Bộ Y tế đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán để giảm tỷ lệ hút thuốc
Bộ Y tế đã đưa ra đề xuất cấm các cơ sở kinh doanh trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức, nhằm xóa bỏ tình trạng quảng cáo trá hình, ngăn chặn thanh thiếu niên tiếp cận và hỗ trợ người dân trong việc cai nghiện. Đề xuất này được công bố tại hội thảo truyền thông chính sách về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, diễn ra vào ngày 27/2 tại Hà Nội.
Kinh nghiệm quốc tế và lợi ích của lệnh cấm
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn cho biết: "Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đã có 59 quốc gia cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Các quốc gia áp dụng biện pháp này có tỷ lệ hút thuốc ở người lớn thấp hơn khoảng 7% so với những nước không áp dụng." Ông nhấn mạnh rằng việc này không chỉ giúp giảm tỷ lệ hút thuốc mà còn phù hợp với cam kết quốc tế của Việt Nam tại Công ước khung về Kiểm soát thuốc lá.
Ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cũng đồng tình: "Việc cấm trưng bày sẽ giúp giảm sức hấp dẫn của sản phẩm, hạn chế hành vi mua ngoài dự định và giảm khả năng tiếp cận của trẻ em, thanh thiếu niên." Ông đánh giá biện pháp che khuất thuốc lá trong tủ riêng có thể làm giảm hành vi mua bốc đồng của người tiêu dùng.
Thực trạng và gánh nặng từ thuốc lá tại Việt Nam
Mặc dù Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã có hiệu lực 13 năm, Việt Nam vẫn đối mặt với gánh nặng lớn khi có khoảng 15,8 triệu người hút thuốc. Số liệu thống kê cho thấy mỗi năm, khói thuốc cướp đi sinh mạng của hơn 100.000 người. Riêng năm 2022, tổn thất kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính lên tới 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP quốc gia.
Kết quả giám sát thực tế tại các đô thị lớn chỉ ra rằng mỗi trường học có trung bình 13 điểm bán thuốc lá bao quanh, tạo điều kiện quá dễ dàng cho học sinh mua sắm. Việc luật hiện hành cho phép bày bán công khai bao thuốc được xem như dung túng cho hành vi quảng cáo trực tiếp tại điểm bán, từ đó kích thích nhu cầu tiêu thụ.
Biện pháp thực thi và đề xuất bổ sung
Để thực thi quy định mới, cơ quan chức năng yêu cầu các điểm bán phải bảo quản thuốc lá trong tủ riêng, không cất chung với hàng hóa khác. Tủ chứa phải có cửa đóng kín hoặc mành che để che khuất hoàn toàn bao thuốc, và người bán phải đóng tủ ngay sau khi lấy sản phẩm đưa cho khách.
Ông Nguyễn Tuấn Lâm, chuyên gia Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, đề nghị ban soạn thảo xóa bỏ hoàn toàn khu vực dành riêng cho người hút thuốc trong nhà cũng như trên các phương tiện giao thông. Ông cũng nhấn mạnh: "Các trường đại học cần thiết lập môi trường không khói thuốc tuyệt đối trong toàn bộ khuôn viên." Ngoài ra, cơ quan chức năng được khuyến nghị ứng dụng công nghệ số, xây dựng ứng dụng điện thoại hoặc thiết lập đường dây nóng để người dân phản ánh nhanh các hành vi vi phạm.
Hút thuốc lá không chỉ có hại cho sức khỏe mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Các biện pháp đề xuất này nhằm tạo ra một môi trường sống lành mạnh hơn, bảo vệ cộng đồng khỏi những tác hại của thuốc lá.
