Ung thư gan là một trong những căn bệnh ung thư gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có biểu hiện rõ ràng, khiến nhiều người chủ quan và bỏ lỡ cơ hội điều trị.
Thực trạng đáng báo động
Theo GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận 866.136 ca ung thư gan mới và 758.725 ca tử vong, đứng thứ 6 về số ca mắc mới và thứ 3 về số ca tử vong do ung thư toàn cầu. Đáng chú ý, châu Á chiếm khoảng 70% gánh nặng ca mắc và tử vong vì căn bệnh này.
Tại Việt Nam, ung thư gan đứng đầu về số ca mắc mới ở nam giới với 18.952 ca, chiếm 19,9% tổng số ca ung thư mới ở nam. Xét cả hai giới, đây cũng là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư.
Dấu hiệu ung thư gan giai đoạn sớm dễ nhầm lẫn
PGS.TS.BS Nguyễn Công Long - Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai cho biết: “Gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt, khi một phần bị tổn thương, các phần còn lại vẫn hoạt động, cơ thể không phát tín hiệu cảnh báo rõ ràng. Vì vậy, ở giai đoạn đầu, nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, không đau, không vàng da, không mệt bất thường, dễ chủ quan.”
Một số triệu chứng có thể xuất hiện nhưng dễ bị nhầm với bệnh vặt:
- Mệt mỏi kéo dài, ăn kém, đầy bụng, khó tiêu, nhanh no dù ăn ít.
- Buồn nôn, sụt cân nhẹ không rõ nguyên nhân.
- Tức âm ỉ vùng hạ sườn phải, có thể lan ra lưng hoặc bả vai phải.
- Cảm giác nặng, căng tức dưới bờ sườn phải do gan to.
Những dấu hiệu này không điển hình, nhiều người lầm tưởng mình bị rối loạn tiêu hóa hoặc làm việc quá sức. Đến khi xuất hiện vàng da, vàng mắt, bụng to nhanh, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu thì khối u thường đã tiến triển xa.
Tầm soát sớm – chìa khóa sống còn
ThS.BS Lưu Thị Minh Diệp, Trung tâm Tiêu hóa - Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh: “Nhiều người chỉ đi khám khi đã thấy đau, nhưng với ung thư gan, chờ đến lúc có triệu chứng rầm rộ là đã bỏ lỡ thời điểm can thiệp tốt nhất. Nếu phát hiện sớm, tiên lượng sống có thể cải thiện rõ rệt.”
Ở giai đoạn sớm, khối u còn khu trú, chức năng gan chưa bị tổn thương nặng, người bệnh có thể được cân nhắc nhiều phương án điều trị triệt để. Ngược lại, khi phát hiện muộn, khối u lớn, xâm lấn mạch máu hoặc di căn, cơ hội sống giảm đáng kể.
Nhóm nguy cơ cao cần tầm soát định kỳ
Các yếu tố nguy cơ chính bao gồm:
- Nhiễm viêm gan B hoặc C mạn tính.
- Xơ gan do viêm gan virus, rượu bia hoặc gan nhiễm mỡ.
- Tiền sử gia đình có người mắc ung thư gan.
- Gan nhiễm mỡ, béo phì, đái tháo đường, hội chứng chuyển hóa.
- Tiếp xúc với độc tố aflatoxin từ thực phẩm mốc (lạc, ngô, gạo bảo quản kém).
- Uống rượu bia thường xuyên.
Nam giới trên 40 tuổi, người có viêm gan B hoặc C, người bị xơ gan, gan nhiễm mỡ, uống nhiều rượu bia hoặc có người thân từng mắc ung thư gan nên chủ động kiểm tra gan định kỳ, ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường.
Lời khuyên từ chuyên gia
BS Lưu Thị Minh Diệp khuyến cáo người dân cần:
- Tiêm phòng viêm gan B đầy đủ.
- Hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng.
- Tránh thực phẩm mốc.
- Khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ lịch theo dõi nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.
Ung thư gan nguy hiểm không chỉ vì mức độ ác tính mà còn vì sự lặng lẽ ở giai đoạn đầu. Sự chủ động của mỗi người có thể tạo ra khác biệt lớn giữa phát hiện sớm và phát hiện muộn, giữa cơ hội sống và mất mát.
