Trong nhiều năm, ung thư miệng thường được gắn với hình ảnh đàn ông lớn tuổi hút thuốc lá lâu năm. Tuy nhiên, hiện nay các bác sĩ tại Ấn Độ đang chứng kiến một xu hướng đáng lo ngại: ngày càng nhiều người trẻ ở độ tuổi 20-30, thậm chí chưa từng hút thuốc, được chẩn đoán mắc ung thư khoang miệng ở giai đoạn tiến triển. Nhiều người trong số họ có lối sống lành mạnh, quan tâm tập luyện, mới lập gia đình hoặc đang xây dựng sự nghiệp. Thế nhưng căn bệnh này đang xuất hiện ngày càng phổ biến.
'Cái bẫy' thuốc lá ẩn mà nhiều người trẻ bỏ qua
Theo India Times, bác sĩ Akshat Malik, chuyên gia ung bướu đầu cổ tại Bệnh viện Apollo (Delhi), cho biết hiểu lầm lớn nhất của người trẻ là nghĩ chỉ thuốc lá điếu mới gây ung thư miệng. Ông giải thích: "Trước đây, ung thư miệng chủ yếu được xem là bệnh của nam giới lớn tuổi hút thuốc nhiều năm. Nhưng gần đây chúng tôi chứng kiến sự gia tăng nhanh chóng các ca bệnh ở người dưới 40 tuổi, bao gồm rất nhiều người không hút thuốc."
Thay vì hút thuốc, nhiều người trẻ lại sử dụng các sản phẩm được xem là "bình thường" trong đời sống như sản phẩm nhai chứa hạt cau và thuốc lá không khói (như trầu cau, gutkha, pan masala, supari). Những sản phẩm này thường được quảng bá khá phổ biến và mang tính văn hóa, khiến nhiều người chủ quan. Tuy nhiên, về mặt y khoa, chúng không hề vô hại. "Phần lớn bệnh nhân ung thư miệng không sử dụng thuốc lá điếu như nguồn thuốc lá chính. Thay vào đó, họ dùng các dạng khác như gutkha, khaini, pan masala, supari hoặc trầu cau", bác sĩ Malik cho biết.
Khác với khói thuốc, các chất này được giữ trực tiếp trong khoang miệng, áp sát nướu và niêm mạc má trong thời gian dài. Việc tiếp xúc kéo dài âm thầm gây tổn thương tế bào mỗi ngày. Điều nguy hiểm là nhiều người không xem mình là "người dùng thuốc lá", nên hoàn toàn không nghĩ mình có nguy cơ mắc ung thư.
Những vấn đề răng miệng tưởng nhỏ cũng có thể nguy hiểm
Một nguyên nhân ít được chú ý khác khiến ung thư miệng gia tăng là tình trạng kích thích kéo dài trong khoang miệng. Ví dụ như: răng vỡ sắc nhọn cọ xát vào lưỡi nhiều tháng, hàm giả không vừa, nhiễm trùng miệng kéo dài, vệ sinh răng miệng kém, hoặc các vết tổn thương nhỏ không lành hẳn. Đây đều là những vấn đề sức khỏe không nghiêm trọng nên nhiều người sống chung trong nhiều năm mà không đi khám. Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết tình trạng tổn thương lặp đi lặp lại có thể gây viêm mạn tính và làm tăng nguy cơ biến đổi bất thường của tế bào theo thời gian.
Theo bác sĩ Malik, tại Ấn Độ, nhiều người thường chỉ đi khám nha khoa khi đau quá mức. Loét miệng thường được chữa bằng mẹo dân gian, chảy máu nướu bị bỏ qua, còn các mảng trắng trong miệng bị cho là "nóng trong người". Trong lúc đó, tổn thương vẫn âm thầm tiến triển.
Yếu tố di truyền cũng có thể liên quan
Không phải bệnh nhân trẻ nào mắc ung thư miệng cũng có yếu tố nguy cơ rõ ràng. Đó là điều khiến các chuyên gia ung bướu đặc biệt lo ngại. Bác sĩ Malik giải thích: "Có những bệnh nhân trẻ dễ mắc ung thư hơn do yếu tố di truyền, dù không có các nguy cơ truyền thống."
Các nhà nghiên cứu trên thế giới đang tìm hiểu vì sao một số người trẻ vẫn mắc ung thư miệng tiến triển nhanh dù có lối sống tương đối khỏe mạnh. Một số chuyên gia nghi ngờ đột biến gene khiến cơ thể dễ bị tổn thương tế bào hơn. Những giả thuyết khác liên quan đến độc tố môi trường, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia, căng thẳng kéo dài, nhiễm HPV và thay đổi lối sống hiện đại.
Dù khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu, các bác sĩ đều đồng ý một điều: tuổi trẻ không còn là "lá chắn" bảo vệ khỏi ung thư miệng. Đáng lo hơn, ung thư miệng ở người trẻ có xu hướng tiến triển hung hãn hơn. "Chúng tôi cho rằng ung thư miệng ở người trẻ thường lan nhanh và tiến triển mạnh hơn so với người lớn tuổi", bác sĩ Malik cảnh báo.
Vì sao nhiều ca bệnh được phát hiện quá muộn?
Một trong những nguyên nhân lớn khiến ung thư miệng nguy hiểm là phát hiện chậm. Người trẻ hiếm khi nghĩ mình bị ung thư. Ngay cả bác sĩ đôi khi cũng nhầm triệu chứng ban đầu với viêm nhiễm hoặc nhiệt miệng thông thường. Bác sĩ Malik cho biết: "Chậm chẩn đoán là một trong những rào cản lớn nhất trong điều trị ung thư miệng."
Các dấu hiệu cảnh báo ban đầu thường khá mờ nhạt: loét miệng không lành sau 2-3 tuần, xuất hiện mảng đỏ hoặc trắng trong miệng, cảm giác nóng rát khi ăn, khó nhai hoặc khó nuốt, há miệng khó khăn, nổi hạch ở cổ. Dù nghe có vẻ thông thường, nếu kéo dài, những triệu chứng này tuyệt đối không nên bỏ qua. "Chẩn đoán sớm bằng sinh thiết và chụp chiếu sẽ giúp tăng đáng kể khả năng điều trị thành công", bác sĩ Malik nhấn mạnh.
