Vào những ngày cuối tháng 5 năm 2026, tại Trường tiểu học Nam Kỳ Khởi Nghĩa và Trường tiểu học Mỹ Huề, xã Bà Điểm, hàng trăm học sinh đã xếp hàng chờ khám sức khỏe. Đây là lần đầu tiên hệ thống y tế chủ động đến tận trường để đánh giá sức khỏe từng em trước khi bất kỳ triệu chứng nào xuất hiện. Hoạt động này không chỉ diễn ra riêng lẻ tại một địa phương mà là một phần trong Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ miễn phí quy mô lớn của ngành y tế Thành phố Hồ Chí Minh, nhằm phục vụ toàn bộ gần 15 triệu dân trong năm 2026.
Kế hoạch khám sức khỏe toàn dân
Kế hoạch được Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường ký ban hành, triển khai từ ngày 25 tháng 5 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2026. Chương trình bao phủ toàn bộ 168 phường, xã, đặc khu với mục tiêu mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Đối tượng thụ hưởng bao gồm trẻ em dưới 6 tuổi (khám một lần mỗi năm), học sinh, sinh viên, người lao động chính thức và phi chính thức, người cao tuổi và các nhóm yếu thế. Mức chi phí tối đa 350.000 đồng mỗi người mỗi lần được chi trả từ ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và người sử dụng lao động tùy theo từng nhóm.
Địa bàn triển khai đầu tiên
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, để tạo đà triển khai, đơn vị đã xác định 9 địa bàn đầu tiên phấn đấu cơ bản hoàn thành khám sức khỏe toàn dân ngay trong quý 2 năm 2026. Các địa bàn này bao gồm: An Nhơn Tây, Bà Điểm, Hiệp Phước, Tân Nhựt, Thạnh An, Bắc Tân Uyên, Đất Đỏ, Hồ Tràm và Đặc khu Côn Đảo. Đây là những khu vực có đặc thù riêng, xa trung tâm, đi lại khó khăn hoặc có đông lao động phi chính thức, đòi hỏi cách tiếp cận linh hoạt và nguồn lực hỗ trợ mạnh mẽ.
Huy động nguồn lực y tế
Sở Y tế Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 6805/KH-SYT, huy động trực tiếp 15 bệnh viện xuống hỗ trợ trạm y tế xã tổ chức khám cho người dân. Đây là lần đầu tiên các bệnh viện tuyến trên như Bệnh viện Thống Nhất, Bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, Bệnh viện Răng Hàm Mặt Trung ương Thành phố Hồ Chí Minh cùng nhiều bệnh viện đa khoa khu vực được huy động đồng loạt để hỗ trợ y tế cơ sở với quy mô chưa từng có. Tại xã Bà Điểm, mô hình phối hợp giữa Ủy ban nhân dân xã, Trạm y tế và Bệnh viện đa khoa khu vực Hóc Môn đã cho thấy cách thức triển khai phù hợp trong thực tiễn. Các bác sĩ tuyến trên xuống tận trường học, nhân viên y tế địa phương hỗ trợ tổ chức và tư vấn, nhà trường và phụ huynh phối hợp chặt chẽ.
Quy trình khám và theo dõi sức khỏe
Học sinh được đo chiều cao, cân nặng, kiểm tra thị lực, đánh giá thể trạng và tầm soát bệnh học đường theo đúng quy trình chuyên môn. Kết quả khám được cập nhật trực tiếp vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử ngay tại chỗ và được theo dõi liên tục. Đối với người trên 18 tuổi, nội dung khám đầy đủ hơn với các xét nghiệm máu, nước tiểu, đo điện tim, chụp X-quang phổi và khám theo nhiều chuyên khoa nhằm phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm, yếu tố nguy cơ và bệnh lý tiềm ẩn.
Chăm sóc người cao tuổi và nhóm yếu thế
Riêng người cao tuổi neo đơn, đi lại khó khăn, nhất là tại các xã đảo, đặc khu như Côn Đảo và Thạnh An, ngành y tế bố trí thêm tổ khám lưu động tại nhà, xóa bỏ rào cản cuối cùng giữa dịch vụ y tế và người cần nó nhất. Tầm nhìn này phản ánh một chuyển dịch tư duy căn bản trong y tế công cộng: từ mô hình chờ người bệnh đến khám sang mô hình chủ động quản lý sức khỏe từ trước khi bệnh hình thành.
Trách nhiệm và giám sát
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường xác định rõ yêu cầu: Người đứng đầu các cấp chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp về kết quả triển khai, chỉ tiêu khám sức khỏe định kỳ được gắn vào đánh giá hoàn thành nhiệm vụ hằng năm. Không có chỗ cho cách làm hình thức hay báo cáo số liệu không phản ánh thực chất. Toàn bộ hệ thống y tế công lập và ngoài công lập, lực lượng y tế cơ sở, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp đều được huy động.
Thách thức và giải pháp
Với quy mô gần 15 triệu dân, để hoàn thành mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe trong vòng bảy tháng đòi hỏi năng lực tổ chức, nguồn nhân lực y tế và hạ tầng dữ liệu phải vận hành đồng bộ ở mức chưa từng có tiền lệ. Ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số là điều kiện kỹ thuật không thể thiếu, nhưng quan trọng hơn vẫn là ý thức của mỗi người dân trong việc chủ động tham gia và trách nhiệm thực thi kế hoạch lớn của từng cấp chính quyền cơ sở.
