Cuộc truy tìm bệnh nhân số 0 ở ổ dịch Ebola tại Congo đang được các nhà chức trách y tế tiến hành khẩn trương. Một vị mục sư 44 tuổi ở tỉnh Ituri bị nghi ngờ là ca lây nhiễm đầu tiên, khởi phát đợt dịch khiến hàng trăm người nhiễm bệnh hoặc tử vong.
Hành trình của chiếc quan tài
Vào một buổi sáng nóng bức, chiếc xe tải chở thi thể mục sư rời nhà xác ở Bunia, tỉnh Ituri, hướng đến Mongbwalu. Thi thể nằm trong quan tài gỗ buộc chặt sau xe SUV Nissan cũ, hàng ghế sau đã được hạ phẳng. Chuyến đi kéo dài 3 giờ trên con đường đầy ổ gà, đất đá và rãnh sâu, khiến quan tài bị nứt dưới sức nặng.
Theo 4 chuyên gia điều tra của Bộ Y tế Congo, đây là một trong những sự kiện được xem xét để truy tìm bệnh nhân số 0. Hành trình trắc trở của quan tài diễn ra trước đám tang ngày 4/2 của Mục sư Paluku Makundi Denis, được nghi ngờ là sự kiện siêu lây nhiễm sớm nhất.
Dịch bùng phát mạnh
Các cơ quan y tế đang vật lộn với sự bùng phát của chủng Ebola hiếm gặp, tỷ lệ tử vong 30-50%, chưa có vắc-xin hay thuốc chữa. Bộ Y tế Congo ghi nhận khoảng 635 ca nhiễm và ít nhất 127 ca tử vong ở miền Đông. Các quan chức cảnh báo con số thực tế có thể cao hơn.
Một nhà dịch tễ học ước tính virus Bundibugyo đã lây lan 4-6 tháng trước khi Congo xác nhận ổ dịch vào ngày 15/5. Cần xác định liệu Mục sư Makundi, người chưa từng xét nghiệm Ebola, có nhiễm bệnh không để tìm nguồn gốc dịch, ngăn ngừa đại dịch tương lai.
Đám tang và những cái chết
Bệnh viện ở Bunia chẩn đoán ông Makundi bị viêm phúc mạc vào ngày 3/2, không xét nghiệm Ebola vì chưa có dịch. Giáo sư David Heymann cho biết viêm phúc mạc có thể là biểu hiện của Ebola nặng, nhưng không thể xác nhận nếu không xét nghiệm.
Quan tài nứt đến Mongbwalu chiều 4/2. Hàng chục người chịu tang tập trung, cha mục sư kiểm tra quan tài vỡ. Người thân mua quan tài mới, chuyển thi thể trước khi cầu nguyện canh thức và chôn cất. Hơn 80 người dự tang lễ tại nghĩa trang.
Thị trưởng Mongbwalu cho biết sau đó, nhiều người đổ bệnh. Gần 50 ca tử vong trong vòng hai tuần, với triệu chứng sốt, nôn, chảy máu. Em trai mục sư qua đời ngày 16/2 nghi viêm ruột thừa, sau đó một em trai khác và họ hàng cũng tử vong. Từ tháng 4 đến tháng 5, ít nhất 108 ca tử vong tại Mongbwalu với triệu chứng tương tự.
Tin đồn về lời nguyền
Khi dịch lan rộng, người dân hoảng sợ, không tìm đến phòng khám mà hướng sự chú ý vào đám tang. Tin đồn cho rằng quan tài hỏng bị phóng hỏa. Cha và chú mục sư đổ lỗi cho nhóm thanh niên say xỉn. Trưởng cộng đồng cho rằng việc đốt quan tài là xúc phạm tổ tiên.
Nhiều người cho rằng cái chết là sự trừng phạt từ tổ tiên. Tin đồn lan trên mạng xã hội. Khi điều tra viên đến vào đầu tháng 5, người dân đối đầu với nhân viên y tế. Gia đình mục sư bị cáo buộc khơi mào dịch bệnh.
