Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) Hà Nội vừa ghi nhận một bệnh nhi 13 tuổi mắc viêm não Nhật Bản trong tình trạng nghiêm trọng, tiên lượng dè dặt. Trước đó, nhiều cơ sở y tế trên cả nước cũng tiếp nhận các trường hợp viêm não Nhật Bản với biến chứng nặng nề.
Diễn biến nặng ở nhiều bệnh nhân
Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, một thiếu niên 17 tuổi bị tổn thương sâu trong mô não, để lại di chứng thần kinh nghiêm trọng sau hơn một tháng điều trị tích cực. Trong khi đó, tại TP.HCM, các bác sĩ ghi nhận nhiều bệnh nhân trưởng thành có biến chứng như liệt tứ chi, teo cơ, suy kiệt cơ thể và yếu nửa người.
Nguy cơ gia tăng vào mùa hè
Theo bác sĩ Lê Văn Thiệu - Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, số ca viêm màng não, viêm não nói chung thường gia tăng vào mùa hè. Trong đó, viêm não Nhật Bản là thể bệnh phổ biến nhất ở nước ta. Ở những nơi có nhiều cây ăn quả, đặc biệt là vùng trồng vải, chim hoang dã thường tập trung kiếm ăn. Chim được xem là vật chủ mang virus trong tự nhiên, có thể bị muỗi hút máu. Khi muỗi mang virus đốt người, virus có thể xâm nhập và gây bệnh. Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh việc ăn vải hoàn toàn không liên quan đến nguy cơ mắc bệnh.
Ở các loài động vật, virus viêm não Nhật Bản thường không gây triệu chứng rõ rệt. Tuy nhiên, ở người, virus có thể tấn công hệ thần kinh trung ương và gây ra những tổn thương nghiêm trọng.
Tiêm chủng là biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Viêm não Nhật Bản chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị chủ yếu là hồi sức tích cực, kiểm soát triệu chứng và hạn chế biến chứng. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%, trong khi nhiều bệnh nhân sống sót phải đối mặt với di chứng thần kinh lâu dài.
Tại Việt Nam, số ca mắc viêm não Nhật Bản đã giảm mạnh nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng. Tuy nhiên, ngành y tế vẫn ghi nhận các trường hợp mắc bệnh ở những người chưa tiêm chủng đầy đủ hoặc bỏ sót mũi tiêm nhắc lại, điển hình như ca bệnh 13 tuổi nêu trên.
Bác sĩ Nguyễn Tuấn Hải - chuyên gia tiêm chủng tại Hà Nội cho rằng vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong. Các loại vắc xin hiện nay đều đã trải qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt, được chứng minh an toàn và hiệu quả cho cả trẻ em và người lớn.
Lịch tiêm chủng và các biện pháp phòng bệnh
Theo lịch tiêm chủng, trẻ cần hoàn thành 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại định kỳ đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ. Các chuyên gia lưu ý nhiều phụ huynh thường nhớ lịch tiêm cơ bản nhưng lại quên các mũi nhắc, khiến khả năng bảo vệ suy giảm theo thời gian.
Ngoài tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách ngủ màn, vệ sinh môi trường sống, loại bỏ nơi sinh sản của muỗi và thường xuyên dọn dẹp chuồng trại chăn nuôi.
