Ngày 25/5, lãnh đạo TP.HCM đã có buổi làm việc với Sở Y tế về kế hoạch khám sức khỏe toàn dân và đầu tư phát triển hệ thống y tế. Sở Y tế trình dự thảo Đề án tổ chức khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc cho người dân giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Mục tiêu là mọi người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm, quản lý sức khỏe theo vòng đời trên nền tảng dữ liệu số.
Thực trạng chăm sóc sức khỏe tại TP.HCM
TP.HCM hiện có khoảng 16 triệu dân, tốc độ đô thị hóa cao, mô hình bệnh tật thay đổi nhanh. Mạng lưới y tế gồm 12 bệnh viện bộ ngành, 170 bệnh viện và trung tâm y tế có giường bệnh, 168 trạm y tế, hơn 12.000 phòng khám tư nhân cùng Trung tâm Cấp cứu 115 và 66 trạm cấp cứu vệ tinh. Đây là nền tảng để triển khai chương trình khám sức khỏe định kỳ diện rộng.
Thời gian qua, thành phố đã triển khai nhiều hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng nhưng còn phân tán, thiếu liên kết, chưa có cơ chế tài chính ổn định. Với trẻ dưới 24 tháng tuổi, khám sức khỏe chủ yếu lồng ghép trong chương trình tiêm chủng và dinh dưỡng, tỷ lệ bao phủ chỉ đạt 20-30%. Ở nhóm học sinh, thành phố đã quản lý hơn 2,33 triệu dữ liệu sức khỏe trên nền tảng quản lý sức khỏe cộng đồng, đạt 90,3%. Tuy nhiên, trẻ từ đủ 24 tháng đến dưới 18 tuổi không đi học chưa có cơ chế khám định kỳ.
Đối với người lao động, khoảng 89% cơ sở sản xuất có trên 50 lao động thực hiện quan trắc môi trường lao động, 34% cơ sở có yếu tố nguy cơ tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp. Năm 2025, chỉ hơn 2,16 triệu trong tổng số hơn 4,9 triệu lao động được doanh nghiệp tổ chức khám định kỳ, tương đương 44%. Nhóm lao động phi chính thức gặp khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế do chưa được quản lý sức khỏe hệ thống, điều kiện làm việc thiếu an toàn, thu nhập không ổn định.
Với người cao tuổi, TP.HCM triển khai khám sức khỏe và phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm từ cuối năm 2023. Kết quả cho thấy 63,6% người cao tuổi bị tăng huyết áp, 26,2% mắc hoặc nghi ngờ đái tháo đường, 18,3% tiền suy yếu và 1,3% suy yếu. Riêng năm 2025, phát hiện thêm hơn 31.000 trường hợp tăng huyết áp và 18.600 trường hợp nghi ngờ đái tháo đường. Sau ba năm, thành phố quản lý dữ liệu sức khỏe hơn 629.000 người cao tuổi, đạt khoảng 47%.
Mục tiêu bao phủ toàn dân
Đề án hướng tới mục tiêu đến cuối năm 2026, 100% trẻ dưới 2 tuổi được khám sức khỏe định kỳ hai lần mỗi năm; 100% trẻ dưới 6 tuổi, học sinh, sinh viên, người lao động, lao động phi chính thức và người cao tuổi được khám sức khỏe định kỳ hàng năm. Toàn bộ dữ liệu sức khỏe được kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời.
Đề án được triển khai theo nguyên tắc "phi địa giới", cho phép người dân khám tại các cơ sở đủ điều kiện trong mạng lưới do Sở Y tế công bố, không phụ thuộc nơi cư trú, nhưng vẫn được quản lý thống nhất trên nền tảng dữ liệu dùng chung.
Nội dung khám sức khỏe theo từng nhóm
Trẻ dưới 6 tuổi
Gồm theo dõi tăng trưởng, đánh giá dinh dưỡng, tiêm chủng, phát triển tinh thần - vận động, khám toàn thân và tầm soát nguy cơ tự kỷ đối với trẻ từ 16-30 tháng tuổi.
Trẻ từ 6 đến dưới 18 tuổi
Khám phát hiện sớm bệnh học đường, tật khúc xạ, còng vẹo cột sống, bệnh lý răng miệng, sức khỏe tâm thần; tư vấn dinh dưỡng, giáo dục giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên.
Người từ 18 tuổi trở lên
Khám tổng quát gồm khai thác tiền sử bệnh, đo chỉ số cơ thể, khám chuyên khoa và các xét nghiệm: tổng phân tích tế bào máu, đường huyết, chức năng gan thận, xét nghiệm nước tiểu, chụp X-quang ngực. Lao động nữ được sàng lọc ung thư vú và ung thư cổ tử cung theo quy định của Bộ Y tế. Đề án cũng quy định nội dung khám cho các nhóm ngành nghề đặc thù như cán bộ, quân nhân, công an, lái xe, nhân viên hàng không, thuyền viên và người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt.
Sàng lọc theo nhóm nguy cơ
Phụ nữ từ 25-65 tuổi đã quan hệ tình dục được sàng lọc ung thư cổ tử cung định kỳ 3 năm/lần; phụ nữ từ 25-70 tuổi được sàng lọc ung thư vú bằng siêu âm hoặc chụp nhũ ảnh. Người trên 45 tuổi hoặc có nguy cơ được sàng lọc ung thư đại trực tràng bằng xét nghiệm máu ẩn trong phân, xét nghiệm CEA và nội soi. Nam giới trên 50 tuổi hoặc nhóm nguy cơ cao được sàng lọc ung thư tuyến tiền liệt bằng xét nghiệm PSA. Người nhiễm viêm gan B, C mạn tính hoặc xơ gan được sàng lọc ung thư gan bằng siêu âm bụng kết hợp dấu ấn sinh học ung thư.
Toàn bộ quá trình khám được liên thông từ lập danh sách, mời tham gia, thực hiện khám, phân loại nguy cơ, tư vấn, chuyển tuyến đến theo dõi sau sàng lọc. Các trường hợp bất thường được chuyển đến cơ sở phù hợp để chẩn đoán xác định, điều trị hoặc quản lý lâu dài. Trạm y tế và đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại cộng đồng là đầu mối theo dõi, nhắc lịch tái khám, giám sát tuân thủ điều trị và cập nhật dữ liệu lên hồ sơ sức khỏe điện tử.
Kinh phí thực hiện
Dự thảo nêu TP.HCM triển khai 6 gói khám sức khỏe định kỳ. Trong đó, 5 nhóm được ngân sách thành phố chi trả gồm: trẻ dưới 6 tuổi, trẻ từ 6 đến dưới 18 tuổi, sinh viên, người lao động phi chính thức và người cao tuổi. Riêng người lao động thuộc khu vực có quan hệ lao động, chi phí khám do người sử dụng lao động chi trả theo quy định pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.
Chỉ đạo của lãnh đạo thành phố
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, cho biết đề án chăm sóc sức khỏe toàn dân không chỉ là chương trình y tế mà còn gắn với chiến lược đầu tư phát triển hệ thống y tế, phát triển nguồn nhân lực y tế và triển khai các chương trình hành động của Thành ủy, UBND TP.HCM nhằm thực hiện Nghị quyết 31 cùng các chủ trương, định hướng của Trung ương. Ông nhấn mạnh việc thực hiện đề án phải dựa trên dữ liệu, số liệu và thông số cụ thể, xác định rõ nguồn lực, cơ chế vận hành, tiến độ và trách nhiệm của từng đơn vị theo nguyên tắc "rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm".
