Chuyển đổi tư duy phát triển kinh tế biển
Theo các chuyên gia tại hội thảo 'Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam' diễn ra ngày 12/12, muốn giàu lên từ biển, Việt Nam cần thay đổi căn bản tư duy từ khai thác tài nguyên sang quản lý không gian biển tổng hợp. PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hải sản, nhấn mạnh: 'Chúng ta đã quen với cách tiếp cận theo ngành, theo lĩnh vực, dẫn đến xung đột lợi ích và suy thoái tài nguyên. Cần chuyển sang tư duy không gian biển, coi biển là một thể thống nhất để quy hoạch và quản lý'.
Thực trạng khai thác tài nguyên biển
Hiện nay, Việt Nam có hơn 3.200 km bờ biển, vùng đặc quyền kinh tế rộng khoảng 1 triệu km2. Tuy nhiên, theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, tốc độ suy giảm nguồn lợi thủy sản đang ở mức báo động, sản lượng khai thác ven bờ giảm 30% trong 10 năm qua. Ông Hồi cho biết: 'Nếu tiếp tục khai thác như hiện nay, nguồn lợi thủy sản sẽ cạn kiệt trong vòng 20 năm tới'.
Giải pháp quy hoạch không gian biển
Để khắc phục, các chuyên gia đề xuất xây dựng quy hoạch không gian biển quốc gia, phân vùng chức năng rõ ràng cho các hoạt động như nuôi trồng thủy sản, du lịch, năng lượng tái tạo. TS. Vũ Thanh Ca, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Biển và Hải đảo, nhấn mạnh: 'Quy hoạch không gian biển giúp giảm xung đột, tối ưu hóa lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường'. Theo ông, mô hình này đã thành công ở nhiều nước như Hà Lan, Na Uy, giúp tăng GDP từ biển lên 20-30%.
Kinh nghiệm quốc tế và tiềm năng Việt Nam
Hà Lan, với diện tích biển nhỏ hơn Việt Nam, đã đạt doanh thu 40 tỷ USD từ kinh tế biển nhờ áp dụng tư duy không gian biển. Trong khi đó, Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 20 tỷ USD/năm, theo số liệu của Tổng cục Thống kê. PGS.TS Nguyễn Chu Hồi khẳng định: 'Việt Nam có tiềm năng lớn hơn nhiều, nhưng cần thay đổi tư duy và hành động ngay'.
Đề xuất chính sách cụ thể
Các chuyên gia kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Luật Quy hoạch không gian biển, thành lập Ủy ban quốc gia về biển, và tăng cường hợp tác quốc tế. Ông Hồi kết luận: 'Muốn giàu từ biển, phải bắt đầu bằng tư duy không gian biển, coi biển là tài sản quốc gia cần được quản lý bền vững'.
