Lực lượng Tuần duyên Mỹ (US Coast Guard) vừa phát đi thông báo ngày 24/7 kêu gọi các doanh nghiệp cung cấp thông tin về những hệ thống thương mại đã được kiểm chứng, có khả năng phát hiện, theo dõi và vô hiệu hóa phương tiện không người lái dưới nước (UUV). Động thái này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, đẩy mạnh phát triển các nền tảng tác chiến dưới biển, theo SCMP.
Lực lượng Tuần duyên Mỹ tìm giải pháp chống UUV
Theo giới chức Mỹ, UUV ngày càng được sử dụng rộng rãi trong cả lĩnh vực quân sự lẫn dân sự nhờ khả năng hoạt động bí mật trong thời gian dài. Chúng có thể được triển khai để thu thập tình báo, giám sát, buôn lậu, phá hoại hoặc tấn công tàu thuyền và cơ sở hạ tầng cảng biển. Vì vậy, Washington muốn tìm kiếm những giải pháp đã được kiểm chứng trong thực tế, thay vì các công nghệ đang trong giai đoạn thử nghiệm.
Điểm đáng chú ý trong yêu cầu mới là cơ quan này không chỉ tìm kiếm các hệ thống có khả năng phát hiện hoặc theo dõi UUV, mà ưu tiên những giải pháp có thể trực tiếp vô hiệu hóa hoặc làm mất khả năng hoạt động của chúng, Defense Post cho biết. Theo tài liệu mời thầu, các hệ thống phải đạt mức sẵn sàng công nghệ (TRL) từ cấp 5 trở lên, tức đã được thử nghiệm trong điều kiện thực tế thay vì chỉ trong phòng thí nghiệm. Mỹ cũng muốn các giải pháp có thể tích hợp với hạ tầng bảo vệ cảng biển và căn cứ hải quân hiện có.
Trung Quốc trưng diện hai mẫu UUV mới
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia tăng cường phát triển các nền tảng tác chiến dưới nước. Cuối năm ngoái, Trung Quốc đã công khai hai mẫu UUV mới là HSU-001 và AJX-002 trong cuộc duyệt binh quân sự ngày 3/9/2025 tại Bắc Kinh, nhân dịp kỷ niệm 80 năm kết thúc Thế chiến II.
Giới phân tích nhận định HSU-001 được thiết kế cho các nhiệm vụ trinh sát, giám sát và thu thập tình báo trong thời gian dài. Trong khi đó, AJX-002 vẫn còn là một ẩn số, nhưng với kích thước vượt trội, mẫu UUV này được cho là có thể mang tải trọng lớn hơn và hoạt động ở phạm vi xa hơn đáng kể so với các dòng cùng loại. Theo Naval News, AJX-002 dài khoảng 20 mét, với tầm hoạt động dự đoán lên tới hơn 1.000 hải lý.
Mối đe dọa từ UUV ngày càng lớn
Theo ông Timothy Heath, Giám đốc hãng nghiên cứu Perceptum, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ UUV tại Trung Quốc là một trong những nguyên nhân khiến Mỹ tăng cường đầu tư vào các hệ thống chống UUV, nhưng đây không phải là yếu tố duy nhất. Ông dẫn chứng các nỗ lực của lực lượng Houthi trong việc sử dụng UUV để tấn công tàu thuyền ở Biển Đỏ, cho thấy loại vũ khí này đang ngày càng phổ biến.
Ông Heath nhấn mạnh: “Những hệ thống phát hiện dưới nước hiện nay, như các mạng lưới thủy âm được phát triển từ thời Chiến tranh Lạnh, vốn được thiết kế để phát hiện tàu ngầm cỡ lớn. Chúng không còn phù hợp để nhận diện các UUV nhỏ hơn và có khả năng tàng hình tốt hơn nhiều hiện nay”.
“Cũng giống UAV trên không, những phương tiện này có chi phí thấp, dễ triển khai và ngày càng trở thành mối đe dọa hiện hữu”, ông nói. Ông cũng nhận định: “UAV đã chứng minh hiệu quả trên nhiều chiến trường. Vì vậy, các phương tiện không người lái nhiều khả năng sẽ được cả các quốc gia lẫn các tổ chức phi nhà nước sử dụng trên bộ, trên không, trên mặt nước và dưới lòng biển”.
Chưa có giải pháp toàn diện
Các chuyên gia cho rằng việc đối phó với UUV sẽ cần sự kết hợp của nhiều công nghệ thay vì chỉ dựa vào một loại vũ khí. Hiện nay, một số cảng biển và căn cứ hải quân đã triển khai các hệ thống sonar như Sentinel của Sonardyne để phát hiện, theo dõi và phân loại mục tiêu dưới nước, kết hợp với lưới bảo vệ và rào chắn nổi nhằm bảo vệ các cơ sở trọng yếu. Ngoài ra, các hệ thống đánh chặn ngư lôi như SeaSpider của Atlas Elektronik cũng có thể được điều chỉnh để tiêu diệt UUV. Trong khi đó, các biện pháp chế áp điện tử và âm thanh có thể gây nhiễu hệ thống dẫn đường hoặc liên lạc của UUV trước khi chúng tiếp cận mục tiêu.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, hiện chưa có công nghệ nào đủ khả năng giải quyết toàn diện thách thức này. Ông Heath cho rằng hướng đi triển vọng nhất trong tương lai là phát triển các thế hệ cảm biến dưới nước nhỏ gọn và tinh vi hơn. “Những mạng lưới thủy âm và cảm biến dưới nước thế hệ mới đã chứng minh hiệu quả trong việc phát hiện UUV. Nhiều khả năng Lực lượng Tuần duyên Mỹ sẽ ưu tiên tìm kiếm các hệ thống tương tự để nâng cao năng lực bảo vệ cảng biển và vùng duyên hải”, ông nhận định.
