Khi World Cup 2026 khởi tranh vào ngày 11/6, hàng triệu người hâm mộ từ khắp nơi trên thế giới sẽ đổ về 16 thành phố đăng cai tại Mỹ, Canada và Mexico. Trong suốt hơn một tháng diễn ra giải đấu, các sân vận động, sân bay, khách sạn, quán bar và hệ thống giao thông công cộng sẽ trở thành điểm giao thoa của hàng triệu lượt di chuyển xuyên biên giới.
Giữa lúc Ebola vẫn đang bùng phát tại một số quốc gia châu Phi, sự dịch chuyển quy mô lớn này cũng làm dấy lên lo ngại: liệu virus có thể theo chân du khách vượt qua biên giới và xuất hiện ở những khu vực cách xa ổ dịch hàng nghìn km?
Kịch bản ít xảy ra
Trong số các bệnh truyền nhiễm được theo dõi trước thềm World Cup 2026, Ebola có lẽ là cái tên gây ám ảnh nhất. Tuy vậy, TS Andrés Henao, chuyên gia bệnh truyền nhiễm thuộc Đại học Colorado Anschutz, cho rằng đây lại là một trong những kịch bản ít có khả năng xảy ra nhất, bất chấp những lo ngại đang gia tăng về đợt bùng phát dịch tại châu Phi, theo Independent.
Tháng 5 vừa qua, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban bố tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu liên quan đến đợt bùng phát Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda do chủng Bundibugyo gây ra. Đây là chủng virus hiếm gặp với tỷ lệ không qua khỏi ở khoảng 1/3 số người mắc và hiện chưa có vaccine, xét nghiệm chẩn đoán nhanh hay phương pháp điều trị đặc hiệu được phê duyệt.
Tuy nhiên, khác với các bệnh lây qua đường hô hấp, Ebola chỉ lây khi tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể như máu hoặc nước bọt của người bệnh. Người nhiễm virus cũng chỉ có khả năng lây truyền sau khi xuất hiện triệu chứng. Điều đó khiến nguy cơ một ca Ebola âm thầm xuất hiện rồi lan rộng trong sân vận động được đánh giá là rất thấp.
Những mối đe dọa khác
Nếu Ebola là mối đe dọa đáng sợ nhưng khó xảy ra, thì các chuyên gia cho rằng những căn bệnh quen thuộc mới là nỗi lo thực sự đối với người hâm mộ. Đứng đầu danh sách là bệnh sởi. Mỹ đang trải qua một trong những đợt gia tăng số ca sởi lớn nhất nhiều năm qua. Tính đến ngày 4/6, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã ghi nhận 2.030 ca sởi, gần bằng tổng số ca của cả năm 2025. Canada và Mexico cũng chứng kiến xu hướng tương tự.
Sởi được xem là một trong những bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan mạnh nhất. Chỉ một hành khách mắc bệnh đi qua sân bay quốc tế Denver vào năm 2025 đã làm bùng phát chuỗi lây nhiễm với ít nhất 10 ca bệnh. Trong bối cảnh hàng chục nghìn cổ động viên cùng chen chúc trên khán đài, chỉ một trường hợp nhiễm bệnh cũng có thể làm phát sinh ổ dịch mới.
Bên cạnh đó, cúm mùa và Covid-19 vẫn là những mối lo hiện hữu. Mùa cúm 2025-2026 tại Mỹ được ghi nhận ở mức cao nhất trong 30 năm, trong khi Covid-19 vẫn khiến hàng trăm nghìn người phải nhập viện mỗi năm. Những sự kiện tập trung đông người như World Cup có thể trở thành môi trường thuận lợi để các loại virus đường hô hấp tiếp tục lây lan.
Không chỉ các bệnh lây qua đường hô hấp, những căn bệnh do muỗi truyền cũng nằm trong danh sách theo dõi của giới chuyên môn. Thời điểm World Cup diễn ra trùng với mùa muỗi hoạt động mạnh tại nhiều thành phố đăng cai ở miền Nam nước Mỹ và Mexico, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện các ca bệnh như sốt xuất huyết, sốt vàng da hay virus Oropouche.
Một nguy cơ khác không thể bỏ qua là các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STIs). Các sự kiện thể thao quy mô lớn vốn từ lâu được ghi nhận là yếu tố thúc đẩy hoạt động tình dục ngẫu nhiên giữa người từ nhiều quốc gia khác nhau. Theo một nghiên cứu được trích dẫn trong bài viết, khoảng 20% khách du lịch quốc tế có quan hệ tình dục ngẫu nhiên trong các chuyến đi và gần một nửa trong số đó không sử dụng biện pháp bảo vệ. Tỷ lệ này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh World Cup 2026 dự kiến thu hút hàng triệu cổ động viên.
Nhiều nỗ lực từ hệ thống y tế
Dù nguy cơ Ebola xuất hiện tại World Cup được đánh giá là thấp, các nước chủ nhà vẫn không chủ quan. Mỹ đã cấm nhập cảnh đối với những người không phải công dân hoặc thường trú nhân từng có mặt tại các quốc gia đang bùng phát dịch trong vòng 21 ngày trước đó, đồng thời triển khai các biện pháp sàng lọc hành khách đến từ vùng dịch. Canada và Mexico cũng duy trì những hạn chế nhất định đối với nhóm khách này.
Không chỉ riêng Ebola, giới chức y tế của ba nước chủ nhà đang tăng cường giám sát nhiều nguy cơ dịch bệnh khác trước thềm giải đấu. Tại Mỹ, Trung tâm Điều hành An ninh Y tế (HSOC), do Đại học Georgetown và hệ thống y tế MedStar Health dẫn dắt, đang theo dõi liên tục các tín hiệu dịch tễ trong suốt thời gian World Cup diễn ra.
Theo TS Andrés Henao, người hâm mộ cũng có thể chủ động bảo vệ bản thân bằng những biện pháp đơn giản như tiêm đầy đủ vaccine, đặc biệt là vaccine sởi, cúm và Covid-19; sử dụng thuốc chống muỗi khi cần thiết; thực hành tình dục an toàn; đồng thời hạn chế tiếp xúc với người khác hoặc đeo khẩu trang nếu xuất hiện triệu chứng bệnh.
