Trước thực tế khám tật khúc xạ và nhận được câu hỏi từ một số gia đình về việc vì sao ngày xưa phải dùng đèn dầu để học bài nhưng lại hiếm người cận thị, trong khi ngày nay điện sáng đầy đủ nhưng trẻ bị cận nhiều hơn, thạc sĩ, bác sĩ Đinh Thị Phương Thủy, Giám đốc Bệnh viện Đông Đô, đã đưa ra lời giải thích. Bác sĩ cho biết yếu tố cốt lõi là thời gian ở ngoài trời và tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên có liên quan rất nhiều đến sức khỏe đôi mắt của trẻ. Ánh sáng tự nhiên rất tốt cho mắt, và thời gian vui chơi bên ngoài mang lại lợi ích to lớn.
Vui chơi ngoài trời giúp giảm nguy cơ cận thị
Theo bác sĩ Thủy, nhiều năm trước, trẻ em chủ yếu chơi ngoài trời với các hoạt động như chăn trâu, đá bóng, chạy nhảy. Mắt của chúng liên tục được tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên cường độ cao, từ khoảng 10.000 đến hơn 100.000 lux. Ánh sáng mặt trời kích thích võng mạc giải phóng dopamine, một chất tự nhiên có tác dụng ngăn không cho trục nhãn cầu dài ra quá mức, vốn là nguyên nhân gây cận thị.
Ngày nay, phần lớn thời gian trẻ em ở trong nhà: học trong nhà, chơi trong nhà, dưới ánh đèn chỉ đạt khoảng 300 đến 500 lux, quá yếu so với nhu cầu của mắt để ức chế cận thị. Do thiếu dopamine, nhãn cầu dễ bị dài ra.
Tầm nhìn xa và gần ảnh hưởng đến mắt
Bác sĩ Thủy cũng chỉ ra rằng tầm nhìn xa và tầm nhìn gần có tác động lớn đến mắt trẻ. Trước đây, đặc biệt là thế hệ 7x trở về trước, không gian bao la, mắt trẻ chủ yếu nhìn xa như cánh đồng, ngọn cây, bầu trời. Lúc đó, các cơ điều tiết của mắt được thư giãn hoàn toàn.
Ngày nay, phần lớn thời gian của trẻ diễn ra trong bốn bức tường. Mắt liên tục phải nhìn gần: nhìn bảng, nhìn sách, nhìn màn hình điện thoại, máy tính bảng với khoảng cách chỉ 20 đến 40 cm. Việc bắt cơ thể điều tiết liên tục trong nhiều giờ khiến thủy tinh thể bị phồng dày lên, lâu ngày không co lại được như cũ, dẫn đến cận thị giả rồi thành cận thị thật. Bác sĩ Thủy lưu ý rằng không phải vì đèn dầu hay ánh sáng đèn dầu tốt cho mắt, mà là do lối sống của thế hệ đó gắn liền với tự nhiên.
Các yếu tố khác ảnh hưởng đến tỷ lệ cận thị
Ngoài ra, vào thời điểm nhiều năm về trước, người dân chưa tiếp xúc nhiều với các dịch vụ y tế, nên tỷ lệ phát hiện tật khúc xạ còn thấp. Đồng thời, áp lực học tập nhiều khiến trẻ phải nhìn gần nhiều hơn và thời gian kéo dài cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ bị cận.
Bác sĩ Thủy chia sẻ: "Do đó, muốn con không cận thị, bố mẹ hãy cố gắng kéo con ra khỏi bốn bức tường và các màn hình công nghệ càng nhiều càng tốt."
Chương trình cộng đồng vì sức khỏe mắt trẻ em
Hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026, Bệnh viện Đông Đô tổ chức chương trình cộng đồng "Ngày hội Bé vui khám mắt", là không gian vui chơi, trải nghiệm và khám sàng lọc mắt hoàn toàn miễn phí dành cho trẻ em. Sự kiện diễn ra từ 8 giờ đến 11 giờ 30 ngày 7 tháng 6 tại Trường mầm non Đống Đa, số 1 Đào Duy Anh, Kim Liên, Hà Nội.
