Mỗi cơn ho kéo dài không dứt, nhiều người Việt lo lắng nghĩ đến ung thư phổi – căn bệnh đang trở thành nỗi ám ảnh hàng đầu. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm Việt Nam có khoảng 26.000 ca mắc mới và hơn 23.000 ca tử vong do ung thư phổi, đưa căn bệnh này trở thành nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các loại ung thư.
Thực trạng đáng báo động
Ung thư phổi thường được phát hiện muộn vì triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với các bệnh hô hấp thông thường. Ho khan, ho có đờm, khó thở, đau ngực – nhiều người bỏ qua cho đến khi bệnh đã tiến triển nặng. “Khoảng 70% bệnh nhân đến khám khi ung thư đã ở giai đoạn III hoặc IV, khi đó cơ hội điều trị khỏi rất thấp”, bác sĩ Nguyễn Huy Thông, Trưởng khoa Nội soi Bệnh viện K, cho biết. Tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ dưới 15% đối với các trường hợp phát hiện muộn.
Nguyên nhân chính: Thuốc lá và ô nhiễm không khí
Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu, chiếm hơn 80% các ca ung thư phổi ở nam giới. Tuy nhiên, tỷ lệ ung thư phổi ở phụ nữ không hút thuốc cũng gia tăng, chủ yếu do hút thuốc thụ động và ô nhiễm không khí. Theo báo cáo của Bộ Y tế, Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tỷ lệ hút thuốc lá cao nhất thế giới với hơn 15 triệu người trưởng thành hút thuốc. Ngoài ra, ô nhiễm không khí, đặc biệt tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP.HCM, cũng được xem là yếu tố nguy cơ đáng lo ngại. Chỉ số PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng cho phép, gây tổn thương phổi tích lũy qua nhiều năm.
Triệu chứng cảnh báo không thể bỏ qua
Các dấu hiệu sớm của ung thư phổi thường mơ hồ: ho kéo dài trên 3 tuần, ho ra máu, đau ngực không rõ nguyên nhân, khàn tiếng, sụt cân không chủ đích, khó thở. Bác sĩ Thông nhấn mạnh: “Bất kỳ ai có triệu chứng bất thường kéo dài, đặc biệt là người trên 40 tuổi có tiền sử hút thuốc, cần đi khám sớm để chụp CT ngực liều thấp – phương pháp phát hiện ung thư phổi hiệu quả nhất”.
Phòng ngừa và tầm soát chủ động
Để giảm nguy cơ, các chuyên gia khuyến cáo bỏ thuốc lá, tránh hút thuốc thụ động, hạn chế tiếp xúc khói bụi, đeo khẩu trang khi ra đường, và tăng cường rau xanh. Tầm soát ung thư phổi định kỳ bằng chụp CT liều thấp mỗi 1-2 năm được khuyến nghị cho người từ 50-80 tuổi có tiền sử hút thuốc 30 gói-năm trở lên. Hiện nay, nhiều bệnh viện lớn tại Việt Nam đã triển khai gói tầm soát ung thư phổi, giúp phát hiện sớm và tăng cơ hội điều trị thành công. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên tới 70%.
Nhìn nhận lại thói quen và ý thức sức khỏe
Ung thư phổi không còn là bệnh của người già, mà đang trẻ hóa do lối sống thiếu lành mạnh. Theo thống kê, tỷ lệ người dưới 40 tuổi mắc ung thư phổi đang tăng dần. “Nhiều người chủ quan, chỉ đi khám khi bệnh đã nặng. Chúng tôi mong muốn người dân thay đổi nhận thức, coi khám sức khỏe định kỳ là việc làm cần thiết”, bác sĩ Thông chia sẻ. Với mỗi cơn ho dai dẳng, thay vì mua thuốc tự điều trị, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán chính xác. Phòng bệnh hơn chữa bệnh, nhất là với căn bệnh nguy hiểm như ung thư phổi.
