Một trường hợp đau lòng vừa được ghi nhận tại Trung Quốc, khi một người đàn ông 45 tuổi bất ngờ sụt hàng chục kg trong vài tháng, kèm theo đi ngoài ra máu và chán ăn kéo dài. Chủ quan cho rằng mình bị trĩ, ông không đi khám. Đến khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng, ông mới đến bệnh viện kiểm tra và nhận kết quả bàng hoàng: ung thư trực tràng giai đoạn muộn, đã di căn đến gan và phổi.
Chế độ ăn uống là nguyên nhân chính
Dù được điều trị bằng hóa trị toàn thân và liệu pháp miễn dịch, người bệnh chỉ kéo dài được khoảng một năm trước khi qua đời. Theo các bác sĩ, trường hợp này không hiếm, và nguyên nhân chủ yếu đến từ thói quen ăn uống kéo dài nhiều năm. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong nguy cơ mắc bệnh, thậm chí là yếu tố quyết định.
Ba kiểu ăn sáng cần hạn chế
Đặc biệt, bữa sáng – bữa ăn thường bị coi nhẹ – lại có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe đường ruột. Nếu bắt đầu ngày mới bằng thực phẩm không lành mạnh, các bữa còn lại khó có thể bù đắp. Bác sĩ cảnh báo ba nhóm thực phẩm nên hạn chế tối đa:
- Thực phẩm nhiều chất béo: Các món chiên rán, nội tạng động vật, thịt mỡ và dầu mỡ động vật là lựa chọn quen thuộc. Tiêu thụ chất béo bão hòa vào buổi sáng làm tăng gánh nặng cho hệ tiêu hóa, gây táo bón, khiến chất thải lưu lại lâu trong ruột, kích thích niêm mạc và tăng nguy cơ ung thư.
- Thực phẩm muối chua, hun khói: Dưa muối, cá khô, thịt xông khói tiện lợi nhưng chứa nitrit, kết hợp với protein tạo thành nitrosamine – chất gây ung thư. Thực phẩm hun khói còn chứa benzopyrene, một hợp chất độc hại khác.
- Thực phẩm nhiều đường: Bánh ngọt, nước ngọt có gas, sữa hoặc cháo thêm đường phổ biến vào buổi sáng. Tiêu thụ nhiều đường dẫn đến dư thừa năng lượng, gây tăng cân, béo phì, ảnh hưởng đến chuyển hóa và tăng nguy cơ tổn thương đường ruột, liên quan đến ung thư đại trực tràng.
Yếu tố nguy cơ và dấu hiệu cảnh báo
Nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng tăng rõ rệt sau tuổi 45-50. Ngoài tuổi tác, những người có các yếu tố sau cần đặc biệt lưu ý:
- Ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, đồ nướng cháy, thực phẩm hun khói.
- Chế độ ăn thiếu rau xanh và trái cây.
- Hút thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia.
- Ít vận động, thừa cân hoặc béo phì.
- Có tiền sử polyp đại tràng.
- Có người thân mắc ung thư đại trực tràng.
Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng rõ ràng hoặc dễ nhầm lẫn với rối loạn tiêu hóa thông thường. Người dân nên đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu kéo dài như:
- Thay đổi thói quen đại tiện: táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài.
- Táo bón và tiêu chảy xen kẽ.
- Đi ngoài ra máu hoặc phân lẫn chất nhầy.
- Phân nhỏ, dẹt hoặc thay đổi hình dạng bất thường.
- Đau bụng âm ỉ, cảm giác đi ngoài không hết.
- Mệt mỏi kéo dài, thiếu máu.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Khi gặp các dấu hiệu trên, việc đi khám và nội soi đại tràng là cần thiết để phát hiện sớm. Nhiều người e ngại nội soi vì sợ đau hoặc lo rủi ro, nhưng theo các chuyên gia, nguy cơ từ việc trì hoãn phát hiện ung thư còn lớn hơn nhiều. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư đại trực tràng có tiên lượng điều trị tốt hơn đáng kể.
