. Người dân lùi dần xuống chân, xuống lưng núi, còn đỉnh K'Xôn hiểm trở trở thành căn cứ của bộ đội chủ lực 408, nơi gian khó nhất của dãy Kon Chiêng. Chênh vênh bên sườn đã đủ mệt, lên cao chỉ thấy đá và sương, không đất làm nương, nên bản làng rải mình ẩn sâu giữa màu xanh rừng. Thế nhưng, chính nơi ấy lại là huyết mạch nối liền Đông và Tây Trường Sơn, giữ vị trí trọng yếu giữa những ngày máu lửa.
Bối cảnh lịch sử và ý nghĩa chiến lược
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, đỉnh K'Xôn không chỉ là một địa danh địa lý mà còn là một pháo đài bất khả xâm phạm. Với độ cao hiểm trở, bao phủ bởi mây mù quanh năm, nơi đây trở thành căn cứ địa lý tưởng cho bộ đội chủ lực 408. Từ đỉnh núi, lực lượng ta có thể quan sát toàn bộ khu vực, kiểm soát các tuyến đường huyết mạch nối liền hai miền Đông và Tây Trường Sơn. Sự hiểm trở của địa hình cũng là một lợi thế chiến thuật, khiến đối phương khó lòng tiếp cận hoặc tấn công trực diện.
Cuộc sống của người dân và chiến sĩ
Người dân bản địa, vốn sống dựa vào nương rẫy, đã phải rời bỏ đỉnh núi thiêng để xuống vùng thấp hơn. Trong khi đó, các chiến sĩ bộ đội chủ lực 408 lại sống và chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt: thiếu đất canh tác, thường xuyên đối mặt với giá lạnh, sương mù dày đặc. Họ phải tự túc lương thực, vận chuyển tiếp tế qua những con đường mòn cheo leo. Dù gian khổ, tinh thần chiến đấu của họ vẫn luôn kiên cường, bởi họ hiểu rằng đỉnh K'Xôn là chốt chặn quan trọng, là niềm tự hào của cả dãy Kon Chiêng.
Di sản và ký ức
Ngày nay, đỉnh K'Xôn không còn là chiến trường khói lửa, nhưng vẫn lưu giữ nhiều dấu tích lịch sử. Những câu chuyện về sự hy sinh, lòng dũng cảm của các chiến sĩ năm xưa vẫn được truyền tai nhau qua nhiều thế hệ. Đỉnh núi không chỉ là một thắng cảnh thiên nhiên hùng vĩ mà còn là một chứng nhân lịch sử, nhắc nhở chúng ta về một thời kỳ đấu tranh gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc.
Tác giả: Dương Thị Kim Ánh. Giọng đọc: Ánh Nguyệt. Lời bình: Nhà phê bình Nguyễn Hoài Nam. Minh họa: Họa sĩ Minh Minh. Thời lượng: 19 phút 27 giây.
