TP.HCM ghi nhận ca viêm màng não do não mô cầu, cảnh báo nguy cơ lây lan nhanh
Thành phố Hồ Chí Minh vừa ghi nhận một trường hợp viêm màng não do não mô cầu ở nam sinh viên 21 tuổi, làm dấy lên lo ngại về sự lây lan của căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này. Ngành y tế đã nhanh chóng triển khai các biện pháp xử lý dịch tễ và đưa ra khuyến cáo khẩn cấp nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát thành ổ dịch trong cộng đồng.
Chi tiết về ca bệnh tại TP.HCM và diễn biến liên quan
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM, trong tuần từ ngày 9 đến 15/3, thành phố đã ghi nhận một ca viêm màng não do não mô cầu tại phường Bình Lợi Trung. Bệnh nhân là nam sinh viên 21 tuổi, đang theo học trực tuyến tại Trường Đại học Giao thông Vận tải. Người này khởi phát bệnh vào ngày 9/3, nhập viện tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định ngày 10/3, và sau đó được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để điều trị từ ngày 11/3. Hiện tại, sức khỏe của bệnh nhân đã ổn định và đang trong quá trình hồi phục.
Qua công tác điều tra dịch tễ, các chuyên gia y tế xác định bệnh nhân chưa từng tiêm vắc-xin phòng não mô cầu. Hai người sống cùng nhà đã được sử dụng thuốc dự phòng Ciprofloxacin với liều duy nhất, trong khi các trường hợp tiếp xúc gần khác tiếp tục được theo dõi sát sao trong vòng 10 ngày để kịp thời phát hiện bất kỳ dấu hiệu nhiễm bệnh nào.
Trước đó, tại tỉnh An Giang, một bé gái 11 tuổi đã tử vong do nhiễm não mô cầu nhóm B. Bệnh nhi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, nổi ban, tím tái và khó thở. Dù được cấp cứu tích cực, bé không qua khỏi, làm dấy lên mối quan ngại về tính chất nguy hiểm của bệnh. Một học sinh cùng lớp cũng có biểu hiện nghi ngờ và đã được chuyển lên Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM để theo dõi và điều trị.
Con đường lây lan và dấu hiệu nhận biết bệnh não mô cầu
Theo Cục Y tế dự phòng thuộc Bộ Y tế, bệnh do não mô cầu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan chủ yếu qua đường hô hấp. Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Neisseria meningitidis, thường cư trú ở vùng mũi họng của người bệnh hoặc người lành mang trùng. Khi người nhiễm bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa vi khuẩn sẽ phát tán vào không khí và dễ dàng xâm nhập vào cơ thể người khác.
Bệnh có thể lây lan qua nhiều hình thức tiếp xúc gần trong sinh hoạt hàng ngày, bao gồm hít phải giọt bắn từ đường hô hấp, hôn hoặc tiếp xúc thân mật, dùng chung vật dụng cá nhân như ly, cốc, muỗng, bàn chải đánh răng, và sống trong môi trường đông người như lớp học, ký túc xá hoặc khu trại. Nguy cơ lây nhiễm tăng cao khi cơ thể suy giảm miễn dịch, mệt mỏi, hoặc trong điều kiện vệ sinh kém.
Bệnh do não mô cầu được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm với tỉ lệ tử vong từ 5% đến 15%. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ 1 đến 10 ngày, nhưng khi phát bệnh lại tiến triển rất nhanh, trong nhiều trường hợp chỉ trong vòng 24 giờ từ khi khởi phát đến tử vong. Triệu chứng ban đầu thường mơ hồ, dễ nhầm lẫn với cúm thông thường, bao gồm sốt, ho và đau họng.
Sau giai đoạn này, người bệnh nhanh chóng xuất hiện các dấu hiệu tổn thương não và màng não như đau đầu dữ dội, cứng gáy, nôn ói. Ở trẻ nhỏ, có thể gặp biểu hiện quấy khóc, thóp phồng, tiêu chảy, li bì hoặc hôn mê. Đặc trưng nhất là ban xuất huyết hoại tử hình sao, thường xuất hiện ở chi dưới và lan rộng nhanh chóng. Các dấu hiệu điển hình cần đặc biệt lưu ý gồm:
- Cứng cổ, khó cúi đầu
- Sợ ánh sáng
- Lơ mơ, li bì, có thể hôn mê
- Xuất hiện ban xuất huyết, hoại tử trên da (dấu hiệu muộn nhưng đặc trưng)
Nhu cầu tiêm vắc-xin tăng mạnh và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố TP.HCM, viêm não mô cầu là một trong những bệnh lý có diễn tiến nhanh nhất trong y khoa. Chỉ trong vòng vài giờ từ những triệu chứng cảm cúm thông thường, bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Hiện nay, y học đã xác định được nhiều nhóm huyết thanh gây bệnh, phổ biến nhất là A, B, C, Y và W, với các biến chứng kinh hoàng như viêm màng não mủ hoặc nhiễm trùng huyết.
Bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết trong tuần qua, số lượt người đến tiêm vắc-xin não mô cầu tại gần 260 trung tâm trên toàn quốc đã tăng gần 100% so với trước đó. Người tiêm thuộc nhiều nhóm tuổi, từ trẻ nhỏ, thanh thiếu niên đến người lớn tuổi và phụ nữ chuẩn bị mang thai. Không chỉ những người tiêm lần đầu, nhiều trường hợp còn chủ động tiêm bổ sung các loại vắc-xin thế hệ mới để mở rộng phạm vi bảo vệ.
Hiện Việt Nam có đầy đủ vắc-xin phòng 5 nhóm huyết thanh quan trọng A, B, C, Y, W, có thể sử dụng cho nhiều độ tuổi từ trẻ nhỏ đến người lớn. Các hệ thống tiêm chủng đã xây dựng phác đồ phù hợp theo từng nhóm đối tượng, giúp người dân tiếp cận giải pháp phòng bệnh một cách chủ động và cụ thể.
Bên cạnh việc tiêm vắc-xin, việc thiết lập hàng rào bảo vệ cá nhân và cộng đồng đóng vai trò then chốt trong việc ngăn chặn sự lây lan của vi khuẩn não mô cầu. Người dân cần duy trì thói quen vệ sinh mũi họng, răng miệng hàng ngày, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. Môi trường sống và làm việc cần được giữ thông thoáng, sạch sẽ và đủ ánh sáng để tiêu diệt mầm bệnh tự nhiên.
Mỗi cá nhân cần xây dựng chế độ dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý để củng cố hệ miễn dịch. Khi xuất hiện ca bệnh trong cộng đồng, việc tự giác đeo khẩu trang tại nơi đông người là cần thiết. Đặc biệt, cần hạn chế các tiếp xúc gần như hôn, dùng chung đồ dùng cá nhân, và thực hiện khử khuẩn thường xuyên các bề mặt tiếp xúc để triệt tiêu nguy cơ mầm bệnh ẩn náu.
Theo khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM, để chủ động phòng bệnh, người dân cần:
- Giữ vệ sinh nơi ở, giữ thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.
- Giữ vệ sinh cá nhân: rửa tay thường xuyên bằng nước và xà phòng; không khạc nhổ nơi công cộng; che kín mũi miệng khi ho, hắt hơi.
- Đeo khẩu trang khi mắc bệnh hoặc tiếp xúc gần với người mắc bệnh, khi đến nơi đông người, đặc biệt là đến bệnh viện.
- Nếu tiếp xúc gần với người bệnh não mô cầu, cần thông báo với nhân viên y tế địa phương để được uống kháng sinh dự phòng.
- Tiêm vắc-xin phòng bệnh.
