Sốt xuất huyết Dengue bùng phát sau Tết: Khoa Cấp cứu phía Nam vẫn căng thẳng
Khi kỳ nghỉ Tết Bính Ngọ khép lại, nhiều khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực tại các bệnh viện phía Nam vẫn duy trì nhịp độ điều trị căng thẳng do sốt xuất huyết Dengue. Bệnh này không mang tính mùa vụ tuyệt đối và không "nghỉ lễ", tạo ra khoảng trống nguy hiểm trong nhận thức cộng đồng khi nhiều người vẫn quan niệm nó chỉ xuất hiện vào mùa mưa hoặc là một dạng sốt nhẹ dễ tự khỏi.
Thống kê đáng báo động từ Bộ Y tế
Theo báo cáo của Bộ Y tế, từ ngày 14 tháng 12 năm 2024 đến ngày 17 tháng 12 năm 2025, cả nước ghi nhận 181.200 ca mắc và 43 trường hợp tử vong do sốt xuất huyết Dengue. Con số này tăng 33% số ca mắc và thêm 17 ca tử vong so với cùng kỳ năm trước. Riêng trong giai đoạn từ ngày 18 tháng 12 năm 2025 đến ngày 17 tháng 1 năm 2026, có 20.188 ca mắc và 2 ca tử vong, với số mắc cao gấp đôi cùng kỳ năm trước. Trong 9 ngày Tết Bính Ngọ, hệ thống giám sát ghi nhận 1.431 ca trên toàn quốc, cho thấy bệnh vẫn hoạt động mạnh mẽ ngay cả trong dịp lễ.
Diễn biến phức tạp và nguy cơ biến chứng
Sốt xuất huyết Dengue không chỉ là cơn sốt phát ban thông thường mà có thể trở thành hành trình điều trị căng thẳng với nguy cơ biến chứng luôn rình rập. Tác nhân gây bệnh là virus Dengue, lây truyền qua muỗi vằn Aedes aegypti. Loài muỗi này sinh sản trong các dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà như bình hoa, xô chậu, và vật dụng không đậy kín. Chúng sống gần người và đốt vào ban ngày, khiến nguy cơ lây truyền hiện hữu ngay cả tại chung cư cao tầng hoặc khu dân cư được cho là "sạch sẽ".
Dịch tễ học đang có sự dịch chuyển đáng chú ý. Nếu 15–20 năm trước, khoảng ba phần tư người bệnh là trẻ em, thì những năm gần đây tỷ lệ người lớn mắc tăng rõ rệt. Sự thay đổi này tạo thêm áp lực cho cả bệnh viện nhi và bệnh viện điều trị người lớn, khi nhóm lao động chính trong gia đình cũng trở thành đối tượng nguy cơ.
Diễn tiến khó lường và sai lầm trong xử trí
Diễn tiến bệnh có thể khó lường, với giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, khi người bệnh có thể đã giảm sốt. Tình trạng thoát huyết tương, cô đặc máu, và tụt huyết áp có thể xảy ra nhanh chóng nếu không được theo dõi sát. Biến chứng nặng bao gồm suy gan, suy thận, tổn thương tim, phổi, não; sốc sốt xuất huyết có thể đe dọa tính mạng chỉ sau vài giờ.
Sai lầm trong xử trí tại nhà tiếp tục được ghi nhận, chẳng hạn như dùng Paracetamol quá liều dẫn đến nguy cơ suy gan cấp; sử dụng Ibuprofen làm tăng nguy cơ xuất huyết; tự truyền dịch khi không có chỉ định; áp dụng cạo gió, cắt lể gây chảy máu và nhiễm trùng. Những can thiệp không kiểm soát này có thể khiến bệnh diễn tiến xấu hơn, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ đội ngũ y tế.
Gánh nặng kinh tế và tâm lý
Gánh nặng kinh tế không nhỏ, với các trường hợp nặng cần hồi sức tích cực, lọc máu, thở máy, hoặc ECMO có thể phát sinh chi phí điều trị lên đến hàng trăm triệu đồng. Ngoài chi phí, người bệnh và gia đình phải đối mặt với áp lực tâm lý, gián đoạn công việc và sinh hoạt, đặc biệt trong thời điểm cận Tết. Việc điều trị nội trú có thể khiến người bệnh và gia đình trải qua không ít mệt mỏi và tốn kém.
Giải pháp phòng bệnh và nâng cao nhận thức
Giải pháp trọng tâm vẫn là phòng bệnh và phát hiện sớm dấu hiệu cảnh báo. Kiểm soát lăng quăng – bọ gậy, loại bỏ nước đọng, ngủ màn kể cả ban ngày, sử dụng biện pháp chống muỗi và theo dõi sát các biểu hiện bất thường là các biện pháp cơ bản. Khi xuất hiện dấu hiệu như đau bụng nhiều, nôn ói, vật vã, chảy máu, cần đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.
Mới đây, báo điện tử Chính Phủ và Công ty TNHH Dược Phẩm Takeda Việt Nam đã thực hiện một bộ ảnh tại các Khoa Điều trị và Hồi sức tích cực, nơi cuộc chiến với sốt xuất huyết Dengue vẫn diễn ra từng giờ. Bộ ảnh hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ và diễn tiến phức tạp của bệnh trong bối cảnh dịch tễ có nhiều thay đổi.
Kết luận
Sốt xuất huyết Dengue tiếp tục là thách thức y tế công cộng với xu hướng gia tăng và dịch chuyển nhóm tuổi. Sự chủ quan, hơn bất kỳ yếu tố nào khác, đang góp phần kéo dài những "màu đỏ" ngoài mong muốn trong mùa xuân. Chủ động phòng bệnh bằng kiểm soát muỗi, giữ vệ sinh môi trường, tiêm chủng và đi khám kịp thời khi có triệu chứng là cách để mùa xuân luôn trọn vẹn với những khoảnh khắc đoàn viên khỏe mạnh.
