Nữ vlogger tử vong sau khi ăn 'cua quỷ' chứa độc tố thần kinh cực mạnh
Chiều ngày 4/2/2026, khi nước rút tại khu rừng ngập mặn gần Puerto Princesa, Palawan, Philippines, Emma Amit, nữ vlogger ẩm thực 51 tuổi, cùng nhóm bạn đã lội bùn để bắt hải sản. Trong đoạn video được đăng tải trên mạng xã hội, bà cười nói rôm rả, khoe những con ốc và cua vừa bắt được, sau đó nấu ngay tại chỗ với nước cốt dừa. Giữa khung hình, Amit cầm một con cua có lớp vỏ hoa văn rực rỡ, được người dân địa phương gọi là "cua quỷ". Bà đã tách càng và ăn thử trước ống kính.
Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, nữ vlogger này xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng. Người thân cho biết bà bị co giật khi đang được đưa đến phòng khám. Môi bà chuyển sang màu tím sẫm khi rơi vào hôn mê, đây là dấu hiệu của suy hô hấp. Dù được cấp cứu kịp thời, Amit đã qua đời vào ngày 6/2, chỉ hai ngày sau bữa ăn định mệnh đó.
'Cua quỷ' và độc tố chết người
Con cua trong video thuộc nhóm cua rạn san hô, có khả năng tích lũy độc tố thần kinh cực mạnh. Chính những chất độc này được cho là nguyên nhân khiến cảnh ăn hải sản tươi sống trở thành thước phim cuối cùng của nữ vlogger. "Cua quỷ" là một nhóm cua rạn san hô thuộc họ Xanthidae, phân bố rộng rãi ở các vùng biển nhiệt đới và cận nhiệt đới, theo Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia Smithsonian.
Trong nhóm này, nhiều loài được ghi nhận chứa độc tố thần kinh mạnh, bao gồm cua Mosaic (Lophozozymus pictor), cua rạn độc hay còn gọi là cua quỷ (Zosimus aeneus), và cua "trứng xanh" (Atergatis floridus). Các loài cua này thường sinh sống ở rạn san hô vùng triều và cận triều, với lớp mai rực rỡ, hoa văn nổi bật và càng to có đầu sẫm màu.
Trong sinh học, màu sắc bắt mắt thường không phải để thu hút mà để cảnh báo, thông qua cơ chế tiến hóa gọi là "tín hiệu cảnh báo sinh học". Điều này giúp sinh vật thông báo với kẻ săn mồi rằng chúng mang độc hoặc không nên bị ăn. Riêng loài Zosimus aeneus được nhiều tài liệu ghi nhận có thể gây tử vong trong vòng vài giờ sau khi tiêu thụ, do hàm lượng độc tố tích lũy cao trong cơ và tuyến sinh sản.
Độc tố bền nhiệt và nguy cơ khó lường
Điều đáng chú ý là những loài cua này không tự sản sinh độc tố như rắn hay bọ cạp. Chúng tích lũy độc từ môi trường sống thông qua chuỗi thức ăn, có thể từ tảo độc, sinh vật phù du hoặc vi khuẩn cộng sinh trong hệ sinh thái rạn san hô. Vì cơ chế này, độc tính của chúng không cố định. Một quần thể cua có thể tương đối an toàn ở khu vực này nhưng lại trở nên cực độc ở khu vực khác, tùy thuộc vào nguồn thức ăn và điều kiện sinh thái.
Hai độc tố thần kinh nguy hiểm thường được phát hiện trong các loài cua rạn san hô độc là saxitoxin và tetrodotoxin, những chất được xếp vào nhóm độc tố tự nhiên mạnh nhất từng được biết đến. Saxitoxin là nguyên nhân chính gây hội chứng ngộ độc liệt do hải sản, thường liên quan đến hiện tượng "thủy triều đỏ". Tetrodotoxin lại nổi tiếng vì được tìm thấy trong cá nóc, nguyên liệu của món fugu tại Nhật Bản.
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cả hai độc tố này đều tác động trực tiếp lên hệ thần kinh bằng cách chặn các kênh natri trong màng tế bào thần kinh. Khi kênh natri bị phong tỏa, tín hiệu điện từ não không thể truyền đến cơ bắp. Người bị ngộ độc thường bắt đầu bằng cảm giác tê môi, tê lưỡi, sau đó lan xuống tay chân. Các triệu chứng có thể tiến triển nhanh sang buồn nôn, chóng mặt, yếu cơ, khó thở. Trong trường hợp nặng, cơ hô hấp bị liệt hoàn toàn, dẫn đến tử vong nếu không được hỗ trợ hô hấp kịp thời.
Một yếu tố khiến nguy cơ càng nghiêm trọng là các độc tố này bền nhiệt. Quá trình nấu chín không phá hủy được saxitoxin hay tetrodotoxin. Điều đó đồng nghĩa với việc dù cua được luộc kỹ hay chế biến ở nhiệt độ cao, độc tố vẫn tồn tại trong thịt và nội tạng.
Cảnh báo từ các ca ngộ độc tại Việt Nam
Tháng 3/2021, các bác sĩ Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận bệnh nhân Đỗ Văn C. (46 tuổi, Thanh Hóa) trong tình trạng hôn mê, liệt hoàn toàn và ngừng tim sau khi ăn cua biển. Trước đó khoảng 2 giờ, ông đã ăn 1-4 con cua luộc, được người dân địa phương gọi là "còng chữ thập" hay cua mặt quỷ. Sau khi ăn, bệnh nhân xuất hiện tê môi lưỡi, buồn nôn, yếu tay chân, nói khó. Chỉ vài giờ sau, tình trạng tiến triển nhanh sang liệt toàn thân, suy hô hấp và ngừng tuần hoàn.
Cuối tháng 3/2021, tại thị xã Nghi Sơn, Thanh Hóa, một người đàn ông khác cũng bị ngộ độc nặng sau khi ăn 1-4 con cua biển tự bắt. Khoảng 2 giờ sau ăn, bệnh nhân xuất hiện tê môi, tê lưỡi, buồn nôn, yếu tay chân, sau đó nhanh chóng rơi vào tình trạng liệt toàn thân, suy hô hấp và ngừng tuần hoàn. Mẫu cua được gửi giám định tại Viện Hải dương học xác định là cua quạt (Demania reynaudii), thuộc họ cua rạn Xanthidae.
Khuyến cáo từ giới chuyên môn
Giới chuyên môn khuyến cáo người dân tuyệt đối không nên ăn những loài cua rạn san hô lạ, đặc biệt là các loài có màu sắc sặc sỡ hoặc hình thái bất thường. Nếu nghi ngờ ngộ độc, cần nhanh chóng tìm cách loại bỏ phần thức ăn còn trong dạ dày, sử dụng than hoạt tính nếu có và đến cơ sở y tế gần nhất càng sớm càng tốt để được hỗ trợ hô hấp và điều trị chuyên sâu.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, mang đến cho người đọc những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
