Vắc xin xịt mũi 'vạn năng' chuẩn bị thử nghiệm an toàn giai đoạn 1 trên người
Trong nhiều thập kỷ, ý tưởng về một loại vắc xin có thể chống lại hầu hết các mối đe dọa truyền nhiễm thường bị xem là quá tham vọng và khó đạt được. Tuy nhiên, mới đây, các nhà khoa học tại Stanford Medicine (Hoa Kỳ) đã công bố một bước đột phá quan trọng: họ phát triển thành công một loại vắc xin thử nghiệm dạng xịt mũi, có khả năng bảo vệ cơ thể trước hàng loạt virus, vi khuẩn đường hô hấp và thậm chí cả các tác nhân gây dị ứng trong nhiều tháng liên tục.
Nguyên lý hoạt động đột phá so với vắc xin truyền thống
Theo thông tin từ ScienceDaily, vắc xin truyền thống trong hơn 230 năm qua hoạt động dựa trên nguyên tắc đặc hiệu kháng nguyên: đưa vào cơ thể một phần của mầm bệnh, chẳng hạn như protein gai của SARS-CoV-2, để hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt khi tái nhiễm. Tuy nhiên, các mầm bệnh liên tục biến đổi và đột biến, buộc con người phải tiêm nhắc lại hàng năm để duy trì khả năng bảo vệ.
Tiến sĩ Bali Pulendran, tác giả cấp cao của nghiên cứu, giải thích rằng nhiều virus có thể đột biến nhanh chóng, thay đổi cấu trúc kháng nguyên bề mặt và từ đó "né" tránh được hệ miễn dịch. Vì lý do này, nhóm nghiên cứu đã quyết định không nhắm vào một mầm bệnh cụ thể nào, mà thay vào đó tập trung kích hoạt toàn bộ hệ thống phòng thủ của cơ thể.
Cơ chế kích hoạt miễn dịch toàn diện và kéo dài
Vắc xin xịt mũi mới này mô phỏng tín hiệu giao tiếp giữa các tế bào miễn dịch, đồng thời đánh thức cả hai hệ thống miễn dịch bẩm sinh (phản ứng nhanh) và miễn dịch thích ứng (tạo kháng thể và tế bào T đặc hiệu). Đặc biệt, bằng cách bổ sung một protein vô hại có khả năng thu hút tế bào T đến phổi, nhóm nghiên cứu đã duy trì trạng thái "cảnh giác cao độ" của miễn dịch bẩm sinh trong thời gian lên đến ba tháng.
Trong các thử nghiệm trên chuột, những con được xịt mũi vắc xin này đã cho thấy kết quả ấn tượng: lượng virus trong phổi giảm tới 700 lần khi đối mặt với SARS-CoV-2 và các virus corona khác. Hơn nữa, chúng cũng chống lại hiệu quả các vi khuẩn gây nhiễm trùng phổ biến như Staphylococcus aureus và Acinetobacter baumannii.
Phản ứng miễn dịch nhanh chóng và khả năng giảm dị ứng
Một điểm đáng chú ý khác là phản ứng miễn dịch thích ứng ở nhóm được bảo vệ đã được kích hoạt chỉ sau ba ngày, thay vì hai tuần như thông thường. Điều này giúp cơ thể có khả năng phản công gần như tức thì khi mầm bệnh xâm nhập, tăng cường đáng kể hiệu quả bảo vệ.
Nhóm nghiên cứu còn phát hiện ra rằng vắc xin này có thể làm giảm phản ứng dị ứng. Khi tiếp xúc với mạt bụi nhà - một tác nhân phổ biến gây hen suyễn - những con chuột đã được xịt mũi có đường thở thông thoáng hơn và ít tích tụ chất nhầy so với nhóm chưa tiêm chủng.
Triển vọng và kế hoạch phát triển trong tương lai
Hiện tại, nhóm nghiên cứu đang chuẩn bị tiến hành thử nghiệm an toàn giai đoạn 1 trên người. Nếu thành công và nhận được tài trợ đầy đủ, loại vắc xin hô hấp đột phá này có thể được ra mắt trong vòng 5 đến 7 năm tới, mở ra hy vọng mới trong việc phòng chống các bệnh truyền nhiễm và dị ứng.
Nghiên cứu quan trọng này đã được đăng tải trên tạp chí khoa học uy tín Science, khẳng định giá trị và tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong y học hiện đại.
Lưu ý: Trong một nghiên cứu khác, các nhà khoa học tại Israel đã phát hiện rằng việc tiêm vắc xin cúm trong thời kỳ mang thai không làm tăng nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ em, theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv.
