Những sai lầm phổ biến khiến bệnh gout dễ tái phát và tiến triển nặng
Theo các bác sĩ nội tiết, nhiều bệnh nhân gout thường mắc phải những sai lầm trong điều trị như chỉ uống thuốc khi lên cơn đau, tự ý dùng thuốc giảm đau liều cao, ăn kiêng cực đoan hoặc tin vào các bài thuốc “truyền miệng” không rõ nguồn gốc. Chính những thói quen thiếu khoa học này khiến bệnh dễ tái phát, tiến triển nặng và làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Bệnh gout và những hệ lụy nghiêm trọng
Bác sĩ Bùi Thị Nguyệt Ánh từ Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, gout là bệnh lý xương khớp do rối loạn chuyển hóa nhân purin, làm tăng axit uric trong máu, dẫn đến lắng đọng các tinh thể urat ở các mô. Bệnh thường ảnh hưởng đến các khớp ở chi dưới, đặc biệt là khớp ngón chân cái. Khi tiến triển nặng hoặc thành mạn tính, nhiều khớp có thể bị ảnh hưởng cùng lúc, gây đau và cứng khớp, hình thành hạt tophi (những khối u nổi trên da tại khớp), và dẫn đến bệnh thận do gout.
Nếu không được điều trị phù hợp, người bệnh có nguy cơ bị biến dạng xương khớp, giảm chức năng vận động, thậm chí tàn phế, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống. Khi hạt tophi vỡ, vi khuẩn dễ xâm nhập, gây viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc nhiễm khuẩn huyết. Tại Việt Nam, bệnh gout đang gia tăng nhanh và ngày càng trẻ hóa, chủ yếu ở nam giới trên 40 tuổi do chế độ ăn giàu đạm, sử dụng rượu bia và lối sống không khoa học.
Dấu hiệu nhận biết cơn gout cấp tính
Bệnh gout biểu hiện bằng những đợt viêm khớp cấp tính, sau đó tiến triển thành mạn tính. Để phát hiện sớm, bác sĩ Nguyệt Ánh khuyến cáo cần hiểu rõ các dấu hiệu của cơn gout cấp:
- Thường xuất hiện ở nam giới tuổi 40-60 và nữ sau mãn kinh.
- Khoảng 80-90% cơn gout đầu tiên xảy ra ở một khớp, phổ biến nhất là khớp ngón chân cái, sau đó lan đến các khớp khác như bàn chân, cổ chân, gối, cổ tay.
- Khớp viêm có biểu hiện đau dữ dội, sưng, nóng, đỏ và khó cử động.
- Cơn đau đột ngột, dữ dội nhất trong 4-12 giờ đầu, kéo dài vài ngày rồi giảm dần.
- Thường xuất hiện sau bữa ăn nhiều đạm, gắng sức, căng thẳng, nhiễm lạnh hoặc uống rượu bia, và khởi phát đột ngột vào ban đêm.
- Trước cơn đau, có thể có cảm giác tê, ngứa ran hoặc cứng khớp, kèm theo biểu hiện toàn thân như sốt, mệt mỏi.
Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có biểu hiện điển hình; một số trường hợp viêm nhiều khớp cùng lúc hoặc kéo dài. Nếu không điều trị kịp thời, các cơn đau sẽ xảy ra thường xuyên hơn và nặng nề hơn.
Các sai lầm thường gặp trong điều trị gout
Bác sĩ Nguyệt Ánh chỉ ra rằng, nhiều bệnh nhân sau điều trị vẫn gặp cơn đau dữ dội hoặc biến chứng như hạt tophi, suy thận, nguyên nhân chính từ những sai lầm phổ biến:
- Chỉ điều trị khi có cơn đau cấp: Người bệnh thường chỉ dùng thuốc giảm đau khi khớp sưng đau, rồi ngừng thuốc khi cơn đau qua, trong khi nồng độ axit uric vẫn cao, âm thầm gây tổn thương khớp và thận.
- Tự ý dùng thuốc giảm đau liều cao: Việc tự mua thuốc như corticoid hoặc NSAID không theo chỉ định có thể gây loét dạ dày, xuất huyết tiêu hóa, loãng xương và suy giảm chức năng thận.
- Ăn kiêng quá mức hoặc không đúng cách: Một số bệnh nhân cắt bỏ hoàn toàn đạm động vật dẫn đến suy nhược, trong khi số khác chỉ kiêng thịt đỏ mà bỏ qua hải sản, nội tạng, rượu bia và nước ngọt nhiều đường fructose.
- Tin vào bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc: Sử dụng thuốc nam, thuốc bắc không kiểm định có thể chứa tân dược gây hại cho gan, thận và làm chậm trễ điều trị, khiến bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính.
Khuyến cáo điều trị và phòng ngừa hiệu quả
Để kiểm soát bệnh gout bền vững, các chuyên gia nội tiết khuyến cáo người bệnh cần chuyển từ tư duy “chữa đau” sang “quản lý bệnh lâu dài”. Điều này bao gồm:
- Tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ hạ axit uric, với mục tiêu đưa nồng độ axit uric máu về dưới 360 µmol/l và duy trì liên tục.
- Dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ, kết hợp chế độ ăn hợp lý: hạn chế thực phẩm giàu purin, ưu tiên rau xanh, trái cây ít ngọt, uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày.
- Duy trì thói quen tập thể dục khi không trong cơn đau cấp để cải thiện trao đổi chất, giảm cân và giảm áp lực lên khớp.
- Thực hiện xét nghiệm máu và kiểm tra chức năng gan, thận định kỳ để điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp.
Bằng cách tránh những sai lầm trên và tuân thủ hướng dẫn y tế, người bệnh gout có thể giảm thiểu nguy cơ tái phát và biến chứng, nâng cao chất lượng cuộc sống.
