Một buổi chiều muộn, tiếng còi hú xé tan không khí tĩnh lặng tại khoa Cấp cứu, Bệnh viện FV khi tiếp nhận em N.T.L. (16 tuổi) trong tình trạng đa chấn thương nghiêm trọng do tai nạn giao thông. Trước đó, em chỉ được sơ cứu và băng bó tạm thời các vết thương ở đầu, tay chân tại một bệnh viện khác, trước khi được chuyển ngay đến FV để điều trị các tổn thương răng hàm mặt đầy phức tạp.
Cuộc chạy đua nghẹt thở
Bác sĩ Trình Văn Hải, Trưởng khoa Cấp cứu & Tai nạn, Bệnh viện FV, nhớ lại: "Bệnh nhân nhập viện với máu chảy từ đầu, mũi, miệng và nhiều vị trí trên cơ thể. Khi tôi yêu cầu em há miệng, hai răng cửa hàm trên đã mất hoàn toàn. Vùng ổ răng bị rách nát và vẫn đang chảy máu. Người cha đứng cạnh, gần như bàng hoàng". Ngay lập tức, quy trình phối hợp liên chuyên khoa được kích hoạt. TS.BS. Nguyễn Thanh Tùng, Trưởng khoa Răng Hàm Mặt FV, có mặt tại phòng Cấp cứu để hội chẩn. Nam sinh được nhanh chóng đưa đi chụp CT để loại trừ các tổn thương nguy hiểm đến tính mạng.
Trong lúc bệnh nhân đang trong phòng CT, người nhà hớt hải chạy vào phòng cấp cứu, tay nâng niu hai chiếc răng cửa bọc vội trong mảnh khăn giấy khô, dính đầy đất cát. Hiểu rằng mỗi phút trôi qua đều làm giảm cơ hội sống sót của các tế bào neo giữ chân răng, bác sĩ khoa Cấp cứu lập tức chuyển hai chiếc răng lên khoa Răng Hàm Mặt.
Ê-kíp cứu răng
Dưới sự hướng dẫn của bác sĩ Tùng, bác sĩ Nguyễn Thị Minh Khuê cùng đồng nghiệp tại khoa Răng Hàm Mặt đã khẩn trương thực hiện cuộc "cấp cứu" đặc biệt. Hai chiếc răng được làm sạch bụi bẩn bằng dung dịch chuyên dụng. "Chúng tôi không chờ bệnh nhân được chuyển lên khoa rồi mới xử lý răng. Mọi công đoạn có thể thực hiện trước đều phải làm ngay để tiết kiệm thời gian", bác sĩ Khuê cho biết.
Khó khăn lớn nhất là hai chiếc răng đã nằm ngoài cơ thể khoảng hai giờ đồng hồ, vượt quá thời gian vàng 60 phút. Hơn nữa, việc bọc trong khăn giấy khô làm tăng nguy cơ tổn thương và hoại tử các tế bào quanh chân răng. Ở tuổi 16, việc mất hai răng cửa không chỉ ảnh hưởng đến chức năng ăn nhai, phát âm, thẩm mỹ mà còn tác động đến sự phát triển của xương hàm. "Răng thật luôn là lựa chọn tốt nhất", bác sĩ Khuê nhấn mạnh.
Bệnh nhân còn bị tổn thương và biến dạng nghiêm trọng vùng xương ổ răng. Các bác sĩ phải kiên nhẫn tái tạo cấu trúc ổ răng trước khi cấy răng trở lại. Công đoạn tỉ mỉ này mất gần một giờ đồng hồ, trong khi việc đặt và cố định hai chiếc răng chỉ mất khoảng 15 phút. Sau đó, bệnh nhân được chuyển về khoa Cấp cứu để tiếp tục điều trị các vết thương phần mềm.
Kết quả sau 3 tháng
Sau hơn 3 tháng với 7 lần tái khám, hai chiếc răng từng bật khỏi hàm nay đã bám chắc trở lại trong ổ xương hàm, đảm bảo chức năng ăn nhai, phát âm và thẩm mỹ. Em T.L. sẽ tiếp tục được theo dõi ở các mốc 6 tháng và 12 tháng để phát hiện sớm biến chứng muộn. "Kết quả hôm nay là thành quả của sự phối hợp nhanh chóng giữa các chuyên khoa, sự chuẩn bị kịp thời và quyết tâm không bỏ cuộc để giữ lại răng thật cho một bệnh nhân còn rất trẻ", bác sĩ Khuê chia sẻ.
Bài học sơ cứu "sống còn"
TS.BS. Nguyễn Thanh Tùng nhấn mạnh: "Dù bác sĩ có nhiều kinh nghiệm hay bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị, nếu chiếc răng không được bảo quản đúng cách ngay từ đầu thì cơ hội cứu giữ sẽ giảm đi rất nhiều". Các nguyên tắc "vàng" khi răng bị bật khỏi hàm:
- Chỉ chạm vào thân răng: Tuyệt đối không chạm vào chân răng để bảo vệ các tế bào sống.
- Rửa nhẹ, không chà xát: Nếu răng bị bẩn, chỉ rửa nhẹ dưới vòi nước sạch.
- Giữ ẩm môi trường phù hợp: Không bọc răng trong khăn giấy, bông gòn hoặc để khô. Môi trường lý tưởng là ngâm trong sữa tươi không đường, nước muối sinh lý, hoặc đặt dưới lưỡi.
- Chạy đua với thời gian vàng: Đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có chuyên khoa Răng Hàm Mặt càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 60 phút, tối ưu trong 15 phút đầu.
"Thời gian răng nằm ngoài cơ thể càng ngắn và môi trường bảo quản càng phù hợp thì cơ hội giữ lại được răng thật càng cao", TS.BS. Nguyễn Thanh Tùng khuyến cáo.
