Nhiều người tin rằng chỉ cần chăm tập thể dục, ăn uống lành mạnh, tránh thuốc lá và hạn chế rượu bia là có thể bảo vệ sức khỏe, trong đó có thận. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo việc tập luyện quá sức, không đúng thời điểm hoặc kết hợp với thói quen sinh hoạt thiếu khoa học vẫn có thể gây hậu quả nghiêm trọng.
Bơi lội quá sức dẫn đến suy thận cấp
Câu chuyện của anh Hàn Lộc (tên nhân vật đã thay đổi), 39 tuổi, sống tại Trung Quốc, là lời cảnh tỉnh. Theo người thân, anh Lộc có lối sống kỷ luật: không hút thuốc, ít uống rượu bia, duy trì tập luyện thường xuyên và yêu thích bơi lội. Sau mỗi ngày làm việc căng thẳng, anh đều đến hồ bơi vào buổi tối, có hôm bơi liên tục hơn một giờ.
Thế nhưng, người đàn ông khỏe mạnh này bất ngờ nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Kết quả thăm khám cho thấy chức năng thận của anh suy giảm nghiêm trọng. Dù được các bác sĩ tích cực cấp cứu, anh vẫn không qua khỏi do biến chứng của suy thận cấp. Sự ra đi đột ngột khiến gia đình bàng hoàng. Người vợ không thể lý giải vì sao một người luôn duy trì lối sống lành mạnh lại mắc bệnh nguy hiểm đến vậy.
Vì sao bơi lội lại gây hại?
Sau khi đánh giá, bác sĩ cho biết vấn đề không nằm ở bản thân môn bơi lội. Ngược lại, bơi là hình thức vận động tốt cho tim mạch, hô hấp và cơ bắp nếu thực hiện đúng cách. Tuy nhiên, việc ép cơ thể vận động cường độ cao trong lúc đang kiệt sức, thiếu năng lượng hoặc thiếu nước có thể tạo áp lực lớn lên nhiều cơ quan, trong đó có thận.
Theo các bác sĩ, sau một ngày làm việc căng thẳng, cơ thể cần thời gian phục hồi. Nếu tiếp tục tập luyện cường độ cao khi bụng đói, cơ thể mệt mỏi hoặc thiếu nước, nguy cơ gặp vấn đề sức khỏe sẽ tăng lên. Khi vận động cường độ cao, cơ bắp hoạt động liên tục tạo ra nhiều sản phẩm chuyển hóa. Nếu tập luyện quá sức, đặc biệt trong tình trạng mất nước, người tập có nguy cơ gặp hội chứng tiêu cơ vân – tình trạng các tế bào cơ bị tổn thương và giải phóng myoglobin vào máu. Khi nồng độ myoglobin trong máu tăng cao, chất này có thể gây tắc nghẽn các ống thận, làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp, nhất là ở những người có yếu tố nguy cơ tiềm ẩn.
Bên cạnh đó, việc ngâm mình hoặc bơi trong nước lạnh ngay sau khi cơ thể đang nóng và mệt cũng có thể khiến tuần hoàn thay đổi đột ngột. Đối với người khỏe mạnh, cơ thể thường có khả năng thích nghi. Tuy nhiên, nếu kết hợp với tập luyện quá sức, mất nước hoặc thể trạng suy giảm, nguy cơ xảy ra biến cố sức khỏe sẽ cao hơn.
Sai lầm trong thói quen sinh hoạt âm thầm gây hại thận
Trước khi nhập viện, anh Lộc từng duy trì chế độ ăn nhiều đạm để tăng cơ và sử dụng thêm sản phẩm bổ sung protein. Tuy nhiên, việc nạp quá nhiều protein trong thời gian dài, đặc biệt ở những người đã có vấn đề về thận, có thể làm tăng gánh nặng lọc của cơ quan này. Bên cạnh đó, anh cũng có thói quen uống ít nước vì lo sợ ảnh hưởng đến vóc dáng. Đây là quan niệm sai lầm phổ biến. Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc hơn, khả năng đào thải chất cặn bã của thận bị ảnh hưởng.
Một yếu tố khác là thói quen thức khuya kéo dài. Do áp lực công việc, anh thường xuyên ngủ muộn, thậm chí có những ngày chỉ nghỉ ngơi trong thời gian ngắn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giấc ngủ kém chất lượng có liên quan đến nguy cơ suy giảm chức năng thận. Đáng chú ý, khi xuất hiện đau nhức cơ thể sau những buổi tập nặng, anh từng tự sử dụng thuốc giảm đau mà không tham khảo ý kiến bác sĩ. Một số loại thuốc giảm đau chống viêm không steroid (NSAID) nếu dùng không đúng cách, đặc biệt trong tình trạng mất nước hoặc có bệnh nền, có thể ảnh hưởng xấu đến thận.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tập luyện đúng cách để bảo vệ thận
Theo bác sĩ, sai lầm của nhiều người là cho rằng càng tập luyện nhiều càng tốt. Trên thực tế, việc tập luyện chỉ mang lại lợi ích khi phù hợp với thể trạng, cường độ hợp lý và đi kèm thời gian nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể phục hồi. Với người mới bắt đầu, nên bắt đầu với khoảng cách ngắn để tăng cường sức bền, bơi 400 mét liên tục với tốc độ vừa phải, cứ sau 100 m tăng nhẹ tốc độ thêm 25 m rồi quay lại tốc độ ổn định. Với mức độ trung bình đến nâng cao, có thể bơi 800 mét liên tục với tốc độ vừa phải, cứ sau 200m tăng tốc độ lên một chút trong 50m rồi quay lại tốc độ ổn định.
