Người phụ nữ 53 tuổi bị đau gối nhiều năm, đi lại khó khăn do tổn thương phức tạp sụn chêm, thoái hóa khớp gối. Các bác sĩ Vinmec Nha Trang nội soi kết hợp tái tạo sụn chêm bằng gân tự thân, khôi phục chức năng vận động cho người bệnh.
Tổn thương phức tạp phía sau những cơn đau gối kéo dài
Suốt nhiều năm, bà Mai Thị Hồng Trinh (53 tuổi, Khánh Hòa) gần như sống chung với những cơn đau khớp gối dai dẳng. Việc đi lại, lên xuống cầu thang hay thậm chí đứng lâu cũng trở thành khó khăn thường trực. Dù đã điều trị ở nhiều cơ sở y tế, tình trạng đau vẫn kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Qua thăm khám chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình tại Vinmec Nha Trang, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân đau nhiều vùng khớp gối phải, hạn chế vận động. Các nghiệm pháp lâm sàng như Lachman, ngăn kéo trước và McMurray đều gợi ý tổn thương bên trong khớp.
Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy, bệnh nhân bị rách phức tạp sụn chêm trong, di lệch thân sụn chêm và nghi rách rễ sừng sau sụn chêm trong. Đồng thời, người bệnh còn có tổn thương bán phần dây chằng chéo trước, thoái hóa khớp gối độ 2-3, tụ dịch khớp lượng nhiều và tăng sinh hoạt mạc.
Theo các bác sĩ, đây không phải tình trạng rách sụn chêm đơn thuần mà là tổn thương phối hợp nhiều cấu trúc quan trọng của khớp gối trên nền thoái hóa tiến triển. Trong đó, tổn thương rễ sụn chêm và tình trạng di lệch sụn chêm là những yếu tố đáng lưu ý bởi có thể làm mất chức năng chịu lực sinh lý của sụn chêm, khiến áp lực dồn trực tiếp lên bề mặt sụn khớp và đẩy nhanh quá trình thoái hóa khớp gối.
Đặc biệt, bệnh nhân còn có bệnh lý nền đái tháo đường, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến quá trình liền mô sau mổ. Điều này đòi hỏi quá trình điều trị phải được theo dõi và phối hợp đa chuyên khoa chặt chẽ.
Ghép sụn chêm bằng gân tự thân - giữ lại “thanh xuân” cho khớp gối
Theo ThS.BS Hoàng Xuân Hùng, chuyên gia Ngoại chấn thương chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Nha Trang, với các trường hợp tổn thương sụn chêm phức tạp kèm thoái hóa khớp, mục tiêu điều trị hiện nay không chỉ là giảm đau, mà còn phải cố gắng bảo tồn tối đa cấu trúc tự nhiên của khớp gối.
“Trước đây, nhiều trường hợp rách sụn chêm thường được cắt bỏ phần tổn thương. Tuy nhiên, việc mất sụn chêm sẽ khiến khớp gối mất cơ chế phân bố lực tự nhiên, làm tăng áp lực lên bề mặt sụn khớp, từ đó đẩy nhanh quá trình thoái hóa và ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động”, bác sĩ Hùng cho biết.
Với trường hợp của bệnh nhân Trinh, sau hội chẩn chuyên môn và đánh giá toàn diện trên lâm sàng cũng như MRI, ê-kíp nhận định phần thân và sừng sau sụn chêm trong đã rách, thoái hóa nặng và mất phần lớn cấu trúc, gần như không còn khả năng thực hiện chức năng chịu lực và phân bố lực sinh lý của khớp gối. Do đó, nếu chỉ cắt lọc tổn thương đơn thuần sẽ khó bảo tồn được chức năng khớp về lâu dài.
Vì vậy, các bác sĩ quyết định thực hiện phẫu thuật nội soi khớp gối kết hợp khâu phục hồi, áp dụng kỹ thuật “trung tâm hóa sụn chêm” nhằm đưa phần sụn chêm bị đẩy lệch trở lại gần vị trí giải phẫu tự nhiên, đồng thời chuẩn bị phương án ghép sụn chêm bằng gân tự thân để tối đa khả năng bảo tồn khớp gối cho người bệnh.
Phẫu thuật được thực hiện qua các đường rạch nhỏ chỉ vài milimet cùng hệ thống camera nội soi độ phân giải cao, cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp toàn bộ cấu trúc bên trong khớp và xử lý chính xác vị trí tổn thương. Ê-kíp đã tiến hành khâu phục hồi phần sụn chêm bị rách, trung tâm hóa sụn chêm bị di lệch nhằm đưa sụn chêm trở về gần vị trí giải phẫu ban đầu và khôi phục khả năng chịu lực sinh lý của khớp gối.
Đồng thời, các bác sĩ sử dụng gân tự thân vùng chân ngỗng (thuộc nhóm gân hamstring) của chính bệnh nhân để tạo hình phần sụn chêm đã mất, sau đó ghép và cố định vào vị trí giải phẫu tương ứng trong khớp gối.
Đây là kỹ thuật chuyên sâu đòi hỏi độ chính xác và tỉ mỉ rất cao nhằm tái tạo lại hình thái và chức năng sinh học của sụn chêm, giúp khớp gối phục hồi khả năng hấp thu và phân bố lực gần với sinh lý tự nhiên.
“Trước đây, khi sụn chêm bị tiêu và mất chức năng, nhiều bệnh nhân gần như phải chấp nhận sống chung với đau nhức kéo dài và quá trình thoái hóa khớp tiến triển theo thời gian. Khi khớp hư hại nặng hơn, giải pháp cuối cùng thường là thay khớp nhân tạo. Hiện nay, kỹ thuật tái tạo sụn chêm bằng gân tự thân mở ra thêm cơ hội bảo tồn khớp gối tự nhiên và kéo dài tuổi thọ khớp cho người bệnh”, bác sĩ Hùng chia sẻ.
Nhờ sự phối hợp đa chuyên khoa giữa chấn thương chỉnh hình, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, gây mê hồi sức và nội tiết, ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi. Sau mổ, tình trạng đau của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, khớp gối co duỗi linh hoạt hơn và không còn những cơn đau kéo dài như trước. Người bệnh hiện tiếp tục phục hồi chức năng theo phác đồ cá thể hóa để sớm trở lại sinh hoạt bình thường.
Hiện Vinmec Nha Trang là đơn vị tiên phong tại khu vực Nam Trung Bộ triển khai kỹ thuật ghép sụn chêm bằng gân tự thân. Theo các bác sĩ, người dân không nên chủ quan với các dấu hiệu như đau gối kéo dài, sưng khớp, kẹt khớp, nghe tiếng lục cục khi vận động hoặc hạn chế gấp duỗi gối. Việc thăm khám sớm và chẩn đoán chính xác bằng MRI giúp tăng cơ hội bảo tồn sụn chêm, hạn chế nguy cơ thoái hóa khớp tiến triển nặng về sau.
