Nghiên cứu Harvard cảnh báo: Đồ uống ngọt làm tăng nguy cơ tiểu đường type 2
Phần lớn mọi người thường nghĩ rằng bệnh tiểu đường chủ yếu liên quan đến chế độ ăn uống quá nhiều, tình trạng béo phì và lối sống ít vận động. Tuy nhiên, một yếu tố phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ chính là thói quen tiêu thụ đồ uống có đường. Một nghiên cứu mới đây từ Đại học Harvard, công bố trên tạp chí Diabetologia vào tháng 1/2025, đã làm sáng tỏ mối liên hệ đáng lo ngại này.
Nguy cơ tăng cao từ đồ uống có đường và chất tạo ngọt nhân tạo
Nghiên cứu theo dõi hơn 190.000 người trong thời gian trung bình 15 năm, ghi nhận gần 20.000 ca tiểu đường type 2 mới. Kết quả cho thấy, so với những người hiếm khi uống đồ ngọt, những người tiêu thụ từ 2 ly đồ uống có đường mỗi ngày (tương đương khoảng 480ml) có nguy cơ mắc tiểu đường cao hơn đến 41%. Đáng chú ý, ngay cả với đồ uống sử dụng chất tạo ngọt nhân tạo, mức tăng nguy cơ vẫn là 11% khi uống từ 2 ly mỗi ngày.
Điều đáng lo ngại hơn là tập thể dục không thể triệt tiêu hoàn toàn tác động bất lợi từ việc tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống ngọt. Ngay cả khi người tham gia đạt mức vận động theo khuyến nghị (ít nhất 150 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần), việc uống nhiều đồ uống ngọt vẫn làm tăng nguy cơ tiểu đường: cao hơn 22% với đồ uống có đường và 7% với đồ uống chứa chất tạo ngọt nhân tạo.
Tại sao đồ uống ngọt lại nguy hiểm đến vậy?
Các chuyên gia nội tiết phân tích rằng, đường bổ sung trong nước ngọt làm tăng nhanh lượng đường huyết và insulin trong máu. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến tình trạng tăng insulin mạn tính và đề kháng insulin, đây chính là nền tảng sinh lý bệnh của đái tháo đường type 2.
Ngoài ra, nước ngọt có mật độ năng lượng cao nhưng lại không tạo cảm giác no rõ rệt. Người uống thường không giảm lượng thức ăn chính, dẫn đến tổng năng lượng nạp vào vượt quá nhu cầu, làm tăng nguy cơ thừa cân và rối loạn chuyển hóa đường, mỡ.
Nhiều người chuyển sang nước ngọt không đường với hy vọng an toàn hơn. Tuy nhiên, “không đường” thường chỉ có nghĩa là không chứa sucrose hoặc glucose, mà thay bằng chất tạo ngọt nhân tạo. Một số nghiên cứu cho thấy, nếu tiêu thụ nhiều, chất tạo ngọt có thể ảnh hưởng đến độ nhạy của thụ thể insulin, đồng thời kích thích cảm giác thèm ăn theo cơ chế phản xạ vị ngọt. Kết quả là tổng năng lượng vẫn có thể vượt ngưỡng, và nguy cơ rối loạn chuyển hóa không hề biến mất.
Lựa chọn đồ uống nào tốt hơn cho sức khỏe?
Các chuyên gia khuyến nghị hai lựa chọn an toàn và bền vững hơn:
- Nước lọc: Đây vẫn là đồ uống tối ưu vì không chứa calo, không phụ gia, giúp duy trì cân bằng nội môi và hỗ trợ chuyển hóa. Nếu cảm thấy khó uống, có thể thêm vài lát chanh tươi hoặc lá bạc hà để tạo mùi vị nhẹ nhàng.
- Trà nhạt: Nhiều nghiên cứu quan sát cho thấy uống trà điều độ có liên quan đến giảm nguy cơ tim mạch, đột quỵ và một số bệnh mạn tính. Tuy nhiên, không nên uống quá đặc và cần chú ý nhiệt độ pha để tránh kích thích dạ dày.
Trong bối cảnh tỷ lệ tiểu đường ngày càng gia tăng, việc giảm dần thói quen uống nước ngọt, dù có đường hay không đường, có thể là bước thay đổi nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn đối với sức khỏe chuyển hóa lâu dài.
